Çin Polşa boyda səhrada 66 milyard ağac əkib: Nə dəyişib?

Çin Polşa boyda səhrada 66 milyard ağac əkib: Nə dəyişib?Çoxsaylı onilliklər ərzində aparılan ağac və kol əkini nəticəsində Çinin şimal-qərbində yerləşən son dərəcə quraq Takla-Makan səhrasının kənar hissəsi xalis karbon udan zonaya çevrilib və bu ərazi indi atmosferə buraxdığından daha çox karbon qazı udur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Rconews" yazır.

"Bioloji boşluq"dan yaşıl halqaya

Takla-Makan təxminən 336 699 kvadrat kilometr hərəkətli qum sahəsini əhatə edir ki, bu da Polşadan bir qədər böyükdür. Səhrə yüksək dağ silsilələri ilə əhatə olunub və bu silsilələr rütubətli havanın daxil olmasını bloklayır. Uzun illər ərzində bu ərazi demək olar ki, bitki örtüyü olmayan "bioloji boşluq" kimi tanınıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, vəziyyət 1978-ci ildə Pekinin "Üç Şimal qoruyucu meşə zolaqları" proqramını başladığı zaman dəyişməyə başlayıb. Bu təşəbbüs qeyri-rəsmi olaraq "Böyük yaşıl divar" adlandırılır. Məqsəd Takla-Makan və Qobi səhralarının sərhədləri boyunca milyardlarla davamlı ağac və kol əkərək qumun kənd təsərrüfatı sahələrinə, yollara və şəhərlərə yayılmasının qarşısını almaq idi.

Çin rəsmilərinin məlumatına görə, həmin dövrdən bəri ölkənin şimalında 60 milyarddan çox ağac əkilib və 2024-cü ilin sonuna qədər təxminən 3046 kilometr uzunluğunda fasiləsiz yaşıl zolaq səhranı tamamilə əhatə edib.

Hökumət və müstəqil tədqiqatlar göstərir ki, Çində meşə örtüyü 1949-cu ildə təxminən 10 faizdən bu gün 25 faizdən çoxa yüksəlib.

Səhranın "qum ağciyərləri" necə işləyir?

Kaliforniya Universitetinin (Riversayd) və Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun alimlərinin rəhbərlik etdiyi yeni araşdırmada bu "yaşıl halqanın" yerli karbon balansına təsiri öyrənilib.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, iyul-sentyabr ayları arasında qısa yağış mövsümündə yağıntıların miqdarı ayda təxminən 16 millimetrə çatır ki, bu da ilin qalan dövrü ilə müqayisədə təxminən 2,5 dəfə çoxdur. Bu əlavə su əkilən meşələri və kolluqları qidalandırır.

Alimlərin sözlərinə görə, ağaclarda yarpaqlar əmələ gəldikdə və fotosintez gücləndikdə, peyklər daha güclü "yaşıl" siqnallar qeydə alır və səhranın üzərində karbon qazının səviyyəsi quraq mövsümlə müqayisədə təxminən 3 ppm (milyonda hissə) azalır.

Səhranın kənarlarında hava dəyişiklikləri

Səhranın ətrafında yaşayan insanlar üçün bu dəyişikliklər müsbət nəticələr verib. Xüsusilə Makit rayonunda 2019-cu ildən bəri təxminən 3,6 milyon ağac əkilib və onların sağ qalma nisbətinin 85 faizdən yüksək olduğu bildirilir.

Yerli məlumatlara görə, qum fırtınalarının olduğu günlərin sayı 150-dən 50-yə enib, illik yağıntı isə təxminən 53 millimetrdən 110 millimetrə yüksəlib.

"Fermerlər üçün bu, pambıq bitkilərini zədələyən qum fırtınalarının azalması və şəhərdə toz problemlərinin xeyli zəifləməsi deməkdir", deyə "Econews" qeyd edir.

Həmçinin Şimali Çində 2000-ci illərdən bəri bitki örtüyünün bərpasının toz emissiyalarını təxminən üçdə bir azaltdığı, bunun isə Pekini tez-tez örtən və hətta Sakit okeanı keçə bilən toz buludlarını zəiflətdiyi bildirilir.

NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyası və Riversayd mərkəzindən birgə müəllif isə bildirib ki, səhralarda ağac əkilməsi təkbaşına iqlim böhranını həll etməyəcək və bu layihə daha böyük bir sistemin yalnız bir hissəsidir. O vurğulayıb ki, yaxşı planlaşdırılmış və uzunmüddətli bərpa layihələri yerli iqlimi bir qədər soyuda, havanı təmizləyə və atmosferdən karbonu azalda bilər. Lakin uğur su təchizatı, bitki növlərinin seçimi və davamlı qulluq kimi detallardan asılıdır.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 4468   Tarix: 06 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Gürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub

Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind

20 noyabr
.

GTA VI satışa çıxarıldığı ilk gündə nə qədər gəlir əldə edib?

"Grand Theft Auto VI" (GTA VI) satışa çıxarıldığı ilk gündə 3,79 milyard dollar gəlir əldə edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu haqda "Take-Two Interactive" məlumat yayıb. Bildirilir ki, "Grand Theft Auto VI"nın ilk gündəki pərakəndə satışları bütün formatla

21 noyabr
.

Putin bütün Avropaya qarşı müharibə aparır və qalib gəlməyəcək

Almaniya kansleri Fridrix Merts Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin apardığı müharibənin bütün Avropaya qarşı yönəldiyini bildirib. xəbər verir ki, kansler Ukraynada sülhün bərqərar olması üçün səylərin davam edəcəyini vurğulayıb. "Bir daha açıq şəkildə bildirirəm ki, Rusiya bu müharibədə qalib gəlməyəcək

20 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

ABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə

19 noyabr
.

İtaliya hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 7 milyard avrodan çox vəsait ayıracaq

İtaliya yaxın illərdə hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 6 milyard avrodan çox vəsait yatırmağı planlaşdırır. xəbər verir ki, bu barədə ölkənin müdafiə naziri Gvido Krozetto Deputatlar Palatasında çıxışı zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, 2026-2028-ci illər üçün bu məqsədlə təxminən 2 milyard avr

19 noyabr