Azərbaycanda ərzaq niyə ucuzlaşmır?

Azərbaycanda ərzaq niyə ucuzlaşmır?2023-cü ildə dünyada ərzaq qiymətləri 13,7 faiz, dekabr ayında isə illik ifadədə 10,1 faiz ucuzlaşıb. Bu haqda BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) icmalında bildirilib.

Sonxeber.az Musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, dekabrda taxılın qiymət indeksi noyabr ayı ilə müqayisədə 16,6 faiz yüksək olsa da, əvvəlki illə müqayisədə aşağı düşüb. 2023-cü ilin sonunda hava şəraiti və Qara dəniz regionunda gərginlik səbəbindən bir sıra əsas ixracatçı ölkələrin logistik sistemlərində yaranan problemlər, həmçinin güclü tələbat fonunda buğdanın ixrac qiymətlərində artım qeydə alınıb.

Həmçinin dekabrda bitki yağı 1,4 faiz (illik ifadədə 32,7 faiz), ət isə 1 faiz (illik ifadədə 1,8 faiz) ucuzlaşıb. İlin sonunda şəkərin qiyməti 16,6 faiz azalsa da, illik ifadədə artım 14,9 faiz olub. Eyni zamanda süd məhsullarının qiymətində 1,6 faizlik artım, illik ifadədə isə 16,1 faizlik azalma baş verib.

Bu dönəmdə isə Azərbaycan bazarlarında bir sıra məhsulların bahalaşması müşahidə edilir. Xüsusilə tərəvəz və ətin qiymətində artımlar var.

Modern.az-a açıqlama verən Milli Məclisin üzvü Azər Badamov bahalaşmanı deputatların da hiss etdiyini bildirib: "Bahalaşma təkcə Azərbaycanda baş vermir. Bütün dünya ölkələrində malların qiymətləri arta-arta gedir. Azərbaycan da dünyanın bir parçası olduğundan daxili bazarımızın qorunması ilə bağlı tədbirlərin keçirilməsinə baxmayaraq, xüsusən də ərzaq mallarının qiymətlərində artımların mütəmadi baş verdiyini görürük. Bahalaşmanın təsirlərini azaltmaq üçün dövlətin sosial dəstək tədbirlərinin davamlı aparılmalı olduğunu vacib hesab edirəm..."

Azərbaycanda ərzaq niyə ucuzlaşmır?Millət vəkili Vüqar İskəndərov da cüzi də olsa, bahalaşmanı hiss etdiyini söyləyib: "Dünyada baş verən həm siyasi, həm iqtisadi kataklizmlər əsasən ərzaq və digər məhsullara da öz təsirini göstərir.

Azərbaycanda son zamanlar tərəvəzin və ət məhsullarının qiymətinin bahalaşması hiss olunur. Təbii ki, biz bunu arzulamazdıq. Bunu yalnız insanların səhvləri kimi qiymətləndirmək olmaz. Çünki Azərbaycan da dünyanın bir parçasıdır. Artıq bir çox ölkələrdə bahalaşma gedir. Təbii ki, bu, ölkəmizə şamil edilməli deyil. Əlbəttə, biz bütün imkanlardan istifadə edərək ərzaq məhsullarının, ətin bahalaşmasının qarşısını almaq üçün müvafiq işlər görməliyik. Mən də bu ölkənin vətəndaşı kimi qismən də olsa, bu məhsullarda bahalaşmanı hiss etmişəm".

Ancaq reallıq odur ki, dünyada ərzaqlar ucuzlaşır. Bəs Azərbaycanda niyə əksinədir?

İqtisadi və Sosial Araşdırmalara Yardım İctimai Birliyinin sədri Eyyub Kərimli mövzu ilə bağlı "Yeni Müsavat"a danışıb. Ekspert qeyd edib ki, əgər bu gün ərzaq qiymətlərinin dəyişən dinamikasını daha diqqətlə izləsək, görərik ki, bəzi ərzaqlarda bahalaşma müşahidə olunur: "Lakin müəyyən endirimlər də var. Məsələn, bir müddət öncə ölkədə unun qiymətində müəyyən eniş müşahidə olunmuşdu. Hazırda bəzi bitki yağlarında enmə var. Lakin düyü və şəkərin qiymətində bahalaşma var. Həmçinin bəzi meyvə-tərəvəzlərin qiymətində mövsümlə əlaqəli enmə və bahalaşma var. Məsələn, hazırda qış mövsümü olmasına baxmayaraq, bu gün pomidorun qiyməti ucuzdur. Amma xiyarın qiyməti bahadır, çünki ölkəyə idxal olunur.
Azərbaycanda ərzaq niyə ucuzlaşmır?Ümumiyyətlə, idxal olunan ərzaqların qiymətlərində müəyyən bahalaşma müşahidə olunur. Səbəb isə budur ki, dünya ərzaq bazarında ərzaqların qiyməti aşağı olsa da, logistik qiymətlər artıb. Belə ki, ölkəyə gətirilməsi ilə bağlı müəyyən tranzit xərcləri artıb, üzərinə nəqliyyat xərclərini də gəldikdə qiymət artımı anlaşılandır.

Digər tərəfdən, ölkədə hələ də bəzi sahələr üzrə inhisarçılıq davam edir. Ərzaq idxalı üzrə inhisarçıların təsirləri var, onlar bazarda qiymət məsələsinə müəyyən qədər diktə edirlər. Bəzi pərakəndə ticarət şəbəkələrinin bazar payı çoxdur, bu da əsasən şəbəkə marketlərdir və onlar istədikləri qiymətləri tərtib edib, satırlar. Bu da sözsüz ki, müəyyən ucuzlaşmaya imkan vermir. Çünki onların monopolik bazarlarda payları var, çoxdur. Bu baxımdan, bu təsirləri də biz inkar edə bilmərik.

Həmçinin bu gün bizim əsas idxal tərəfdaşlarımızdan biri olan Rusiyada ətin qiyməti 20 faizə qədər artıb. Bu da sözsüz ki, öz təsirini göstərir. Hazırda ölkəmizdə daxili ət istehsalı azalıb və daha çox idxaldan asılıdır. Buna görə də ətin də qiymətində müəyyən bahalaşmalar müşahidə olunur.

Bütün bunların ortadan qaldırılması üçün kompleks tədbirlər həyata keçirilməlidir. İlk öncə rəqabət məcəlləsi qəbul olunmalıdır, hansı ki, uzun illərdir onun qəbulu gecikdirilir. Həmçinin inhisarçılıq meyillərinə qarşı mübarizə aparılmalıdır. Böyük bazar payı olan şəbəkə marketləri ilə müəyyən işlər aparılmalıdır ki, onlar qiymətləri diktə etməsinlər.

Bundan başqa, vətəndaş monitorinqləri həyata keçirilməlidir. Qiymətlərin artımına qarşı mübarizə həm də ictimai sektor və mətbuat vasitəsilə aparılmalıdır ki, süni qiymət artımına yol verilməsin".

İqtisadçı Natiq Cəfərli də 2022-ci ildən bu günə qədər dünyada ərzaq indeksində ciddi enmələrin müşahidə olunduğunu qeyd edib: "Ümumilikdə əgər bütün ərzaq növləri üzrə götürsək, 10 faizdən çox qiymət azalmaları müşahidə olunur. Elə bunun nəticəsidir ki, Avropada və ABŞ-da inflyasiya da xeyli səngiyib. Belə ki, əvvəl 8-10 faiz inflyasiya mövcud idisə, indi 3-4 faiz civarındadır.
Azərbaycanda ərzaq niyə ucuzlaşmır?Azərbaycanda isə ərzaq qiymətlərinin enməməsi obyektiv və subyektiv səbəblərdən irəli gəlir. Obyektiv səbəb odur ki, daxili istehsalımız azdır. Biz özümüzü cəmi 25 faiz ərzaq məhsulları ilə təmin edirik, yerdə qalan qisim idxaldan asılıdır.

Subyektiv səbəb isə odur ki, ənənəvi Azərbaycanın problemləri idxal inhisarçılığıdır. Pərakəndə ticarətdə problem yoxdur, minlərlə mağazalar, şəbəkələr, müəyyən rəqabət var. Amma məhz topdansatış qiymətlərinin tənzimlənməsi inhisarçılığa daha çox bağlıdır. Ənənəvi olaraq inhisarçılıq problemi həll edilməyindən bəlli sayda şirkətlər var ki, onlar ölkəyə məhsul gətirə bilir və onlar da sövdələşmə yolu ilə qiyməti daxili bazarda tənzimləyə bilirlər. Əsas problemlərdən biri budur.

