Kosmosda qədim Kainata açılan "pəncərə" aşkarlandı

Kosmosda qədim Kainata açılan "pəncərə" aşkarlandıBeynəlxalq astronomlar qrupu ən qədim kvazarlar arasından 31-ni aşkar edib və onlardan ikisi dərhal yeni rekord müəyyən edib: onlar Kainatın cəmi 670 milyon yaşı olanda işıq saçmağa başlayıblar. Bu, onları Kainatın öz müasir görkəmini almağa başladığı dövrün ən parlaq obyektlərinə çevirib, tədqiqat isə ilk qara dəliklərin öyrənilməsi üçün yeni imkanlar açıb.

Sonxeber.az xəbər verir ki, araşdırma "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunub.

Kvazar - uzaq qalaktikanın nüvəsidir ki, burada ifrat kütləli qara dəlik ətrafdakı maddəni dəhşətli sürətlə udur. Udulma prosesi nəhəng miqdarda enerjinin ayrılması ilə müşayiət olunur, buna görə də kvazarlar milyardlarla işıq ili məsafədən görünür və erkən Kainatın əsas "mayakları" hesab olunurlar.

"Kütlələri Günəşin kütləsindən yüz milyonlarla dəfə böyük olan bu canavarlar, nədənsə Kainat hələ körpəlik dövründə olarkən artıq mövcud idi. Onların bu qədər sürətlə böyüməyə necə macal tapdıqlarına dair hələ ki, yaxşı bir izahımız yoxdur", - tədqiqatın müəllifi, Kaliforniya Universitetinin (Santa-Barbara) əməkdaşı Cozef Henaui izah edib.

Bu kəşf Avropa Kosmik Agentliyinin "Evklid" teleskopu sayəsində mümkün olub. O, atmosferin infraqırmızı şüalanmasından kənar, orbitdən müşahidə aparır və yerüstü rəsədxanalar üçün əlçatmaz olan səma sahəsini əhatə edir. İki ən qədim kvazarın qırmızı yerdəyişməsi 7,69 və 7,77-dir - bu o deməkdir ki, onların işığı genişlənən Kainatdan o qədər uzun müddət keçib ki, infraqırmızı diapazona qədər uzanıb. Qırmızı yerdəyişmə 7 olduqda Kainat indiki yaşının 6%-dən daha gənc idi. Bu vaxt reionlaşma erası adlanır - ilk ulduzların və kvazarların şüalanmasının qalaktikalararası fəzanı dolduran hidrogeni ionlaşdırdığı dövr.

Kəşf bu dövrə aid məlum kvazarların sayını iki dəfədən çox artırıb. Axtarış zamanı tədqiqatçılar on milyonlarla mənbəni süzgəcdən keçirən maşın öyrənmə alqoritmlərindən istifadə ediblər. Komandanın növbəti hədəfi Böyük Partlayışdan sonra ilk 630 milyon il ərzində mövcud olmuş, qırmızı yerdəyişməsi 8-dən yuxarı olan kvazar tapmaqdır.(publika.az)


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 763   Tarix: 08 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

Danimarka Qrenlandiyanın təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün ABŞ-la razılaşmanı təsdiqləyib

Danimarka parlamenti Qrenlandiya və ABŞ ilə Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizliyin gücləndirilməsini nəzərdə tutan razılaşmanı təsdiqləyib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, sənəd regionda müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsini və strateji əhəmiyyətli ərazilərin təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsin

19 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya husilərin raket hücumunun qarşısını alıb

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi hərbi koalisiya husilər tərəfindən ölkənin cənub istiqamətinə buraxılan raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Koalisiyanın məlumatına görə, raket hədəfə çatmamış zərərsizləşdirilib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, hadisə Yəməndə husilərlə regional qüvvələ

20 noyabr
.

ABŞ Tacikistana dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq

ABŞ Tacikistanla ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında beşillik saziş çərçivəsində bu ölkənin səhiyyə sisteminə dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq. "Report" Tacikistanın Səhiyyə və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, bu, noyabrın 19-da Düşənbədə Tacikistan və ABŞ arasınd

20 noyabr
.

Tramp Rubio və Vensin yanında aparat rəhbərinə prezident olmağı təklif etdi

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evin aparat rəhbəri Stiven Milleri dünyanın ən güclü adamı adlandıraraq, zarafatla ondan prezidentliyə namizəd olmaq istəyib-istəmədiyini soruşub. Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, ölkə başçısı bu bəyanatla Ağ Evdəki brifinq zamanı çıxış edib. "Hazırda b

21 noyabr
.

İndoneziyada Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb

İndoneziyanın Şərqi Yava əyalətində Semeru vulkanı iki dəfə püskürüb. xəbər verir ki, bu barədə İndoneziyanın Vulkanologiya və Geoloji Fəlakətlərin Təsirlərinin Azaldılması Mərkəzinin bəyanatında bildirilib. Kül vulkanın zirvəsindən 700 m, dəniz səviyyəsindən isə 4 376 m hündürlüyə çatıb. Qurum ətra

19 noyabr
.

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq ayıracaq

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq (təxminən 341 milyon dollar) dəyərində yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək. APA xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya höküməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, yardım paketinə 100-dən çox uzaqmənzilli zərbə PUA-sı daxil olacaq. Onların bəziləri 10

19 noyabr