Qızıl Yerə hardan gəlib? - Alimlər açıqladı
Qızılın və digər ağır metalların kosmik mənşəyi uzun müddətdir elm adamlarının diqqət mərkəzindədir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, Yer kürəsindəki hər bir qızıl zərrəsi kosmosda baş vermiş nəhəng astrofizik proseslərin nəticəsidir. Bu sirrin açılmasında 2017-ci il 17 avqust tarixində qeydə alınan GW170817 adlı kosmik hadisə mühüm rol oynayıb.
Həmin gün uzaq qalaktikada iki neytron ulduzu milyard illər davam edən orbitdən sonra toqquşub və nəticədə "kilonova" adlanan güclü partlayış baş verib. Bu hadisə zamanı böyük miqdarda ağır elementlər, o cümlədən təxminən 200 Yer kütləsi qədər qızıl və 500 Yer kütləsi qədər platin əmələ gəlib.
Adi ulduzlar qızıl kimi ağır elementləri yarada bilmir. Ulduzların daxilində gedən termonüvə sintezi prosesləri yalnız dəmirə qədər elementləri formalaşdıra bilir, çünki daha ağır elementlərin yaranması üçün enerji sərf edən xüsusi şərait tələb olunur.
Qızılın yaranması üçün "r-proses" adlanan, neytronların çox sürətli şəkildə atom nüvələrinə birləşməsi prosesi lazımdır. Bu isə yalnız neytron ulduzlarının toqquşması kimi ekstremal şəraitdə mümkündür.
Alimlərin fikrincə, Yer kürəsindəki qızıl Günəş sistemindən də əvvəl formalaşmış ola bilər. Günəş sistemi yaranarkən onu təşkil edən qaz və toz buludu artıq keçmiş kosmik partlayışların "qalıqları" ilə zənginləşmişdi. Yer formalaşarkən isə ağır qızılın böyük hissəsi planetin nüvəsinə batıb. Hazırda yer qabığında tapılan qızıl isə daha sonrakı mərhələdə, asteroidlərin intensiv bombardmanı nəticəsində səthə yaxın qatlara çatıb.
Bununla belə, alimlər hələ də neytron ulduzlarının toqquşmasının kosmosda qızılın yeganə mənbəyi olub-olmadığını müzakirə edirlər. Bəzi astrofiziklərin fikrincə, bu cür hadisələrin nadirliyi kosmosda müşahidə edilən qızıl miqdarını tam izah etməyə bilər və buna görə də magnetarlar və ya digər ekstremal kosmik proseslər də əlavə rol oynamış ola bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 1644 Tarix: 05 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Paşinyan Batumidə "yoxa çıxdı"
Bir neçə gün əvvəl Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Gürcüstana rəsmi səfər edib. Onun səfəri Batumi şəhərində başa çatıb. Rəsmi məlumata görə, onunla Gürcüstanın baş naziri arasında qeyri-rəsmi görüş olub. Batumiyə səfər Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli bir hissəsi və xüsusən də bəzi Rusiy
18 sentyabr 2021Qəbirdən çıxanı gördü, videonu titrəyərək çəkdi - VİDEO
ABŞ sakini tərəfindən çəkilən qorxunc kadrlar hər kəsi heyrətə salıb. -a istinadən xəbər verir ki, qəbiristanlıqdan çıxan saçları çəkən Coel Morrison saçların niyə çıxdığına təəccüblənib və səlahiyyətlilərdən məsələyə baxılmasını istəyib. Qəbirstanlıqda yaxınını ziyarət edən Morrison qəbirdən çıxan saçların
17 sentyabr 2021Narkotik bağlaması həbsxanaya yox, uşaq baxçasına düşdü - DRONUN SƏHVİ...
ABŞ-ın Virciniya ştatında narkotik satıcıları yerli həbsxanaya narkotik bağlaması göndərmək üçün drondan istifadə ediblər. Lakin nəticə gözlədikləri kimi olmayıb. -a istinadən xəbər verir ki, narkotik dolu paket səhvən uşaq baxçasının həyətinə düşüb. Hadisə Brunsuik dairəsində baş verib. Dron isə yaxınlıqdak
18 sentyabr 2021Üç ay əvvəl itkin düşmüşdü - Cəsədi tapıldı
Rusiyanın Oryol bölgəsində üç ay əvvəl itkin düşən 9 yaşlı qızın cəsədi tapılıb. Unikal.org-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya İstintaq Komitəsinin regional idarəsi məlumat yayıb. Bildirilib ki, Viktoriya adlı azyaşlının cəsədi çoxmərtəbəli binanın zirzəmisində aşkar edilib. Müstəntiqlər hadis
15 sentyabr 2021İnsanları aldadaraq pul yığan şəxs saxlanıldı - 171 manatı ƏLİNDƏN ALINDI
Türkiyə bələdiyyə polisi evinin yandığını deyərək dilənən dilənçini saxlayıb və yığdığı pulu əlindən alıb. "Haber Globa"a istinadən xəbər verir ki, həmin şəxs insanların duyğularından istifadə edərək onlara işləyə bilmədiyini,. evinin yandığını deyib və bu yolla onlardan pul alıb. O insanlar
17 sentyabr 2021Merkel rəsmi mərasimdə ayaq üstə dura bilmədi – VİDEO
Ötən illərdə ara-sıra titrəmələrilə diqqət çəkən Almaniya Kansleri Angela Merkel Albaniyada rəsmi qarşılanma mərasimi zamanı stulda əyləşib. Hökumət başçısının rəsmi protokola uyğun olaraq ayaq üstə dura bilməməsi onun səhhətilə bağlı gəzən şayiələri yenidən gündəmə gətirib. Qeyd edək ki, Merkel il
15 sentyabr 2021Niderlandda bıçaqlı hücum: Ölən və yaralananlar var
Niderlandın Almelo şəhərində bıçaqlı hücum nəticəsində iki nəfər həlak olub, bir nəfər isə xəsarət alıb. Trend-ə istinadən bildirir ki, bu barədə Niderland polisi bildirib. Qeyd olunur ki, hücum edən şəxs özü yaralı vəziyyətdə saxlanılıb. Polis hücumun qarşısını almaq üçün atəş açmalı olub. Hadisəni
17 sentyabr 2021Bu kəndlərə virusa görə giriş QADAĞAN EDİLDİ
Mardinin Bahçebaşı və Çatalözü kəndləri koronavirusa yoluxma halları artdığı üçün karantinə alınıb. DHA-ya istinadən xəbər verir ki, Rayon Gigiyena Şurasının aldığı qərarı ilə Bahçebaşı və Çatalözü koronavirusa yoluxma hallarının artmasına görə 14 gün karantində olacaq. Karantinə alınan ərazilərin girişin
16 sentyabr 2021