Amazonun qəlbində qədim irs: Bərəkətli qara torpaq

Amazonun qəlbində qədim irs: Bərəkətli qara torpaqDünyanın "ağciyəri" kimi tanınan Amazon meşələri yalnız nəhəng ağacları və ekzotik canlıları ilə deyil, həm də torpağın altında gizlənən sirli bir formasiya ilə elm dünyasını heyrətləndirir. Bölgədə geniş yayılmış qırmızımtıl torpaqlardan fərqli olaraq, bəzi ərazilərdə rast gəlinən qapqara torpaq parçaları qeyri-adi məhsuldarlığı ilə diqqət çəkir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Terra preta" kimi tanınan bu torpaqlar əslində təbiətin təsadüfi bir hədiyyəsi deyil, min illər əvvəl burada yaşamış qədim sivilizasiyaların bu günə qədər gəlib çatan ən mühüm texnoloji irslərindən biridir. Çay yataqları və qədim yaşayış məntəqələrində rast gəlinən bu qara torpaqlar müasir kənd təsərrüfatı üçün demək olar ki, "xilas resepti" sayılır.

Amazonun ümumi ərazilərində üstünlük təşkil edən turş və mineral baxımından kasıb torpaq strukturu bu qara sahələrin yanında xeyli zəif qalır. Azot, fosfor və kalium kimi əsas minerallarla zəngin olan bu xüsusi torpaq bitki inkişafını ciddi şəkildə sürətləndirir. Alimlərin apardığı nəzarətli təcrübələr göstərib ki, bu torpaqda yetişən ağaclar cəmi dörd ay ərzində normaldan altı dəfə daha sürətli böyüyür. Hətta məhsuldarlığı aşağı düşmüş sahələrə bu torpaqdan az miqdarda əlavə edilməsi belə məhsulu iki dəfə artırmağa kifayət edir. Üstəlik, bu struktur yalnız məhsuldarlıqla deyil, həm də iqlim baxımından önəmlidir: adi torpaqlarla müqayisədə beş dəfə daha çox karbon saxlayaraq qlobal iqlim dəyişikliyinə qarşı təbii bir qalxan rolunu oynayır.

Keçmişin mühəndisliyi gələcəyə işıq tutur

Araşdırmalar göstərir ki, bu möcüzəvi torpaq tamamilə insan əli ilə və yüksək dəqiqliklə formalaşdırılıb. Torpaq qatlarında tapılan kül, saxsı qırıqları, heyvan sümükləri və qida tullantıları qədim icmaların bu prosesi təsadüfi deyil, planlı şəkildə həyata keçirdiyini sübut edir. Braziliyadakı arxeoloji qazıntılar bu kənd təsərrüfatı ənənəsinin 5 min il əvvələ qədər uzandığını ortaya qoyub. Bu, sadə tullantı yığımı deyil, pH balansı və karbon tərkibi hesablanmış mühəndislik yanaşması kimi qiymətləndirilir.

Bu metodun izləri Amazonun dərinliklərində bəzi yerli icmalar tərəfindən bu gün də davam etdirilir. İcmalar əcdadlarından qalan bu biliklə torpağı zənginləşdirməyə davam edərək müasir kənd təsərrüfatına nümunə göstərirlər. Mütəxəssislər isə bu məhdud və qiymətli resursun birbaşa daşınması əvəzinə, onun strukturunun modelləşdirilərək süni, lakin məhsuldar torpaqların hazırlanmasının daha doğru yanaşma olduğunu bildirirlər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 656   Tarix: 14 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

Danimarka Qrenlandiyanın təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün ABŞ-la razılaşmanı təsdiqləyib

Danimarka parlamenti Qrenlandiya və ABŞ ilə Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizliyin gücləndirilməsini nəzərdə tutan razılaşmanı təsdiqləyib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, sənəd regionda müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsini və strateji əhəmiyyətli ərazilərin təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsin

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya husilərin raket hücumunun qarşısını alıb

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi hərbi koalisiya husilər tərəfindən ölkənin cənub istiqamətinə buraxılan raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Koalisiyanın məlumatına görə, raket hədəfə çatmamış zərərsizləşdirilib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, hadisə Yəməndə husilərlə regional qüvvələ

20 noyabr
.

ABŞ Tacikistana dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq

ABŞ Tacikistanla ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında beşillik saziş çərçivəsində bu ölkənin səhiyyə sisteminə dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq. "Report" Tacikistanın Səhiyyə və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, bu, noyabrın 19-da Düşənbədə Tacikistan və ABŞ arasınd

20 noyabr
.

Tramp Rubio və Vensin yanında aparat rəhbərinə prezident olmağı təklif etdi

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evin aparat rəhbəri Stiven Milleri dünyanın ən güclü adamı adlandıraraq, zarafatla ondan prezidentliyə namizəd olmaq istəyib-istəmədiyini soruşub. Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, ölkə başçısı bu bəyanatla Ağ Evdəki brifinq zamanı çıxış edib. "Hazırda b

21 noyabr
.

İndoneziyada Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb

İndoneziyanın Şərqi Yava əyalətində Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb. xəbər verir ki, bu barədə İndoneziyanın Vulkanologiya və Geoloji Fəlakətlərin Təsirlərinin Azaldılması Mərkəzinin bəyanatında bildirilib. Kül vulkanın zirvəsindən 700 m, dəniz səviyyəsindən isə 4 376 m hündürlüyə çatıb. Qurum ətra

19 noyabr
.

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq ayıracaq

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq (təxminən 341 milyon dollar) dəyərində yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək. APA xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya höküməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, yardım paketinə 100-dən çox uzaqmənzilli zərbə PUA-sı daxil olacaq. Onların bəziləri 10

19 noyabr