Vətəndaşlar marketlərdə belə ALDANIR - AÇIQLAMA

Marketlərdə məhsulların rəflərdə yerləşdirilməsi, endirim kampaniyaları, böyük alış-veriş arabaları və kassaların yaxınlığında məhsulların təqdim edilməsi istehlakçı davranışına təsir edən geniş yayılmış marketinq üsullarıdır. Araşdırmalar da mağaza quruluşu, məhsul nümayişi və promosyonların impulsiv alışlara təsir göstərə bildiyini göstərir.

Bəs, bu üsullar insanları planlaşdırdıqlarından daha çox alış-veriş etməyə necə sövq edir və vətəndaşlar büdcələrini qorumaq üçün hansı psixoloji təsirlərə və marketinq tələlərinə diqqət etməlidirlər?
Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən Korporativ Kommunikasiya üzrə ekspert Səfər Aslanov bildirib ki, marketlərdə tətbiq olunan bir çox taktika istehlakçıların qərarvermə prosesindəki zəif nöqtələrə hesablanır:

"Burada əsas məqsəd alıcını daha çox məhsul almağa sövq etməkdir. Bu yanaşmalar məkanın quruluşundan tutmuş qiymətlərin təqdim edilməsinə qədər müxtəlif formalarda özünü göstərir. İlk olaraq, marketlərdə məhsulların yerləşdirilməsi və müştərinin hərəkət marşrutu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çörək və süd kimi ən çox alınan məhsulların mağazanın daha dərin hissəsində yerləşdirilməsi alıcının daha çox rəfdən keçməsinə səbəb olur. Bu zaman istehlakçı planlaşdırmadığı məhsullarla da qarşılaşır və impulsiv alış ehtimalı artır. Eyni zamanda, daha yüksək gəlir gətirən məhsullar adətən göz səviyyəsində yerləşdirilir. Daha ucuz alternativlər isə aşağı və ya yuxarı rəflərdə ola bilər. Uşaqlar üçün nəzərdə tutulan məhsulların isə onların göz səviyyəsinə uyğun yerləşdirilməsi də diqqəti cəlb etmək məqsədi daşıyır".

Ekspert bildirib ki, kassa ətrafında yerləşdirilən məhsullar da təsadüfi seçim deyil:

"Alıcı növbədə gözləyərkən şokolad, saqqız və digər kiçik məhsullarla qarşılaşır. Uzun alış-verişdən sonra insanın qərarvermə müqavimətinin azalması da bu cür impulsiv alışlara təsir göstərə bilər. Digər taktikalardan biri böyük alış-veriş arabalarından istifadədir. Arabanın ölçüsü böyüdükcə onun boş görünməsi alıcıda həmin boşluğu doldurmaq istəyi yarada bilər. Nəticədə insan əvvəlcədən planlaşdırmadığı məhsulları da səbətinə əlavə edə bilər. Qiymətlərin təqdim olunması da istehlakçı davranışına ciddi təsir göstərir. Məsələn, "əvvəl 40 manat, indi 25 manat" təqdimatı ilk qiyməti alıcının beynində istinad nöqtəsinə çevirir və 25 manatı daha sərfəli qiymət kimi göstərir. "9,99 manat" kimi qiymətlər də məhsulun 10 manatdan daha ucuz qəbul edilməsinə səbəb ola bilər. Üç fərqli ölçüdə məhsul təqdim edildikdə isə ortadakı variantın daha sərfəli görünməsi üçün digər variantlardan istifadə edilə bilər".

Onun sözlərinə görə, bu taktikalardan qorunmaq üçün ən effektiv üsullardan biri alış-veriş zamanı əvvəlcədən müəyyən edilmiş qaydalara əməl etməkdir:

"İlk növbədə marketə siyahı ilə getmək və həmin siyahıya mümkün qədər sadiq qalmaq lazımdır. Məhsulun yalnız ümumi qiymətinə deyil, vahid qiymətinə, məsələn, bir kiloqramının və ya bir lit­rinin qiymətinə baxmaq daha düzgün müqayisə aparmağa imkan verir. Bundan başqa, kassaya yaxınlaşmazdan əvvəl səbətdəki məhsullara yenidən baxmaq və həqiqətən ehtiyac olub-olmadığını düşünmək faydalıdır. "Endirim" sözünə avtomatik olaraq inanmaq əvəzinə məhsulun əvvəlki real qiymətini müqayisə etmək də vacibdir. Beləliklə, istehlakçı marketlərin yaratdığı psixoloji təsirləri daha yaxşı tanıyaraq planlaşdırmadığı xərclərdən özünü qoruya bilər".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin