Mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir göstərəcək? - AÇIQLAMA

Mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir göstərəcək? - AÇIQLAMAYaxın Şərqdə, xüsusilə İranda artan gərginlik artıq təkcə siyasi gündəmi deyil, qlobal iqtisadi tarazlığı da silkələməyə başlayıb. Bəs görəsən mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir edəcək?

İqtisadçı Xalid Kərimli mövzu ilə bağlı Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Bu gün dünya bazarlarında neftin qiyməti bir gündə 8 faiz yüksəlib. Bundan əvvəlki mərhələdə isə artıq 15 faizlik artım qeydə alınmışdı. Bu, təsadüfi dalğalanma deyil. Müharibə riski və ya hərbi əməliyyat ehtimalı enerji təchizatına dair qorxuları artırır. İranın yerləşdiyi coğrafiya - xüsusilə Hörmüz boğazı - qlobal neft ticarətinin əsas arteriyalarından biridir. Həmin xətt üzrə istənilən risk qiymətlərin dərhal sıçramasına səbəb olur.

Logistika xətləri üzrə yaranan problemlər vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Daşınma xərcləri artır, dəniz nəqliyyatında sığorta haqları bahalaşır. Sığorta şirkətləri riskli bölgələrdə fəaliyyət göstərən gəmilər üçün əlavə ödəniş tələb edir. Bu isə yükün maya dəyərinə birbaşa təsir göstərir. Nəticədə enerji, xammal və ərzaq məhsullarının qiymətləri zəncirvari şəkildə yüksəlməyə başlayır.

Qızılın bahalaşması da eyni mexanizmin məhsuludur. Qızıl tarixən "təhlükəsiz liman" aktiv hesab olunur. Qeyri-müəyyənlik artdıqca investorlar riskli bazarlardan çıxaraq kapitalı daha stabil alətlərə yönəldirlər. Müharibə ehtimalı, sanksiya riskləri və regionda genişlənə biləcək qarşıdurma ssenariləri qızılın qiymətinə təkan verir.

İqtisadi baxımdan ən böyük risk inflyasiyanın yenidən sürətlənməsidir. Enerji qiymətlərinin artması istehsal və xidmət xərclərini yüksəldir. Bu isə son nəticədə istehlakçı qiymətlərinə ötürülür. Əgər enerji bahalaşması davamlı xarakter alarsa, mərkəzi banklar faiz siyasətində sərtləşdirməyə məcbur qala bilər. Bu isə iqtisadi artımı ləngidə, investisiya və istehlakı zəiflədə bilər.

Digər tərəfdən, əmtəə bazarlarında ümumi bahalaşma riski mövcuddur. Neft bahalaşdıqca nəqliyyat və istehsal xərcləri artır, bu da ərzaqdan sənaye mallarına qədər geniş spektrdə qiymət artımına səbəb olur. Qlobal ticarət marşrutlarında hər hansı ciddi pozuntu dünya iqtisadiyyatında yeni şok dalğası yarada bilər.

Hazırkı mərhələdə əsas faktor qeyri-müəyyənlikdir. Bazarlar müharibənin miqyasını, müddətini və mümkün sanksiyaların dərinliyini qiymətləndirməyə çalışır. Əgər gərginlik lokallaşdırılarsa, təsirlər daha qısa müddətli ola bilər. Lakin qarşıdurma genişlənərsə, bu, enerji böhranının növbəti mərhələsinə, yüksək inflyasiya dalğasına və qlobal artım tempinin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər.

İrandakı mövcud vəziyyət bir daha göstərir ki, müasir iqtisadiyyat bir-birinə sıx bağlı sistemdir. Coğrafi baxımdan uzaq görünən bir münaqişə belə, qlobal bazarlarda qiymətləri, investor davranışını və iqtisadi gözləntiləri qısa müddətdə dəyişə bilir. Dünya iqtisadiyyatı hazırda siyasi risklərin maliyyə göstəricilərinə necə sürətlə çevrildiyini bir daha müşahidə edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 1300   Tarix: 02 mart 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

EIA bu il üçün Azərbaycanda neft hasilatı proqnozunu sabit saxlayıb

ABŞ Energetika Nazirliyinin Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) Azərbaycanda 2026-cı il üçün gündəlik neft hasilatı ilə bağlı proqnozunu sabit saxlayıb. xəbər verir ki, bu barədə EIA "Qısamüddətli enerji perspektivi" adlı hesabatın noyabr ayı üzrə açıqladığı məlumatda qeyd edilib. EIA-nı

11 noyabr
.

Azərbaycanda kirayə mənzil fonduna daha 91 mənzil əlavə olunub

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu satmaq öhdəliyi ilə kirayə mexanizmi çərçivəsində Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Cəfər Xəndan küçəsindəki yaşayış kompleksindən 27, Sumqayıt şəhəri, Sülh prospektindəki yaşayış kompleksindən 38 və Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Məhəmməd Əsədov küçəsindəki yaşayış kompleksində

17 noyabr
.

Brent markalı neftin qiyməti bir barel üçün 91,55 dollara düşdü

Neft qiymətləri əvvəlki gün yüksəlişdən sonra cümə axşamı səhəri düşür. xəbər verir ki, Londondakı ICE Futures birjasında yanvar ayı üçün Brent markalı neftin fyuçerslərinin qiyməti 1,21 dollar və ya 1,3 faiz azalaraq bir barel üçün 91,55 dollara düşüb. Çərşənbə günü Brent markalı neftin qiyməti 1,2

12 noyabr
.

Qızıl almaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ

2026-cı il 17 noyabr tarixində Azərbaycan bazarında qiymətli metallar üzrə qızılın qiymətləri məlum olub. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, ölkədə 1 unsiya qızılın qiyməti 6 572,4040 manat təşkil edir. Bazar göstəricilərinə görə, 99 əyyarlı təmiz qızılın 1 qramı 211,31 manata bərabərdir. Digər əyyarla

17 noyabr
.

Hotellərə yeni tələb qoyulur

Azərbaycanda hotellərin üzərinə yeni tələb qoyulur. xəbər verir ki, sözügedən məsələ Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən onların rüb ərzində xidmət göstərdiyi ölkəyə turis

5 noyabr
.

Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to

15 noyabr
.

Bu günə olan qızıl və gümüş qiymətləri

Azərbaycanda 3 noyabr 2026-cı il tarixinə olan rəsmi göstəricilərinə əsasən, qızılın və gümüşün qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 634.3605 manat, 1 qramı 213.30 manat təşkil edib. 1 qram qızılın qiyməti 99 əyyar təmiz qızıl üçün 213.30 manat, 750 əyyar İtalya

3 noyabr
.

2027-ci ildə pensiyalar 7,5 faiz artacaq: Pensiyaçılar nə qədər qazanacaq? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

2027-ci ildə pensiyaların 7,5 faiz artırılması nəzərdə tutulur. Bu məqsədlə 575,5 milyon manat vəsait ayrılması proqnozlaşdırılır. Gələn il əmək pensiyalarının orta aylıq məbləğinin 639-640 manata çatacağı gözlənilir. Bununla belə, pensiyaların nominal artımı onların real alıcılıq qabiliyyətinin də eyn

11 noyabr
.

Azərbaycanda qızılın son qiymətləri

Azərbaycanda 2026-cı il 12 noyabr tarixinə olan qızılın qiymətləri açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 12 noyabr 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, ölkədə 1 unsiya qızılın qiyməti 6881.07 manat, 1 qram təmiz qızılın (99 əyyar) qiyməti isə 221.23 manat təşkil edir. Digər əyyarlar üzr

12 noyabr