Uqandada şimpanzelər arasında "vətəndaş müharibəsi" başlayıb

Uqandada şimpanzelər arasında "vətəndaş müharibəsi" başlayıbABŞ, Almaniya, Çin və Uqandanı təmsil edən beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu müəyyən ediblər ki, çoxsaylı Nqoqo şimpanze icması hazırda parçalanma və "vətəndaş müharibəsi" dövrünü yaşayır. Bu qanlı toqquşmalar nəticəsində 200-dən çox fərd olan qrupda ən azı 24 primat həyatını itirib.

Oxu.Az məlumat verir ki, Uqanda ərazisində yerləşən Kibale Milli Parkındakı şimpanzelər üzərində aparılan çoxillik tədqiqatların yekunları nüfuzlu "Science" jurnalında ictimaiyyətə təqdim edilib.

Tədqiqatçıların qənaətinə görə, Nqoqo şimpanze sürüsü 20 ildən artıq müddətdə güclü sosial bağlarla birləşən bütöv bir cəmiyyət kimi fəaliyyət göstərib. Həmin illər ərzində icma daxilində hər hansı bir çəkişmə qeydə alınmayıb; əksinə, onlar qidalanma areallarını genişləndirmək məqsədilə qonşu primat dəstələrinə qarşı birgə mübarizə aparıb, daim yeni ərazilər ələ keçiriblər.

Ancaq 2015-ci ildə iyerarxik quruluşda üstün mövqeyə malik olan bəzi lider erkək şimpanzelərin xəstəlik səbəbindən ölməsi 200-dən çox fərdin olduğu sürüdə parçalanmaların əsasını qoyub. Liderlərin itirilməsi icmadaxili sosial telləri qırıb və onların mövqeyini daha təcavüzkar fərdlərin tutması vəziyyəti kəskinləşdirib. Yekunda qəbilə iki fərqli düşərgəyə ayrılıb və bundan sonra bir qrupun erkəkləri digər tərəfdəki şimpanzelərə qarşı sistematik hücumlar təşkil etməyə başladılar.

Bu proseslər son nəticədə genişmiqyaslı və davamlı "vətəndaş müharibəsinə" çevrilərək azı 24 fərdin məhvi ilə sonlanıb. Elm adamları real itki göstəricilərinin təxmin ediləndən daha yüksək olduğunu istisna etmirlər. Bəzi aparıcı erkəklərin öldürülməsinə baxmayaraq, tərəflər arasındakı münaqişə hələ də səngiməyib. Tədqiqatçılar bu amansız qarşıdurmanın dəqiq kökləri barədə yekun rəy verməsələr də, ehtimal edirlər ki, qrupun ərazi genişləndirməsində əldə etdiyi böyük uğurlar populyasiyanın artmasına və nəticə etibarilə daxili rəqabətin ifrat dərəcədə güclənməsinə gətirib çıxarıb.

Mütəxəssislər xatırladırlar ki, şimpanzelər arasında oxşar miqyaslı sonuncu belə savaş 1970-ci illərdə Tanzaniyada qeydə alınıb. Həmin hadisə tarixə "Qombe şimpanze müharibəsi" yaxud "Dördillik müharibə" adı ilə düşüb. O zaman təqribən 10 primatın ölümü ilə nəticələnən qarşıdurma, bir dəstə tərəfindən rəqib qrupun erkəklərinin demək olar ki, tamamilə öldürülməsi və yerdə qalanların başqa zonalara sıxışdırılması ilə bitmişdi.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 129   Tarix: 12 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

"YouTube"da yeni funksiya

"Google" istifadəçilərə "YouTube Shorts" üçün süni intellekt əsaslı rəqəmsal avatarlar yaratmağa imkan verən yeni funksiya təqdim edib. " "ya istinadən xəbər verir ki, bu alət istifadəçilərə öz rəqəmsal "dublikatını" videolara inteqrasiya etməyə və real personajlar

12 aprel
.

Türkiyə parlamentinin keçmiş sədri Hüsaməddin Cindoruk vəfat edib

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) keçmiş sədri Hüsaməddin Cindoruk vəfat edib. "Report" "Haber Global"a istinadən xəbər verir ki, siyasətçi 93 yaşında müalicə aldığı xəstəxanada həyatını itirib. Xatırladaq ki, H.Cindoruk 1933-cü ildə İzmirdə anadan olub. Ankara Universitetini

11 aprel
.

ABŞ kəşfiyyatı: Çin İrana HHM vasitələri tədarük etməyi planlaşdırır

Çin yaxın bir neçə həftə ərzində İrana yeni hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemləri tədarük etməyə hazırlaşır. "Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ kəşfiyyatı məlumat yayıb. Bildirilib ki, Pekin HHM təchizatını mənşəyini gizlətmək üçün üçüncü ölkələr vasitəsil

11 aprel
.

İranla danışıqlarının baş tutmasında Vensin hansı rolu olub?

Amerika Birləşmiş Ştatlarının vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin İran tərəfi ilə İslamabad şəhərindəki müzakirələrin baş tutmasında xüsusi xidməti olub. xəbər verir ki, bu barədə informasiyanı CNN telekanalı paylaşıb. Telekanalın Pakistanın ali rütbəli rəsmisinə istinadla verdiyi məlumata əsasən, Birləşmi

11 aprel
.

Ayın qaranlıq tərəfi artıq sirr deyil - Yeni görüntülər

2026-cı il aprelin 6-da "Artemis II" missiyasının astronavtları Ayın ətrafında uçuş həyata keçirib. Ölkə.az xəbər verir ki, onlar indiyədək insan gözü ilə görülməmiş bəzi bölgələri müşahidə ediblər. Astronavtlar gördüklərini fotoşəkillərlə sənədləşdiriblər. Paylaşılan görüntülər Ayın az tanına

8 aprel
.

Əsrlərlə gizli qalan şah əsər: "Məryəm Maqdalena"nın əsl müəllifi kimdir?

Böyük Britaniyada məşhur İntibah dövrü rəssamı Rafael Santinin fırçasına aid olduğu ehtimal edilən "Məryəm Maqdalena" tablosu aşkar edilib. xəbər verir ki, bu barədə " saytı məlumat yayıb. Uzun illər boyu Florensiyadakı Palatina Qalereyasında saxlanılan və Pietro Perucinoya aid edilə

12 aprel
.

Kürd siyasətçi İraqın yeni prezidenti seçildi

İraq parlamenti ikinci tur səsvermədə Nizar Amidini yeni prezident seçib. xəbər verir ki, 329 yerlik parlamentdə 227 səs toplayan Amidi bu vəzifəyə seçilib. Səsvermədə ümumilikdə 229 deputat iştirak edib. Məlumata görə, 2003-cü ildən sonra formalaşan siyasi sistemə əsasən prezident kürd partiyalarını

11 aprel
.

Pentaqon: İranla münaqişədə ən azı 390 amerikalı hərbçi yaralanıb

ABŞ və İsrailin İranda apardığı əməliyyat zamanı ən azı 390 amerikalı hərbi qulluqçu yaralanıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Pentaqon məlumat yayıb. Daha əvvəl Pentaqon 380 amerikalı hərbçinin yaralandığını açıqlamışdı. Əsgərlərin əksəriyyəti İranın pilotsuz uçuş aparatlarının hücumlar

12 aprel
.

Tramp İranı blokada ilə hədələdi

İranla baş tutmayan sövdələşmədən sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social" platformasında jurnalist Con Solomonun "İran geri çəkilməsə, Trampın ehtiyat kozırı: dəniz blokadası' adlı məqaləsini paylaşıb. RBC-ya istinadən xəbər verir ki, məqalədə ekspertlərin rəyləri yer alıb

12 aprel