Həmçinin ölkəmizdə vergi yüksəkdir. Doğrudur, bəzi dünya ölkələri ilə müqayisədə aşağıdır, amma ümumilikdə Azərbaycanın alıcılıq qabiliyyətini nəzərə alsaq, ərzaq məhsullarında əlavə dəyər vergisinin 18 faiz olması məntiqli deyil. Bunu daha aşağı salmaq mümkündür ki, bu da qiymətlərin azalmasına təsir göstərən amilə çevrilə bilər".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 1284   Tarix: 11 yanvar 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Xidmetler

Oxşar xəbərlər

.

Xəzər dənizinin çəkilməsi COP31-də dünya gündəminə çıxarılacaq

"Azərbaycanın COP31 gündəliyindəki əsas mövzular arasında Xəzər dənizinin problemləri də yer alır". "Report"a istinadən xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin İqlim məsələləri üzrə nümayəndəsi Muxtar Babayev COP31 çərçivəsində qurulan Azərbaycan pavilyonunda jurnalistləri

9 noyabr
.

Hesablama Palatasının xərclər smetası 25 %-ə yaxın artırılır

Hesablama Palatasının 2027-cı il üçün xərclər smetası 14 milyon 275 min 962 manat təşkil edəcək. "Report"un məlumatına görə, bu, 2026-cı illə müqayisədə 24,6 % çoxdur. Palata gələn il təkcə əməyin ödənişinə 12 milyon 889 min 193 manat yönəldəcək ki, bu da bu ilə nisbətən 30 % çoxdur. Hesablam

16 noyabr
.

"HB Güvən Klinik" 150 min manat borca düşdü

"HB Güvən Klinik" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (MMC) dövlət qarşısı külli miqdarda borcu aranıb. "Yurd.Media"ya istinadla xəbər verir ki, "HB Güvən Klinik" MMC-nin vergi borcu 149 min manatı ötüb. Qeyd edək ki, "HB Güvən" klinikası 2018-ci ildən fəaliyyət göstərir

11 noyabr
.

Azərbaycana gətirilən bahalı avtomobillərin sayı artdı - Rəqəmlər

Oktyabrda Azərbaycanın avtomobil bazarında median qiymət 3.7 faiz artaraq 19 500 manata çatıb. Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasından (AQP) -a bildirilib ki, bu yüksəliş real bahalaşma ilə deyil, satışa çıxarılan nəqliyyat vasitələrinin tərkibinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Palatanın hesablamaların

15 noyabr
.

Bu sahədə fəaliyyət tam rəqəmsallaşdırılır

"Bir pəncərə" informasiya sistemi haqqında Əsasnamə" təsdiq edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, sistemin fəaliyyətinin təmin edilməsi məqsədilə müvafiq məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanlar

16 noyabr
.

DVX: İxrac olunan təkrarsığorta xidmətlərinə 25 %-lik vergi güzəşti nəzərdə tutulur"

Azərbaycanda təkrarsığorta xidmətlərinin xaricə satışına vergi güzəştləri şamil ediləcək. "Report" xəbər verir ki, bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi Nicat İmanov Milli Məclisin İqtisadi siyasət sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasınd

6 noyabr
.

Qızıl bazarında son vəziyyət

2026-cı il noyabrın 4-nə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 670,1795 manat, 1 qramı isə 214,45 manat təşkil edir. Əyyarlara və mənşəyinə görə 1 qram qızılın qiyməti isə 99 əyyar (təmiz qızıl) - 214,45 manat, 750 əyyar (İtalyan qızılı) - 161,0

4 noyabr
.

Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə ödəniş sistemlərini birləşdirir - Sahibkarları nə gözləyir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə iqtisadi və maliyyə əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində yeni addımlar atılır. Beş ölkənin - Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistanın milli ödəniş sistemlərinin inteqrasiyası nəzərdə tutulur. Bu təşəbbüsün reallaşması ilə sərhədləraras

3 noyabr
.

DVX: Vergi sanksiyalarını bir il ərzində ödəyənlərə 10 % güzəşt ediləcək

Vergi sanksiyalarını bir il ərzində ödəyənlərə 10% güzəşt ediləcək. "Report" xəbər verir ki, bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi Nicat İmanov Milli Məclisin İqtisadi siyasət sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasında deyib. Onun sözlərin

6 noyabr