Dünyanın ortasındakı nəhəng qoruyucu maneə: Ekvatorda fırtına niyə olmur?
Dünya xəritəsinə baxdıqda okean sahillərini dağıdan nəhəng qasırğaların, tayfunların və siklonların ekvator xəttinin yaxınlığından belə keçmədiyi görünür. Meteorologiyada ən güclü atmosfer hadisələri hesab olunan bu fırtınalar sanki planetin tam ortasında görünməz bir maneə ilə qarşılaşır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bir fırtınanın nəhəng qasırğaya çevrilməsi üçün okean suyunun temperaturunun ən azı 26 dərəcə Selsiyə çatması tələb olunur. İsti suyun üzərindəki hava sürətlə yüksəldikdə dəniz səthində aşağı təzyiq sahəsi yaranır. Ətrafdakı küləklər bu boşluğu doldurmaq üçün mərkəzə doğru hərəkət edərkən Yer kürəsinin öz oxu ətrafında fırlanmasından yaranan Koriolis qüvvəsi işə düşür.
Planetin fırlanması hava axınlarının istiqamətini dəyişdirərək fırtınaların öz ətrafında dövr etməsinə səbəb olur. Bu təsir yarımkürələrə görə fərqlənir. Şimal yarımkürəsində qasırğalar saat əqrəbinin əks istiqamətində, Cənub yarımkürəsində isə saat istiqamətində fırlanan sistemlərə çevrilir.
Ekvator xətti və onun ətrafındakı təxminən 300 kilometrlik sahə qasırğaların yaranması üçün lazım olan isti su şərtlərinə malik olsa da, bu ərazi demək olar ki, tropik fırtınalardan tamamilə uzaq qalır.
Bunun əsas səbəbi ekvator xəttində Koriolis qüvvəsinin sıfıra enməsidir. Fırtınaya fırlanma hərəkəti verən əsas fiziki mexanizm olmadıqda, güclü küləklər toplansa belə, klassik spiral qasırğa quruluşu formalaşa bilmir.
Tarixdə ekvatora yaxın ərazidə yaranmış nadir hadisələrdən biri 2003-cü ildə baş verən Vamei tayfunudur. Bu fırtına ekvatordan təxminən 150 kilometr məsafədə formalaşıb, lakin mütəxəssislər bunu əsrdə bir dəfə baş verə biləcək istisna hal kimi qiymətləndirirlər.
Eyni fiziki qanunlar artıq yaranmış qasırğaların ekvator xəttini keçməsinə də mane olur. Şimal yarımkürəsində saat əqrəbinin əks istiqamətində fırlanan bir fırtınanın Cənub yarımkürəsinə keçməsi üçün əvvəlcə dayanmalı, daha sonra isə əks istiqamətdə fırlanmağa başlamalıdır.
Hərəkətdə olan nəhəng hava sisteminin bu cür istiqamət dəyişdirməsi isə praktiki olaraq mümkün deyil. Buna görə də ekvator xətti tropik qasırğalar üçün keçilməsi çox çətin olan təbii sərhəd rolunu oynayır.
Beləliklə, Yer kürəsinin tam ortasındakı bu görünməz zolaq planetdəki ən güclü fırtınaların daxil ola bilmədiyi unikal təhlükəsizlik sahəsi kimi fəaliyyət göstərir.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 1755 Tarix: 20 iyul 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşFransa Ukraynaya 2 qırıcı verəcək
Fransa Ukraynaya hərbi dəstək çərçivəsində bu ölkəyə 2 ədəd "Mirage 200-5F" tipli qırıcı təyyarə tədarük edəcək. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, rəsmi Parisin bu addımı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hava məkanını müdafiə etmək qabiliyyətinin artırılması və cəbhə xəttində hava üstünlüyünü
19 noyabrSi Cinpin ABŞ və Rusiyanı qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizəyə çağırıb
Çin, Rusiya və ABŞ tarixdən dərs çıxarmalı və qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizə aparmalıdırlar. xəbər verir ki, bunu Çin Sədri Si Cinpin APEC sammitində ABŞ və Rusiya liderləri Donald Tramp və Vladimir Putinlə üçtərəfli görüşündə bildirib. O vurğulayıb ki, böyük dövlətlər dünyada sülhün və sabitliyi
19 noyabrEstoniya dekabrdan Rusiya ilə sərhədini bağlayır
Estoniya hökuməti dekabrın 1-dən Rusiya ilə sərhəddəki avtomobil keçid məntəqələrinin fəaliyyətini dayandırmaq qərarına gəlib. xəbər verir ki, bu barədə Baltikyanı ölkənin Baş naziri Kristen Mixal mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə görə, Estoniya ilə Rusiya arasında avtomobil nəqliyyatı il
20 noyabrGürcüstanda matəm elan edildi
Tbilisidə ötən gün yaşayış binasında partlayış nəticəsində 6 nəfərin həlak olması ilə bağlı noyabrın 22-si Gürcüstanda matəm elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti qərar qəbul edib. Qərara əsasən, həmin gün ölkə boyu Gürcüstanın dövlət bayraqları yarıya endiriləcək
20 noyabrRusiya Ukraynaya hücumlarını gücləndirdi - Xarici səfirliklər də zərər gördü
Rusiya-Ukrayna müharibəsində gərginlik daha da artıb. Rusiya ordusu Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumu həyata keçirib. Hücumun əsas hədəflərindən biri paytaxt Kiyev olub. Rusiya ballistik və qanadlı raketlərdən, eləcə də reaktiv mühərrikli dronlardan istifadə edib. Kiye
20 noyabrABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb
ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl
20 noyabrPaşinyan Anna Akopyanla bir yerdə yaşayır? - CAVAB
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan həyat yoldaşı Anna Akopyanın Yerevan meri və paytaxtın problemləri ilə bağlı tənqidinə münasibət bildirib. -ın Ermənistan mediasına istinadən xəbərinə görə, noyabrın 19-da keçirilən brifinqdə Paşinyan tənqidi necə qəbul etməsi ilə bağlı suala cavab olaraq bildiri
19 noyabr