Qəbul imtahanlarında 700 ballıq sistem LƏĞV OLUNACAQ?

Bildiyimiz kimi, 2019-cu ildən etibarən qəbul imtahanlarında nəticələr buraxılış və blok imtahanlarından toplanılan ballar ilə birlikdə hesablanır. II və III ixtisas qrupları üzrə imtahan verən abituriyentlərdən heç kim maksimum - 700 bal toplaya bilməyib. Biirinci qrupda isə Şəki şəhər 18 saylı orta məktəbin məzunu Zərifə Elmaz qızı İlyasova hər iki mərhələnin cəminə görə maksimal olan 700 bal toplayıb. da IV ixtisas qrupu üzrə ən yüksək nəticəni 397.0 bal toplayan V.Veysəlov adına Gəncə şəhər 30 saylı məktəbin məzunu Əhmədova Nəzrin Ramil qızı göstərib.

Ənənəvi metodlar ilə müqayisədə artıq Azərbaycanda 700 bal toplayan şagirdlərin sayı azalıb. Bəs qəbul imtahanları prosesində 700 ballıq şkala ləğv oluna bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a danışan Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin əməkdaşı, təhsil tədqiqatçısı Elmin Nuri bildirib ki, yaxın gələcəkdə Azərbaycanda universitetlərə qəbul sistemində 700 ballıq şkala mexanizmində hər hansı bir dəyişikliyin olması gözlənilmir.
"Burada 700 ballıq şkalanın ləğvindən söhbət gedə bilməz. Təbii ki, bu dövlətə məxsus olan mexanizmlərdir. İstənilən qərarlar verilə bilər. Amma bir analitik təhlil aparanda görürük ki, çağdaş təhsil sistemimizdə qəbul prosedurunun alternativi hələ ki, görünmür. Buna rəvac verən, dəstəkləyən bir neçə versiyalar var. Bu il ötən illərə nisbətən buraxılış imtahanlarında xeyli şagird maksimum 300 balı toplaya bildi. Bunun səbəbi o demək deyil ki, 1-2 ilə bizim təhsilimiz həddindən artıq gücləndi. Ötən il bir nəfər belə müsbət bal toplamasa da, barmaq hesabı qədər maksimum balı yığsa da, bu il onların sayı 54-ə çatdı. Məsələ isə başqadır. Məsələ ondan ibarətdir ki, abituriyentlər ikili yanaşma üzrə qalmışdılar. Hazırlığı necə keçəcəyini bilmirdilər. Onlardan biri Elm və Təhsil Nazirliyinin məktəblər üçün nəzərdə tutduğu vahid tədris proqramı idi. O birisi isə DİM-in hazırladığı, qəbul imtahanı prosesi üçün ərsəyə gətirdiyi proqram idi. Suallar əsasən buna uyğunlaşdırılırdı. Həmişə deyirdilər ki, qəbul imtahan proqramları tədris proqramına əsaslanıb. Buna şübhəmiz yoxdur. Sadəcə orada müəyyən bir fərqli formatlardan, sual tiplərindən və nümunələrindən başqa məqamlar istifadə olunurdu. 11 illik tədris planı buna cavab vermirdi".

Ekspertin sözlərinə görə, məhz repetitorluq institutu burada qalib gəldi. Onlar 11 illik tədris bazasında deyil, DİM-in hazırladığı qəbul imtahan proqramını əsas götürdükləri üçün şagirdlər nəticə verməyə başladılar:

"Məşhur bir söz var : "Repetitorluq olmasa biabır olacaqdıq". Repetitorluğun tədrisin göstəricisinə və məktəblər üçün nəzərdə tutulan vahid tədris proqramına aidiyyəti yoxdur. Onlar birbaşa olaraq DİM-in qəbul imtahanı proqramları əsasında öz işlərini görürlər. Amma bu il nəticələr ona görə yaxşılaşdı ki, hər iki proqram arasında bir "Çin səddi" aradan qalxdı. Yəqin ki , Elm və Təhsil Nazirliyi və DİM razılığa gəldilər və müəyyən bir yumşaltma siyasətinə keçdilər. Artıq 11 illik tədris proqramını mənimsəyən şəxslər bu yumşalmanın sayəsində daha çox bal yığdılar. Nəticədə isə 54 nəfər 300 bal toplaya bildi. Bu isə buraxılış imtahanlarına şamil olundu. Mən o zaman bununla bağlı çıxışlar edəndə haqlı olaraq bildirdim ki, tələsməyək. Qarşıda blok imtahanlar var və bu yumşalmalar həmin imtahanlarda olacaqmı? Belə olan təqdirdə bizim 700 bal toplayan abituriyentlərimiz rekord səviyyəsində olacaqdır. Yaxud əksinə bir hal baş verə bilərdi. Onda biz yenə də əvvəlki illərdəki kimi 1-2 nəfər 700 bal toplayan abituriyentləri gözləyə bilərik. Belə də oldu. Blok imtahanında nəticələrin o qədər yüksək olmadığını biz bu səbəbə bağlaya bilərik. Bu o deməkdir ki, 700 ballıq şkalanın nə iləsə əvəz olunmasına, ona uyğun alternativ və təkliflərə o qədər də tələsmirik. Nəticə belə görünür. Çünki biz hələ ona inanırıq ki, 700 ballıq şkalada, buraxılış və blok imtahanları sistemində müəyyən yumşaltmaya gedilsin. Biz hələ bunu gözləyirik. Real olaraq gözləmirik ki, qəbul imtahan sisteminin bu mexanizmində hər hansı bir köklü dəyişikliklər olsun. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə hər hansı bir dəyişikliyin olacağı gözlənilmir".

Elmin Nuri vurğulayib ki, 700 ballıq şkalanın ləğvinə təbii ki, ehtiyac var. Nəinki 700 ballıq şkalanın ləğvinə, ümumiyyətlə qəbul imtahanı prosesinin bu istiqamətdəki tətbiqinə gərək yoxdur:

"Amma burada maraqlı bir sual meydana çıxır. "Gərək yoxdur" demək asandır. Tam "işə yaramır" demək haqsızlıq olardı. Bu məqamda bir alternativ irəli sürülməlidir. Biz hansı alternativləri irəli sürməliyik? Bəzi təhsil ekspertləri və mütəxəssisləri bir müddət belə bir məsələni diqqətə çatdırdılar. Dedilər ki, Azərbaycanda test sistemi ləğv olunsun. Bunu demək asandır. Biz bu gün test sisteminə alternativ olan başqa qəbul mexanizminə və təhsil sisteminə hazırıq? Bu suallar isə cavabsız qalıb. Deyək ki, test sistemini ləğv etdik. Universitetə qəbul prosesi necə həyata keçiriləcək yaxud hansı nümunələr var? Bütün bunlar geniş tədqiqatların mövzusudur".

Sevda Səfərova

Telegramda izləyin