Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?

Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?Təxminən 252 milyon il əvvəl Yer tarixində ən böyük kütləvi məhvolma hadisəsi baş verib və dəniz canlılarının təxminən 90 faizi məhv olub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri yazıb.

Alimlərin fikrincə, bu fəlakət tək bir vulkan püskürməsi ilə deyil, indiki Sibir ərazisində bir milyondan çox il davam edən intensiv vulkanik fəaliyyətlə əlaqəli olub.

Tədqiqatçılar hesablayıblar ki, həmin dövrdə atmosferə təxminən 100 min milyard ton karbon qazı (CO₂) buraxılıb. Bu nəhəng həcmdə emissiyanın Yerin iqliminə və canlı aləminə təsiri ilə bağlı elmi müzakirələr hələ də davam edir.

2015-ci ildə Set Börcess və Samuel Bourinq tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, "Sibir tələləri" adlanan nəhəng vulkanik ərazi əsas bioloji məhvolmadan əvvəl aktivləşib və bu proses ondan sonra da davam edib. Bu isə göstərir ki, uzunmüddətli vulkanizm kütləvi məhvolmanın bütün xüsusiyyətlərini təkbaşına izah etməyə kifayət etmir.

Həmin alimlərin Ceyms Mürhed ilə birlikdə 2017-ci ildə dərc etdikləri sonrakı araşdırmada əsas mexanizmlərdən birinin səthə axan lava deyil, yeraltında maqmanın yan istiqamətdə yayılaraq qayaların arasına daxil olması və geologiyada "sil" adlanan intruziv süxur laylarını əmələ gətirməsi olduğu bildirilir.

Maqma karbonat, buxarlanma mənşəli çöküntülər və karbohidrogenlərlə zəngin Tunquska hövzəsindən keçərək bu süxurları qızdırıb. Nəticədə atmosferə böyük həcmdə karbon qazı, metan və digər qazların buraxıldığı ehtimal olunur.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, bu yeraltı maqma sistemi 1,5 milyon kvadrat kilometrdən artıq ərazini əhatə edib. Hesablamalara əsasən, bu proses okean səthinin orta temperaturunun təxminən 10 dərəcə Selsi artmasına səbəb olub.

Sürətli istiləşmə okeanlarda oksigenin azalmasına, suyun turşulaşmasına və dəniz orqanizmlərinin dözə bilmədiyi kimyəvi dəyişikliklərə gətirib çıxarıb.

Bununla belə, bütün alimlər bu ssenari ilə razılaşmırlar.

2011-ci ildə Stefan Sobolev tərəfindən irəli sürülən alternativ nəzəriyyəyə görə, əsas rol təkrar emal olunmuş okean qabığını ehtiva edən mantiya plümündən karbon qazı və hidrogen xloridin ayrılması ilə bağlı ola bilər.

2012-ci ildə Conatan Peyn və Metyu Klefem tərəfindən hazırlanan icmalda isə qeyd edilir ki, dəniz növlərinin itki səviyyəsi istifadə olunan qiymətləndirmə metodundan asılı olaraq 80-90 faiz arasında dəyişə bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, alimlərin gəldiyi əsas nəticə kütləvi məhvolmanın tək bir səbəblə izah olunmaması, Sibir vulkanizmi, karbon dövranının pozulması, qlobal istiləşmə və bioloji çöküşün zaman baxımından bir-biri ilə sıx əlaqəli proseslər olmasıdır.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 661   Tarix: 27 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Tramp: 1 yanvardan sonra İranla münaqişədə nə baş verəcəyini görəcəyik

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti addımlar barədə danışıb. Tramp "Fox News" telekanalına müsahibəsində deyib ki, qarşıdan yeni il gəlir və yanvarın 1-dən sonra nə olacağını görəcəklər. "Onlar çox xoşagəlməz davranıblar", - Tramp vurğulayıb

19 noyabr
.

Koretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb

Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain

20 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Gürcüstanda matəm elan edildi

Tbilisidə ötən gün yaşayış binasında partlayış nəticəsində 6 nəfərin həlak olması ilə bağlı noyabrın 22-si Gürcüstanda matəm elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti qərar qəbul edib. Qərara əsasən, həmin gün ölkə boyu Gürcüstanın dövlət bayraqları yarıya endiriləcək

20 noyabr
.

Fransa Ukraynaya 2 qırıcı verəcək

Fransa Ukraynaya hərbi dəstək çərçivəsində bu ölkəyə 2 ədəd "Mirage 200-5F" tipli qırıcı təyyarə tədarük edəcək. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, rəsmi Parisin bu addımı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hava məkanını müdafiə etmək qabiliyyətinin artırılması və cəbhə xəttində hava üstünlüyünü

19 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr