3 milyon əhalisi ola bilərdi: Cəngəlliklərdə qədim sivilizasiyanın izləri tapıldı

3 milyon əhalisi ola bilərdi: Cəngəlliklərdə qədim sivilizasiyanın izləri tapıldıAmazoniyanın sıx tropik meşələrində lazer skanı vasitəsilə aparılan araşdırmalar nəticəsində təxminən 1 500 il əvvəl mövcud olmuş Akviri sivilizasiyasına aid yüzlərlə iri tikili aşkarlanıb.

Qaynarinfo-nun "New Scientist" nəşrinə istinadən məlumatına görə, yeni nəticələr göstərir ki, bu gün toxunulmamış vəhşi təbiət hesab edilən ərazilərdə vaxtilə milyonlarla insan yaşamış ola bilər.

Akviri sivilizasiyası təxminən e.ə. 600-cü ildən eramızın 850-ci ilinə qədər mövcud olub. Bu mədəniyyət müxtəlif tanrıları simvolizə etdiyi ehtimal olunan nəhəng həndəsi torpaq qurğuları yaradıb. Onların inşasında metal alətlərdən və qoşqu heyvanlarından istifadə edilməyib. Geoqliflərin bir çoxu qədim yollar vasitəsilə bir-biri ilə əlaqələndirilib.

Alimlər bitki örtüyü altında qalan relyefi üçölçülü şəkildə xəritələşdirə bilən lidar texnologiyası (lazer skan sistemi) sayəsində bu sivilizasiyanın miqyasını qiymətləndirə biliblər.

2024-cü ildə Helsinki Universitetinin alimi Martti Pyarssinen və həmkarları Braziliyanın Akri və Amazonas ştatlarında təxminən 4 500 kvadratkilometr ərazini tədqiq ediblər. Nəticədə 432 geoqlif aşkar olunub, onlardan təxminən 400-ü elmə əvvəllər məlum olmayıb.

Tədqiqatın nəticələrinə əsasən, Akviri sivilizasiyasının yaşadığı 183 min kvadratkilometrlik ərazidə 30 minədək belə qurğunun mövcud ola biləcəyi ehtimal edilir.

Geoqliflərin orta sahəsi təxminən 3 hektar olsa da, bəzilərinin sahəsi 50 hektara çatır. Onları əhatə edən xəndəklər isə adətən 12 metr enində və 5 metrədək dərinlikdə olur.

"Bu tikililərin miqyası və dəqiqliyi həqiqətən heyrətamizdir", deyə Martti Pyarssinen bildirib.

Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, sivilizasiyanın ən qüdrətli dövründə - təxminən eramızın 100-300-cü illəri arasında - əhalinin sayı 1,25 milyondan 3 milyona qədər ola bilərdi. Martti Pyarssinen hesab edir ki, yuxarı hədd daha real görünür.

"Amazoniyanın toxunulmamış vəhşi təbiət olması barədə təsəvvür böyük ölçüdə mifdir. Əslində qədim insan cəmiyyətləri müasir tropik meşələrin formalaşmasında mühüm rol oynayıb", deyə alim vurğulayıb.

Son 20 ildə Martti Pyarssinen və komandası Amazoniya ilə Boliviyada 40-dan çox mərasim və yaşayış məntəqəsini araşdırıb. Onlar müəyyən ediblər ki, geoqliflər toplantılar, siyasi qərarların qəbulu, dini ayinlər, ziyafətlər və digər ictimai tədbirlər üçün istifadə olunub.

Alimin sözlərinə görə, Akviri sivilizasiyası Amazon meşələrinin formalaşmasına da ciddi təsir göstərib. Yerli əhali qarğıdalı, balqabaq və maniok yetişdirmək, geoqliflər və yollar salmaq üçün əraziləri təmizləyib, həmçinin Braziliya qozu və şaftalı palması kimi ağacları becərib. Bununla belə, sivilizasiyanın hansı səbəbdən yoxa çıxması hələ də məlum deyil.

Florida Universitetinin alimi Maykl Hekenberqer əhali sayına dair qiymətləndirmələri "inandırıcı və son dərəcə əhəmiyyətli" adlandırıb. Onun fikrincə, bu rəqəmləri təsdiqləmək üçün aşkar edilmiş torpaq qurğularının ətrafında daha çox yaşayış məskəni tapılmalıdır.

Manausdakı Amazon Tədqiqatları Milli İnstitutunun alimi Çarlz Klement (Charles Clement) isə bildirib ki, yeni araşdırma Amazon meşələrində genişmiqyaslı bir mədəniyyətin mövcudluğunu nümayiş etdirir. O əlavə edib ki, yeni aşkarlanan geoqliflərin hamısı hələ yerində yoxlanılmasa da, əvvəlki lidar tədqiqatları yüksək dəqiqlik nümayiş etdirib.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 1425   Tarix: 03 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Tramp: 1 yanvardan sonra İranla münaqişədə nə baş verəcəyini görəcəyik

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti addımlar barədə danışıb. Tramp "Fox News" telekanalına müsahibəsində deyib ki, qarşıdan yeni il gəlir və yanvarın 1-dən sonra nə olacağını görəcəklər. "Onlar çox xoşagəlməz davranıblar", - Tramp vurğulayıb

19 noyabr
.

Koretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb

Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain

20 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Kral ailəsində qardaş davası bitmir: "Atamızı mənə qarşı qızışdırırsan!"

Britaniya kral ailəsində Şahzadə Harri ilə böyük qardaşı Şahzadə Uilyam arasındakı gərginlik yenidən gündəmə gəlib. İddialara görə, Harri atası Kral II Çarlzla münasibətlərini düzəltmək cəhdlərinin qardaşı tərəfindən əngəlləndiyini düşünür. Məlumata görə, Susseks hersoqu Harri Uilyamın və saray müşavirlərini

20 noyabr
.

Gürcüstanda matəm elan edildi

Tbilisidə ötən gün yaşayış binasında partlayış nəticəsində 6 nəfərin həlak olması ilə bağlı noyabrın 22-si Gürcüstanda matəm elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti qərar qəbul edib. Qərara əsasən, həmin gün ölkə boyu Gürcüstanın dövlət bayraqları yarıya endiriləcək

20 noyabr
.

Fransa Ukraynaya 2 qırıcı verəcək

Fransa Ukraynaya hərbi dəstək çərçivəsində bu ölkəyə 2 ədəd "Mirage 200-5F" tipli qırıcı təyyarə tədarük edəcək. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, rəsmi Parisin bu addımı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hava məkanını müdafiə etmək qabiliyyətinin artırılması və cəbhə xəttində hava üstünlüyünü

19 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr