Avropada hər il əlavə 100 min adam bu səbbədən ölür

Avropada hər il əlavə 100 min adam bu səbbədən ölürAraşdırmalar göstərib ki, iqtisadi bərabərsizlik Avropada hər il istilik və soyuq səbəbindən baş verən ölüm hallarını 100 000 nəfərdən çox artırır.

Lent.az xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" yazır.

Tədqiqat həmçinin göstərib ki, bərabərsizlik səviyyəsinin Avropanın ən bərabər regionu olan Sloveniya səviyyəsinə, yəni "Cini indeksi"nə görə azaldılması temperaturla bağlı ölüm hallarını təxminən 30% azalda bilərdi. Bu isə 109 866 nəfərin həyatının xilas olunması deməkdir.
Nəticələr belə olub: ötən ay "Copernicus" adlı Avropa iqlim monitorinq layihəsi aprel ayını dünya üzrə müşahidələr tarixində üçüncü ən isti ay kimi qiymətləndirib. Bəzi ölkələrdə, məsələn, İspaniya ərazisində isə tarixdə ən isti aprel qeydə alınıb. Bundan əlavə, qeyri-adi dərəcədə güclü ola biləcək "El Nino" təbii istilik hadisəsinin geri qayıtması 2026-cı ilin Avropa yayının daha sərt keçəcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, istilik və soyuqdan ölüm hallarının yüksək olması yoxsulluq, evləri qızdırmaq imkanının olmaması kimi sosial çətinliklərlə sıx bağlıdır.

Araşdırmaya görə, regionlar daxilində bərabərsizliyin azaldılması ilə yanaşı, bütün qitə üzrə ciddi maddi və sosial məhrumiyyətlərin səviyyəsinin ən az problemli region olan Mərkəzi İsveçrə səviyyəsinə endirilməsi istilik və soyuqdan ölüm hallarını 59 000 nəfər azalda bilər. Əksinə, bu göstəricilərin ən çətin vəziyyətdə olan region - Cənub-Şərqi Rumıniya səviyyəsinə yüksəlməsi temperatur dəyişiklikləri ilə bağlı ölüm sayını 101 000 nəfər artırar.

Bu araşdırma Avropada kəskin soyuq qışlar və həddindən artıq isti yaylar zamanı itirilən insan həyatlarına sosial-iqtisadi problemlərin təsirini kəmiyyətcə qiymətləndirən ilk tədqiqat hesab olunur. Alimlər bildirirlər ki, bu nəticələr həm qısamüddətli dövrdə həssas əhali qruplarına yardım göstərmək, həm də uzunmüddətli perspektivdə struktur bərabərsizliyi azaltmaq çağırışlarını daha da gücləndirir.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Barselona Qlobal Sağlamlıq İnstitutunun biotibb alimi Blanka Paniello-Kastillo belə deyib: "Bu, ikiqat qazanc deməkdir. Əgər bərabərlik məsələləri siyasətdə - Avropa, milli və ya yerli səviyyədə - daha çox nəzərə alınsa, eyni anda iki məqsədə nail ola bilərik".

İstilik və soyuq insan orqanizmi üçün stress yaradır, onu xəstəliklərə qarşı daha həssas edir və mübarizə qabiliyyətini azaldır. Temperatur komfort diapazonundan kənara çıxdıqda, xüsusilə yaşlı və xəstə insanlar arasında ölüm halları kəskin şəkildə artır.

2000-2019-cu illər arasında Avropanın 654 regionunda gündəlik ölüm göstəricilərinin təhlilinə əsaslanan araşdırmada "aid edilə bilən ölüm halları" modeli qurulub. Bu model, bütün regionlar iqtisadi göstəricilər üzrə ən yaxşı və ən pis səviyyələrə malik olsaydı, sağlamlıq yükünün necə dəyişəcəyini qiymətləndirib.

Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, daha varlı regionlarda soyuqdan ölüm halları daha azdır. Bu, ehtimal ki, evlərin yaxşı izolyasiyası, səhiyyə xidmətlərinin inkişafı və enerji yoxsulluğunun azalması ilə bağlıdır. Lakin eyni zamanda bu regionlarda istilikdən ölüm halları daha çoxdur. Bunun səbəbi kimi isə şəhərlərdə asfalt örtüyü və yaşıllıqların azlığı nəticəsində yaranan "istilik adası effekti" göstərilir.

Tədqiqatın müəllifləri ardıcıl olaraq müəyyən ediblər ki, yüksək temperaturla bağlı ölüm halları "Cini indeksi" (gəlirlərin bölgüsündə bərabərsizliyi ölçən göstərici), evlərin kifayət qədər qızdırıla bilməməsi, eləcə də maddi və sosial məhrumiyyətlər kimi amillərlə sıx əlaqəlidir. Onlar araşdırmada kondisionerlərin istifadə səviyyəsini ayrıca dəyişən kimi daxil etməyiblər.

Hazırda soyuq hava istiliyə nisbətən insan sağlamlığı üçün daha böyük təhlükə yaradır. Lakin alimlər bildirirlər ki, qlobal istiləşmə nəticəsində temperaturun artması bu münasibəti gələcəkdə dəyişə bilər. Ötən ay alimlər müəyyən ediblər ki, 1990-cı illərin ortalarından bəri Avropada temperatur hər onillikdə 0,56°C artıb və bu artım dünyanın digər qitələrindən daha sürətli olub. Bunun əsas səbəbi isə fosil yanacaqlardan yaranan genişmiqyaslı ətraf mühit çirklənməsidir.

Bu nəticələr, həmçinin Avropa İttifaqının elmi məsləhətçilərinin qitənin iqlim dəyişikliklərinə lazımi səviyyədə uyğunlaşa bilmədiyi ilə bağlı xəbərdarlığından sonra açıqlanıb.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 408   Tarix: 10 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

Danimarka Qrenlandiyanın təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün ABŞ-la razılaşmanı təsdiqləyib

Danimarka parlamenti Qrenlandiya və ABŞ ilə Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizliyin gücləndirilməsini nəzərdə tutan razılaşmanı təsdiqləyib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, sənəd regionda müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsini və strateji əhəmiyyətli ərazilərin təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsin

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya husilərin raket hücumunun qarşısını alıb

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi hərbi koalisiya husilər tərəfindən ölkənin cənub istiqamətinə buraxılan raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Koalisiyanın məlumatına görə, raket hədəfə çatmamış zərərsizləşdirilib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, hadisə Yəməndə husilərlə regional qüvvələ

20 noyabr
.

ABŞ Tacikistana dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq

ABŞ Tacikistanla ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında beşillik saziş çərçivəsində bu ölkənin səhiyyə sisteminə dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq. "Report" Tacikistanın Səhiyyə və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, bu, noyabrın 19-da Düşənbədə Tacikistan və ABŞ arasınd

20 noyabr
.

Tramp Rubio və Vensin yanında aparat rəhbərinə prezident olmağı təklif etdi

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evin aparat rəhbəri Stiven Milleri dünyanın ən güclü adamı adlandıraraq, zarafatla ondan prezidentliyə namizəd olmaq istəyib-istəmədiyini soruşub. Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, ölkə başçısı bu bəyanatla Ağ Evdəki brifinq zamanı çıxış edib. "Hazırda b

21 noyabr
.

İndoneziyada Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb

İndoneziyanın Şərqi Yava əyalətində Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb. xəbər verir ki, bu barədə İndoneziyanın Vulkanologiya və Geoloji Fəlakətlərin Təsirlərinin Azaldılması Mərkəzinin bəyanatında bildirilib. Kül vulkanın zirvəsindən 700 m, dəniz səviyyəsindən isə 4 376 m hündürlüyə çatıb. Qurum ətra

19 noyabr
.

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq ayıracaq

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq (təxminən 341 milyon dollar) dəyərində yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək. APA xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya höküməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, yardım paketinə 100-dən çox uzaqmənzilli zərbə PUA-sı daxil olacaq. Onların bəziləri 10

19 noyabr