Qızıl Yerə hardan gəlib? - Alimlər açıqladı
Qızılın və digər ağır metalların kosmik mənşəyi uzun müddətdir elm adamlarının diqqət mərkəzindədir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, Yer kürəsindəki hər bir qızıl zərrəsi kosmosda baş vermiş nəhəng astrofizik proseslərin nəticəsidir. Bu sirrin açılmasında 2017-ci il 17 avqust tarixində qeydə alınan GW170817 adlı kosmik hadisə mühüm rol oynayıb.
Həmin gün uzaq qalaktikada iki neytron ulduzu milyard illər davam edən orbitdən sonra toqquşub və nəticədə "kilonova" adlanan güclü partlayış baş verib. Bu hadisə zamanı böyük miqdarda ağır elementlər, o cümlədən təxminən 200 Yer kütləsi qədər qızıl və 500 Yer kütləsi qədər platin əmələ gəlib.
Adi ulduzlar qızıl kimi ağır elementləri yarada bilmir. Ulduzların daxilində gedən termonüvə sintezi prosesləri yalnız dəmirə qədər elementləri formalaşdıra bilir, çünki daha ağır elementlərin yaranması üçün enerji sərf edən xüsusi şərait tələb olunur.
Qızılın yaranması üçün "r-proses" adlanan, neytronların çox sürətli şəkildə atom nüvələrinə birləşməsi prosesi lazımdır. Bu isə yalnız neytron ulduzlarının toqquşması kimi ekstremal şəraitdə mümkündür.
Alimlərin fikrincə, Yer kürəsindəki qızıl Günəş sistemindən də əvvəl formalaşmış ola bilər. Günəş sistemi yaranarkən onu təşkil edən qaz və toz buludu artıq keçmiş kosmik partlayışların "qalıqları" ilə zənginləşmişdi. Yer formalaşarkən isə ağır qızılın böyük hissəsi planetin nüvəsinə batıb. Hazırda yer qabığında tapılan qızıl isə daha sonrakı mərhələdə, asteroidlərin intensiv bombardmanı nəticəsində səthə yaxın qatlara çatıb.
Bununla belə, alimlər hələ də neytron ulduzlarının toqquşmasının kosmosda qızılın yeganə mənbəyi olub-olmadığını müzakirə edirlər. Bəzi astrofiziklərin fikrincə, bu cür hadisələrin nadirliyi kosmosda müşahidə edilən qızıl miqdarını tam izah etməyə bilər və buna görə də magnetarlar və ya digər ekstremal kosmik proseslər də əlavə rol oynamış ola bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 220 Tarix: 05 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Merilin Monronun şəxsi əşyaları görün neçəyə satıldı
ABŞ-da məşhur aktrisa Merilin Monronun şəxsi əşyaları hərrac vasitəsilə satılıb. xəbər verir ki, hərracda aktrisanın geyimləri, qab-qacağı, məktubları və zinət əşyaları ümumilikdə 2,5 milyon dollardan artıq qiymətə alıcı tapıb. Hərracın ən bahalı lotu "Kristian Dior" markalı kostyum olub. B
5 iyunHörmüzü tamamilə bağlamaq istəyirlər
İran Hörmüz boğazını tamamilə bağlamağı planlaşdırır. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu haqda "Tasnim" agentliyi mənbələrə istinadən məlumat yayıb. "İran İsraili və onun tərəfdarlarını cəzalandırmaq üçün Hörmüz boğazını tamamilə bağlamaq və digər cəbhələri, o cümlədən Bab əl-Məndə
1 iyunTarixdə ilk trilyonçu ola bilər
"SpaceX" tarixdə ən böyük ilkin kütləvi səhm təklifi (IPO) üçün hazırlıqlara başlayıb. Şirkətin planlaşdırdığı 75 milyard dollarlıq IPO uğurla baş tutarsa, "SpaceX"in dəyəri 1,7 trilyon dolları keçə və təsisçisi İlon Maskın sərvəti 1 trilyon dollar həddini aşa bilər. "Qafqazinfo"
4 iyunÇexiya NATO-nun müdafiə xərcləri hədəfinə çata bilməyəcək
Çexiya Respublikası bu il NATO-nun müdafiə xərcləri üçün ÜDM-in 2%-lik hədəfinə çata bilməyəcək. "Report"un məlumatına görə, bu barədə ölkənin Baş naziri Andrey Babiş "Financial Times" qəzetinə açıqlamasında bildirib. O, hökumətin öhdəliyini yerinə yetirmək üçün "əlindən gələn
31 mayVikinqlər haqqında təəccübləndirən fakt: Buynuzlu dəbilqələr əfsanə imiş
Populyar filmlərdə və seriallarda vikinqlərin ən tanınan simvollarından biri kimi təqdim olunan buynuzlu dəbilqələrin tarixi gerçəkliklə uyğun gəlmədiyi elmi araşdırmalarla bir daha təsdiqlənib. Danimarkada aşkarlanan və uzun müddət Vikinq dövrünə aid olduğu güman edilən bəzi dəbilqələrin aparılan analizlə
4 iyunPaşinyanın ad gününü təbrik etdi
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında telefon danışığı olub. "Qafqazinfo" TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Kremlin Mətbuat xidməti məlumat yayıb. "Telefon danışığı zamanı Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının mayın 29-da Astanada keçirilmi
1 iyunYandırıcı yay istiləri turistlərin istirahət vərdişlərini dəyişdirir
Son illərdə yayılan güclü istilər dünya üzrə turizm davranışlarını dəyişməyə başlayıb. Qaynarifno xəbər verir ki, bu barədə "National Geographic" yazır. Məlumata görə, Avropada turistlərin böyük hissəsi artıq ənənəvi yay tətili modelini - xüsusilə Aralıq dənizi sahillərində istirahəti - yenidə
5 iyun