Fəqərələri "yeyən", bağırsağı məhv edən dəhşət: Spina bifidanı vaxtında aşkarlamaq olmur?

Bir vaxtlar nadir hesab olunan xəstəlik və doğuş qüsurlarının sayı artmaqdadır. Adı qulağa yad gələn qüsurlardan biri də spina bifidadır.

Müalicəsi çətin başa gələn, əsasən, onurğa sütunu ilə bağlı qüsur uşaqlarla yanaşı, valideynləri də çətin duruma salır. Səkkiz yaşlı Zəhra Əsədova spina bifidadan əziyyət çəkir. Anası Leyla Əsədova Oxu.Az-a müsahibəsi zamanı bildirib ki, qüsur uşağın bir yaşı olanda MRT müayinəsi zamanı aşkarlanıb. Onun sözlərinə görə, hamilə olduğu dövrdə herpes virusuna yoluxub və qüsura da bu səbəb olub:

"Zəhra bir yaşında olanda MRT-yə apardıq. Orada dedilər ki, qızınızda anadangəlmə spina bifida qüsuru var. Açıq olanda yara olur, amma Zəhrada qapalıdır. Bel sümüyünün səkkiz fəqərəsi yoxdur. Zəhranın anus dəliyi də yox idi. 40 günlüyündə anus dəliyi əməliyyatla açıldı. Bağırsağın 90 faizini çıxarıblar, çürümüşdü. İndi hər üç aydan bir Türkiyəyə aparırıq. Sidiyini saxlaya bilmir. Türkiyədə sidik kisəsinə botoks vurdular. İndi yenə saxlaya bilməsə, süni kateter qoyulacaq. Hamilə olanda herpesə yoluxmuşam. Həkim deyirdi ki, uşağın üzündə, gözündə qüsur ola bilər, amma belində yarandı".

Yenidoğulmuş Hüseyndə də eyni problem aşkarlanıb. Körpənin anası Yasəmən Əhmədova bildirib ki, iyunun 21-də əkiz övladları dünyaya gəlib. Onlardan birinin sağlamlığı yerində olsa da, Hüseynə spina bifida diaqnozu qoyulub:

"Doğulanda Hüseynin vəziyyəti ağır idi. Ana bətnində ikən həkimlər onun bağırsaqlarının çöldə olduğunu müşahidə etdilər. Həkimlər belə uşağın tam sağlam doğulub, əməliyyatla normal həyata qayıda biləcəyini dedilər. Lakin Hüseyn doğulanda biz onun qarın divarının digər anadangəlmə inkişafı qüsuru olduğunu və dəqiqləşdirilməmiş spina bifida diaqnozu qoyulduğunu öyrəndik. Hüseynin cinsiyyət orqanı tamamilə parçalanıb, onun cinsiyyətinin hamiləlik dövründə oğlan olduğu deyilmişdi".

Spina bifidanın hansı hallarda yarandığı, necə aşkar edildiyi və müalicə olunduğu ilə bağlı suallarla Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyinin (TƏBİB) İxtisaslı Tibbi Xidmətin Təşkili Departamentinin Ana və Uşaq Sağlamlığı Şöbəsinin müdiri Sevinc Məmmədovaya müraciət etdik.

Həkim Oxu.Az-a bildirib ki, spina bifida hamiləliyin erkən müddətində nevral borunun formalaşmasındakı defektdir:

"Adətən, bu, ya ananın hamiləliyinin erkən müddətində keçirdiyi kəskin virus infeksiyaları nəticəsində meydana gəlir, ya da fol turşusunun çatışmazlığı səbəbindən sinir borusu qatları örtülmədiyindən yırtıq qalır və beyin toxuması o yırtıqdan çıxır".

"Artıq neçə ildir ki, respublikamızda ana və uşaqların sağlamlığının qorunması üzrə Dövlət Proqramı çərçivəsində protokollarımızda qeyd olunub ki, hər bir qadın hamiləliyin ilk günündən 12-ci həftəsinə qədər nevral borunun defektinin aradan götürülməsi və profilaktikası üçün hər gün 400 mq fol turşusu qəbul etməlidir. Bu, həm Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyəsidir, həm də Azərbaycan Respublikasında qəbul olunmuş tövsiyədir. Yəni bizim qadınlarımız spina bifidanın profilaktikası məqsədilə hamiləliyin ilk günündən fol turşusu qəbul edirlər.

Fol turşusunu qəbul edən qadınlarda, adətən, belə qüsura rast gəlinmir. Çox vaxt hamilələr antenatal xidmətdən kənarda qalmaları, vaxtında həkimə müraciət etməmələri və ya gec müraciət etmələri səbəbindən, hamiləliyin ilk günlərindən fol turşusunun qəbulu mümkün olmadığından, həmçinin ananın yaşı çox olduğundan belə defektlər əmələ gəlir", - deyə S.Məmmədova qüsurun yaranma səbəbini izah edib.

Şöbə müdiri qeyd edib ki, bu gün spina bifidanın rəsmi statistikası aparılmır:

"Lakin spina bifida hallarının çoxaldığını qeyd etmək düzgün deyil. Çünki həqiqətən, artım yoxdur. Respublikada spina bifidaya rastgəlmə tezliyi xeyli aşağıdır. Hamiləliyin 12 həftəliyinə qədər olan müddətdə ultrasəs müayinəsi ilə spina bifida diaqnozu qoymaq mümkündür. Avropa ölkələrində ana bətnində olan uşaqda əməliyyat aparılır və əməliyyat başa çatdıqdan sonra uşaq normal doğulur. Təəssüf ki, hələlik ölkəmizdə bətndaxili döldə əməliyyatlar etmək mümkün olmadığından bizdə yalnız körpə doğulduqdan sonra bu əməliyyatlar icra olunur".

Telegramda izləyin