Qızıl Yerə hardan gəlib? - Alimlər açıqladı

Qızıl Yerə hardan gəlib? - Alimlər açıqladıQızılın və digər ağır metalların kosmik mənşəyi uzun müddətdir elm adamlarının diqqət mərkəzindədir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri məlumat yayıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, Yer kürəsindəki hər bir qızıl zərrəsi kosmosda baş vermiş nəhəng astrofizik proseslərin nəticəsidir. Bu sirrin açılmasında 2017-ci il 17 avqust tarixində qeydə alınan GW170817 adlı kosmik hadisə mühüm rol oynayıb.

Həmin gün uzaq qalaktikada iki neytron ulduzu milyard illər davam edən orbitdən sonra toqquşub və nəticədə "kilonova" adlanan güclü partlayış baş verib. Bu hadisə zamanı böyük miqdarda ağır elementlər, o cümlədən təxminən 200 Yer kütləsi qədər qızıl və 500 Yer kütləsi qədər platin əmələ gəlib.

Adi ulduzlar qızıl kimi ağır elementləri yarada bilmir. Ulduzların daxilində gedən termonüvə sintezi prosesləri yalnız dəmirə qədər elementləri formalaşdıra bilir, çünki daha ağır elementlərin yaranması üçün enerji sərf edən xüsusi şərait tələb olunur.

Qızılın yaranması üçün "r-proses" adlanan, neytronların çox sürətli şəkildə atom nüvələrinə birləşməsi prosesi lazımdır. Bu isə yalnız neytron ulduzlarının toqquşması kimi ekstremal şəraitdə mümkündür.

Alimlərin fikrincə, Yer kürəsindəki qızıl Günəş sistemindən də əvvəl formalaşmış ola bilər. Günəş sistemi yaranarkən onu təşkil edən qaz və toz buludu artıq keçmiş kosmik partlayışların "qalıqları" ilə zənginləşmişdi. Yer formalaşarkən isə ağır qızılın böyük hissəsi planetin nüvəsinə batıb. Hazırda yer qabığında tapılan qızıl isə daha sonrakı mərhələdə, asteroidlərin intensiv bombardmanı nəticəsində səthə yaxın qatlara çatıb.

Bununla belə, alimlər hələ də neytron ulduzlarının toqquşmasının kosmosda qızılın yeganə mənbəyi olub-olmadığını müzakirə edirlər. Bəzi astrofiziklərin fikrincə, bu cür hadisələrin nadirliyi kosmosda müşahidə edilən qızıl miqdarını tam izah etməyə bilər və buna görə də magnetarlar və ya digər ekstremal kosmik proseslər də əlavə rol oynamış ola bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 1826   Tarix: 05 iyun 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Gürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub

Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind

20 noyabr
.

GTA VI satışa çıxarıldığı ilk gündə nə qədər gəlir əldə edib?

"Grand Theft Auto VI" (GTA VI) satışa çıxarıldığı ilk gündə 3,79 milyard dollar gəlir əldə edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu haqda "Take-Two Interactive" məlumat yayıb. Bildirilir ki, "Grand Theft Auto VI"nın ilk gündəki pərakəndə satışları bütün formatla

21 noyabr
.

Putin bütün Avropaya qarşı müharibə aparır və qalib gəlməyəcək

Almaniya kansleri Fridrix Merts Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin apardığı müharibənin bütün Avropaya qarşı yönəldiyini bildirib. xəbər verir ki, kansler Ukraynada sülhün bərqərar olması üçün səylərin davam edəcəyini vurğulayıb. "Bir daha açıq şəkildə bildirirəm ki, Rusiya bu müharibədə qalib gəlməyəcək

20 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

ABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə

19 noyabr
.

İtaliya hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 7 milyard avrodan çox vəsait ayıracaq

İtaliya yaxın illərdə hibrid təhdidlərə qarşı mübarizəyə 6 milyard avrodan çox vəsait yatırmağı planlaşdırır. xəbər verir ki, bu barədə ölkənin müdafiə naziri Gvido Krozetto Deputatlar Palatasında çıxışı zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, 2026-2028-ci illər üçün bu məqsədlə təxminən 2 milyard avr

19 noyabr