Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri siyasi etimaddan strateji və iqtisadi tərəfdaşlığa doğru inkişaf edir

Azərbaycan-Özbəkistan arasında tarixi dostluq və qardaşlıq əlaqələri bu gün siyasi, iqtisadi və strateji məzmunla tamamlanır. Yüksək siyasi etimad, qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi və əməkdaşlığın hüquqi bazasının ardıcıl şəkildə genişləndirilməsi münasibətlərin mühüm əhəmiyyət daşıdığını göstərir. 2024-cü ildə Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması Azərbaycan və Özbəkistan arasında əlaqələrin əldə etdiyi səviyyənin mühüm siyasi göstəricisi olub.

İki ölkə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 1 milyard ABŞ dollarına çatdırmağı qarşıya məqsəd qoyub. Eyni zamanda, 500 milyon dollar nizamnamə kapitalına malik Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin fəaliyyəti birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün mühüm mexanizm yaradır.

Daşkənddə keçirilən Özbəkistan-Azərbaycan Regionlararası Forumunda yüzlərlə şirkətin iştirakı biznes dairələrinin əməkdaşlığa marağının kifayət qədər yüksək olduğunu göstərir. Tekstil, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, kimya sənayesi, elektrotexnika, tikinti materialları və digər sahələrdə birgə müəssisələrin yaradılması üçün real imkanlar var.
Xüsusilə Azərbaycan və Özbəkistan şirkətlərinin üçüncü ölkələrin bazarlarına hesablanan ortaq istehsal layihələrinə keçməsi iqtisadi münasibətlərə yeni dinamika verə bilər. Bu, iki ölkə arasında əməkdaşlığın yalnız qarşılıqlı ticarət çərçivəsində deyil, istehsal və ixrac kooperasiyası səviyyəsində də genişlənməsinə imkan yaradar.

Nəqliyyat və logistika Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığının strateji istiqamətlərindən birinə çevrilir. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyanın böyük iqtisadi güclərindən biri olması və dünya okeanına birbaşa çıxışının olmaması alternativ və etibarlı nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan bu baxımdan Özbəkistan üçün Xəzər dənizi, Cənubi Qafqaz və Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxış verən mühüm tərəfdaşdır. Azərbaycanla Özbəkistan arasında tranzit daşımalarının 2025-ci ildə 1,4 milyon tona çatması Orta Dəhlizin imkanlarından istifadənin getdikcə genişləndiyini göstərir. Azərbaycan ərazisində Özbəkistan məhsullarının emalı, qablaşdırılması və sonrakı mərhələdə Avropa bazarlarına ixracı üçün imkanların yaradılması hər iki tərəf üçün əlavə iqtisadi dəyər formalaşdıra bilər. Enerji sahəsində yaranan yeni əməkdaşlıq imkanları da xüsusi qeyd edilməlidir. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi istiqamətində formalaşan əməkdaşlıq gələcəkdə Mərkəzi Asiyanın bərpaolunan enerji potensialının Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına çatdırılması üçün mühüm zəmin yarada bilər.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığının yeni formatda genişlənməsi bütün bu proseslərə əlavə siyasi məzmun qazandırıb.

Azərbaycanın C5 formatına qoşulması Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin daha sistemli və institusional xarakter alması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu çərçivədə Bakı və Daşkənd arasında mövcud yüksəksəviyyəli münasibətlər iki region arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsində xüsusi rol oynaya bilər. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyada artan siyasi və iqtisadi çəkisi, Azərbaycanın isə Cənubi Qafqazın əsas nəqliyyat və enerji layihələrində tutduğu lider mövqe bu iki ölkənin regional təşəbbüslərdə birgə fəaliyyət imkanlarını genişləndirir. Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin əsas perspektivlərindən biri artıq formalaşmış və tarixi köklərə malik siyasi və mənəvi yaxınlığın davamlı iqtisadi nəticələrlə daha da irəliləməsidir. Bu proseslər Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında daha güclü iqtisadi və siyasi körpünün formalaşmasına, Türk dünyası daxilində əlaqələrin praktik məzmununun genişlənməsinə və bütövlükdə regionun geoiqtisadi əhəmiyyətinin artmasına xidmət edəcək.

Təranə Tağıyeva - BDU, Beynəlxalq munasibətlər və iqtisadiyyat fakultəsinin dosenti, Tarix üzrə fəlsəfə doktoru

Telegramda izləyin