Alimlər qədim adətin sirrini açıqladı: İnsanlar niyə ölülərini evdə dəfn edirdilər?

Alimlər qədim adətin sirrini açıqladı: İnsanlar niyə ölülərini evdə dəfn edirdilər?Min illər boyu dünyanın müxtəlif bölgələrində insanlar yaxınlarını qəbiristanlıqlarda deyil, yaşadıqları evlərin içində və ya həyətyanı sahəsində dəfn ediblər. Antropoloqların yeni araşdırması bu qədim ənənənin səbəblərini və onun niyə zamanla demək olar ki, tamamilə yoxa çıxdığını ortaya qoyub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "American Antiquity" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, müasir cəmiyyətlərdə yaşayış məkanı ilə dəfn yerləri bir-birindən ayrılsa da, keçmişdə ev həm həyatın, həm də ölümün mərkəzi hesab olunurdu. Buna görə də bir çox qədim mədəniyyətlərdə insanlar ölülərini evlərin döşəməsinin altında, həyətlərdə və ya bağlarda dəfn edirdilər.

Belə dəfn nümunələrinə Mesopotamiya, Qədim Misir, Mərkəzi Amerika, eləcə də Afrika və Asiyanın müxtəlif bölgələrində rast gəlinib.

Araşdırmada Meksikanın El Palmillo arxeoloji abidəsi nümunə göstərilir. Burada ailə məzarlarının evlərin altındakı terraslarda yerləşdiyi, məzarlara girişin isə həyətlərdən olduğu müəyyən edilib.

Uzun illər alimlər hesab edirdilər ki, evdə dəfn ənənəsi insanların oturaq həyata keçməsi ilə bağlıdır. Bu nəzəriyyəyə görə, insanlar öz torpaqları üzərində hüquqlarını və ata-baba yurduna bağlılıqlarını nümayiş etdirmək üçün əcdadlarını evlərinin yaxınlığında dəfn edirdilər.

Lakin yeni tədqiqat bu fərziyyəni tam təsdiqləmir.

"Field Museum"un tədqiqatçısı Sabina Çveçek və həmkarları dünyanın müxtəlif bölgələrinə aid etnoqrafik və arxeoloji məlumatları təhlil ediblər. Onlar son bir neçə əsrə aid 60 müxtəlif cəmiyyət üzrə məlumatları araşdırıblar. Məlum olub ki, onların yalnız 12 faizində evdə və ya evin yaxınlığında dəfn ənənəsi qeydə alınıb.

Daha sonra alimlər min illər əvvələ aid 49 arxeoloji yaşayış məntəqəsini təhlil ediblər. Bu dəfə isə nəticə fərqli olub - araşdırılan məskənlərin 33 faizində evlərin daxilində və ya yaxınlığında məzarlar aşkarlanıb.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu ənənənin tədricən yox olmasının əsas səbəbi böyük dünya dinlərinin yayılması və müstəmləkəçilik dövründə baş verən mədəni dəyişikliklər olub.

Xristianlıq, islam və hinduizmin geniş yayılması ilə bir çox bölgədə yerli dəfn adətləri qəbiristanlıqlarda dəfn və ya kremasiya kimi yeni dini normalarla əvəzlənib. Müstəmləkəçilik isə yalnız yeni dini inanclar deyil, həm də hüquqi və inzibati qaydalar gətirərək qədim dəfn ənənələrinin sıradan çıxmasına səbəb olub.

Alimlər vurğulayırlar ki, dəfn mərasimləri təkcə ölən insanlara hörmətin ifadəsi deyil, həm də cəmiyyətlərin kimliyini, tarixi yaddaşını və mənsubiyyət hissini formalaşdıran mühüm mədəni elementdir.

Araşdırmaya görə, bu gün bizə adi görünən qəbiristanlıqlar əslində bəşər tarixində nisbətən yeni bir ənənədir. Min illər boyunca isə bir çox xalq üçün ölülərin evə yaxın dəfn olunması həyatın təbii bir hissəsi hesab edilirdi.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 711   Tarix: 30 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Tramp: 1 yanvardan sonra İranla münaqişədə nə baş verəcəyini görəcəyik

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti addımlar barədə danışıb. Tramp "Fox News" telekanalına müsahibəsində deyib ki, qarşıdan yeni il gəlir və yanvarın 1-dən sonra nə olacağını görəcəklər. "Onlar çox xoşagəlməz davranıblar", - Tramp vurğulayıb

19 noyabr
.

Koretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb

Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain

20 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Gürcüstanda matəm elan edildi

Tbilisidə ötən gün yaşayış binasında partlayış nəticəsində 6 nəfərin həlak olması ilə bağlı noyabrın 22-si Gürcüstanda matəm elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti qərar qəbul edib. Qərara əsasən, həmin gün ölkə boyu Gürcüstanın dövlət bayraqları yarıya endiriləcək

20 noyabr
.

Fransa Ukraynaya 2 qırıcı verəcək

Fransa Ukraynaya hərbi dəstək çərçivəsində bu ölkəyə 2 ədəd "Mirage 200-5F" tipli qırıcı təyyarə tədarük edəcək. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, rəsmi Parisin bu addımı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hava məkanını müdafiə etmək qabiliyyətinin artırılması və cəbhə xəttində hava üstünlüyünü

19 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr