Xəzər dənizi ilə bağlı TƏHLÜKƏ ARTIR - Ekoloqdan XƏBƏRDARLIQ

Xəzər dənizi ilə bağlı TƏHLÜKƏ ARTIR - Ekoloqdan XƏBƏRDARLIQXəzər dənizində su səviyyəsinin son illərdə azalması ekoloji və sosial-iqtisadi baxımdan ciddi narahatlıq doğuran məsələlərdən birinə çevrilib. Araşdırmalar göstərir ki, prosesə iqlim dəyişikliyi, temperaturun yüksəlməsi və buxarlanmanın artması, çaylardan dənizə daxil olan suyun azalması, eləcə də hövzədə su ehtiyatlarından istifadə kimi bir sıra amillər təsir edir.

Bəs, Xəzərdə su səviyyəsinin azalması davam edərsə, bu proses Azərbaycanın sahilyanı ərazilərinə, dəniz ekosisteminə, balıqçılığa və turizm sektoruna hansı uzunmüddətli təsirləri göstərə bilər və mümkün fəsadların qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?

Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən ekoloq Sadiq Həsənov bildirib ki, Xəzər dənizinin səviyyəsinin düşməsi bir çox amillərlə bağlıdır.

"Bu istiqamətdə Qazaxıstanda, Rusiyada, Azərbaycanda və İranda geniş elmi tədqiqat işləri aparılır. Demək olar ki, bütün bu ölkələrdə məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıq var. Xüsusilə Qazaxıstan sahillərində bəzi yerlərdə dənizin 300-400 metrə qədər geri çəkilməsi müşahidə olunur. Qazaxıstan və Rusiya sahilləri Azərbaycan, Türkmənistan və İran sahilləri ilə müqayisədə daha dayaz olduğuna görə həmin ərazilərdə dənizin geri çəkilməsi daha çox torpaq sahələrinin üzə çıxması ilə müşahidə olunur. Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində səviyyə tərəddüdləri həmişə olub. 1850-ci illərdən etibarən Xəzər dənizinin müxtəlif sahillərində müşahidə məntəqələri yaradılıb və dəniz səviyyəsi daimi olaraq ölçülüb. Bu müddət ərzində həm səviyyənin düşməsi, həm də qalxması halları müşahidə olunub".

Ekoloq bildirib ki, XX əsrin əvvəllərində də müəyyən səviyyə azalması qeydə alınmışdı:

"Daha sonra, 1977-ci ildən etibarən səviyyənin düşməsi sürətləndi və dəniz səviyyəsinin -29 metrə qədər enməsi müşahidə olundu. İndiki göstərici isə təxminən -29,5 metrdir. Xəzər dənizi ümumi dəniz səviyyəsinə nisbətən təxminən 28-29 metr aşağıda yerləşir. Normal halda isə uzun illər ərzində səviyyə -26 metr ətrafında olub. Hazırda səviyyənin düşməsi sürətlə davam edir. Xəzər dənizini su ilə təmin edən əsas mənbələr yağıntılar və çay axınlarıdır. Təxminən 25 faizə qədəri yağıntılar və səthi axınlar, 75 faizi isə çaylar hesabına formalaşır. Çay axınlarının böyük hissəsi isə Volqa çayının payına düşür. Volqa Xəzər dənizinə axan ən iri çaylardan biridir. Məsələn, Kür çayında su axını saniyədə 400-420 kubmetr olduğu halda, Volqa çayında bu göstərici təxminən 8000 kubmetrdir".

Onun sözlərinə görə, çayların, xüsusilə də Volqa çayının suyunun azalması Xəzərin səviyyəsinin düşməsində əsas səbəblərdən biri kimi göstərilir:

"Bununla yanaşı, buxarlanma da artıb. İqlimdə baş verən kəskin dəyişikliklər nəticəsində Xəzər üzərində orta temperatur təxminən 1,5 dərəcəyə qədər yüksəlib. Bu da buxarlanmanın artmasına səbəb olub və nəticədə səviyyənin azalmasına təsir göstərir. Volqa çayında həm antropogen, yəni insan amili ilə bağlı təsirlər var. Çay boyunca çoxlu su anbarları tikilib, təsərrüfat fəaliyyəti genişlənib və su ehtiyatlarından istifadə artırılıb. Eyni zamanda, iqlim dəyişmələri ilə əlaqədar Volqanın su ehtiyatlarında təbii azalma da müşahidə olunur. Kür, Ural və Terek çaylarında da suyun səviyyəsi xeyli azalıb. Burada da həm insan amili, həm də iqlim dəyişmələrinin təsiri var. Həmin çayların sularından təsərrüfat məqsədləri üçün istifadə olunur və iqlim dəyişmələri nəticəsində su ehtiyatlarında azalma baş verir".

Sadiq Həsənov düşünür ki, Xəzər dənizinin səviyyəsinin azalması bioresurslara o qədər ciddi təsir göstərməsə də, ümumilikdə iqtisadi baxımdan ciddi zərər yaradan amildir:

"Məsələn, Azərbaycan xüsusi estakadaları genişləndirməli və daha dərinə aparmalı, dənizdə neft-qaz hasilatı həyata keçirilən platformalarda səviyyəyə uyğunlaşdırma işləri aparmalıdır. Bütün bunlar əlavə iqtisadi xərclər yaradır. Eyni zamanda, dəniz çəkildikcə illərdir dənizə axıdılan çirkab sularının müəyyən hissəsinin üzə çıxması baş verir. Bu isə ətraf ərazilərdə pis qoxunun yaranmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə Bakı bulvarı, Hövsan və Sahil qəsəbəsi ətrafında bu kimi hallar müşahidə oluna bilər. Bütün bunlar Xəzər dənizinin səviyyəsinin azalması ilə bağlı yaranan mənfi tendensiyalardır".

Röyalə Xəyal
Xəzər dənizi ilə bağlı TƏHLÜKƏ ARTIR - Ekoloqdan XƏBƏRDARLIQ


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1203   Tarix: 14 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Daha bir vəkil həbs edildi

Azərbaycanda daha bir vəkil həbs edilib. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, vəkil Elçin Əmirov polis tərəfindən tutulub. 9 saylı vəkil bürosunda fəaliyyət göstərən vəkil polisə daxil olan vətəndaş şikayəti əsasında cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib. Ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 178.2.2-c

16 noyabr
.

Kirayəçi evi boşaltmaqdan imtina edirsə, ev sahibi nə etməlidir? - EKSPERTDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahiblərinin üzləşdiyi problemlərdən biri də müqavilənin müddəti başa çatdıqdan və ya kirayə haqqı ödənilmədikdən sonra kirayəçinin mənzili boşaltmaqdan imtina etməsidir. Belə hallarda mülkiyyətçilər həm əmlak hüquqlarını qorumaq, həm də qanun çərçivəsində hərəkət etmək məcburiyyətind

17 noyabr
.

Milli teleradio: Dövlətçilik ənənələrinin, milli kimliyin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğində strateji vasitə

"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin əsas istiqamətlərini, milli medianın cəmiyyət və dövlət qarşısındakı məsuliyyətini, eləcə də müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyini

16 noyabr
.

Şəmkirdə meyiti tapılanlarla bağlı - Yeni detallar

Ötən gün Şəmkirdə evdə iki nəfərin meyitinin tapılması ilə bağlı bəzi təfərrüatlar üzə çıxıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, ilkin araşdırmalar zamanı rayonun Varlı Həyat kəndində 1968-ci il təvəllüdlü Rəfi Mustafayevin özünə məxsus evdə qeyri-rəsmi münasibətdə yaşadığı qadını qətlə yetirməsin

17 noyabr
.

"20 Yanvar"da qəza - Motosikletçi öldü

Bakıda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə metronun "20 Yanvar" stansiyasının yaxınlığında qeydə alınıb. Hadisə zamanı avtomobil motosikletlə toqquşub. Nəticədə motosikleti idarə edən şəxs hadisə yerində ölüb

17 noyabr
.

Prezident İlham Əliyevdən milli teleradioya mühüm mesaj: Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği strateji vəzifədir

Prezident İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə ünvanladığı müraciət Azərbaycanın informasiya siyasətinin prioritetləri, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və müasir media qarşısında dayanan vəzifələr baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının müraciəti bi

16 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

"Parlament danışmaqxana deyil" - Spikerdən deputata irad

"Ötən gün keçirilən plenar iclasda çıxış üçün verilən reqlament 10 dəqiqədən 5 dəqiqəyə endirildi. Hansı deputat 3 dəqiqə danışmaq istəyirsə, danışsın. Başqalarına niyə yol göstərirlər? Bura Milli Məclisdir, danışmaqxanadır. Danışmağa sərhəd qoymaq olmaz". "Qafqazinfo" xəbər veri

17 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr