Uqandada şimpanzelər arasında "vətəndaş müharibəsi" başlayıb

Uqandada şimpanzelər arasında "vətəndaş müharibəsi" başlayıbABŞ, Almaniya, Çin və Uqandanı təmsil edən beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu müəyyən ediblər ki, çoxsaylı Nqoqo şimpanze icması hazırda parçalanma və "vətəndaş müharibəsi" dövrünü yaşayır. Bu qanlı toqquşmalar nəticəsində 200-dən çox fərd olan qrupda ən azı 24 primat həyatını itirib.

Oxu.Az məlumat verir ki, Uqanda ərazisində yerləşən Kibale Milli Parkındakı şimpanzelər üzərində aparılan çoxillik tədqiqatların yekunları nüfuzlu "Science" jurnalında ictimaiyyətə təqdim edilib.

Tədqiqatçıların qənaətinə görə, Nqoqo şimpanze sürüsü 20 ildən artıq müddətdə güclü sosial bağlarla birləşən bütöv bir cəmiyyət kimi fəaliyyət göstərib. Həmin illər ərzində icma daxilində hər hansı bir çəkişmə qeydə alınmayıb; əksinə, onlar qidalanma areallarını genişləndirmək məqsədilə qonşu primat dəstələrinə qarşı birgə mübarizə aparıb, daim yeni ərazilər ələ keçiriblər.

Ancaq 2015-ci ildə iyerarxik quruluşda üstün mövqeyə malik olan bəzi lider erkək şimpanzelərin xəstəlik səbəbindən ölməsi 200-dən çox fərdin olduğu sürüdə parçalanmaların əsasını qoyub. Liderlərin itirilməsi icmadaxili sosial telləri qırıb və onların mövqeyini daha təcavüzkar fərdlərin tutması vəziyyəti kəskinləşdirib. Yekunda qəbilə iki fərqli düşərgəyə ayrılıb və bundan sonra bir qrupun erkəkləri digər tərəfdəki şimpanzelərə qarşı sistematik hücumlar təşkil etməyə başladılar.

Bu proseslər son nəticədə genişmiqyaslı və davamlı "vətəndaş müharibəsinə" çevrilərək azı 24 fərdin məhvi ilə sonlanıb. Elm adamları real itki göstəricilərinin təxmin ediləndən daha yüksək olduğunu istisna etmirlər. Bəzi aparıcı erkəklərin öldürülməsinə baxmayaraq, tərəflər arasındakı münaqişə hələ də səngiməyib. Tədqiqatçılar bu amansız qarşıdurmanın dəqiq kökləri barədə yekun rəy verməsələr də, ehtimal edirlər ki, qrupun ərazi genişləndirməsində əldə etdiyi böyük uğurlar populyasiyanın artmasına və nəticə etibarilə daxili rəqabətin ifrat dərəcədə güclənməsinə gətirib çıxarıb.

Mütəxəssislər xatırladırlar ki, şimpanzelər arasında oxşar miqyaslı sonuncu belə savaş 1970-ci illərdə Tanzaniyada qeydə alınıb. Həmin hadisə tarixə "Qombe şimpanze müharibəsi" yaxud "Dördillik müharibə" adı ilə düşüb. O zaman təqribən 10 primatın ölümü ilə nəticələnən qarşıdurma, bir dəstə tərəfindən rəqib qrupun erkəklərinin demək olar ki, tamamilə öldürülməsi və yerdə qalanların başqa zonalara sıxışdırılması ilə bitmişdi.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 816   Tarix: 12 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Gürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub

Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind

20 noyabr
.

GTA VI satışa çıxarıldığı ilk gündə nə qədər gəlir əldə edib?

"Grand Theft Auto VI" (GTA VI) satışa çıxarıldığı ilk gündə 3,79 milyard dollar gəlir əldə edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu haqda "Take-Two Interactive" məlumat yayıb. Bildirilir ki, "Grand Theft Auto VI"nın ilk gündəki pərakəndə satışları bütün formatla

21 noyabr
.

Putin bütün Avropaya qarşı müharibə aparır və qalib gəlməyəcək

Almaniya kansleri Fridrix Merts Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin apardığı müharibənin bütün Avropaya qarşı yönəldiyini bildirib. xəbər verir ki, kansler Ukraynada sülhün bərqərar olması üçün səylərin davam edəcəyini vurğulayıb. "Bir daha açıq şəkildə bildirirəm ki, Rusiya bu müharibədə qalib gəlməyəcək

20 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

ABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə

19 noyabr
.

İtaliya hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 7 milyard avrodan çox vəsait ayıracaq

İtaliya yaxın illərdə hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 6 milyard avrodan çox vəsait yatırmağı planlaşdırır. xəbər verir ki, bu barədə ölkənin müdafiə naziri Gvido Krozetto Deputatlar Palatasında çıxışı zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, 2026-2028-ci illər üçün bu məqsədlə təxminən 2 milyard avr

19 noyabr