BBC və CNN-in Azərbaycana qarşı qərəzli yanaşması qəbuledilməzdir

Son dövrlərdə Azərbaycanın beynəlxalq informasiya məkanındakı imicinə təsir göstərə biləcək bir sıra materialların xarici media qurumlarında yayımlanması ciddi narahatlıq doğurur. Xüsusilə BBC və CNN kimi qlobal auditoriyaya malik media platformalarının Azərbaycanla bağlı hazırladığı bəzi materiallarda birtərəfli yanaşmanın və yoxlanılmamış iddiaların yer alması media məsuliyyəti baxımından ciddi suallar yaradır.

Məsələnin aktuallığı ondan ibarətdir ki, beynəlxalq səviyyədə tanınan media qurumlarının yaydığı məlumatlar geniş auditoriya tərəfindən çox zaman etibarlı informasiya kimi qəbul edilir. Belə şəraitdə hər hansı ölkə haqqında iddiaların kifayət qədər sübut və mənbə ilə əsaslandırılmadan təqdim olunması həmin ölkənin beynəlxalq reputasiyasına mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə CNN-in 2026-cı ilin iyununda Azərbaycan ərazisinin İsrail tərəfindən İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üçün istifadə edilməsi ilə bağlı iddiaları Bakının sərt etirazına səbəb olub. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi həmin məlumatları əsassız adlandıraraq CNN-in anonim mənbələrə istinad etdiyini və Azərbaycanın rəsmi mövqeyinin nəzərə alınmadığını bildirib.

Məsələ daha sonra hüquqi müstəviyə də keçib. Avqustun 18-də Azərbaycan CNN-ə qarşı ABŞ məhkəməsində iddia qaldırıb.Sözügedən materialda Azərbaycanla bağlı əsassız və təxribat xarakterli iddialar yer almışdır. Burada əsas məsələ yalnız konkret bir media materialı deyil. Söhbət beynəlxalq jurnalistikanın fundamental prinsiplərindən - obyektivlik, balanslı yanaşma, mənbələrin yoxlanılması və qarşı tərəfin mövqeyinə yer verilməsindən gedir.

Media azadlığı istənilən demokratik cəmiyyətin mühüm dəyərlərindən biridir. Lakin azad media ilə məsuliyyətsiz informasiya yayımı arasında ciddi fərq var. Jurnalistikanın əsas vəzifəsi kimisə ittiham etmək deyil, faktları araşdırmaq, müxtəlif mövqeləri təqdim etmək və auditoriyanın obyektiv nəticə çıxarmasına şərait yaratmaqdır.
Azərbaycanın da beynəlxalq media qarşısında gözləntisi məhz budur: ölkə ilə bağlı xəbərlər hazırlanarkən yalnız anonim və təsdiqlənməmiş mənbələrə deyil, rəsmi mövqeyə, müstəqil ekspertlərin fikirlərinə və yoxlanıla bilən faktlara əsaslanmaq.

BBC və CNN kimi nüfuzlu qurumların fəaliyyətinə ictimai diqqətin yüksək olması da təsadüfi deyil. Çünki bu platformaların hazırladığı materiallar yalnız bir ölkənin daxili auditoriyasına deyil, bütün dünyaya çatdırılır. Buna görə də onların hər bir məlumatı daha yüksək peşəkarlıq standartları ilə hazırlanmalıdır.

Azərbaycanın mövqeyi ilə bağlı tənqidi materialların hazırlanması, əlbəttə, medianın hüququdur. Heç bir ölkə jurnalistikanın tənqidindən immunitet tələb edə bilməz. Lakin tənqid faktlara əsaslanmalı, ittiham xarakterli iddialar sübutlarla təsdiqlənməli və qarşı tərəfin mövqeyi də auditoriyaya çatdırılmalıdır.Əks halda jurnalistika ilə siyasi və informasiya manipulyasiyası arasındakı sərhəd bulanıqlaşır. Bu isə yalnız haqqında yazılan ölkənin deyil, həmin media qurumunun özünün etibarlılığına zərər vura bilər.

Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə artan diplomatik və iqtisadi fəallığı fonunda ölkə haqqında yayılan məlumatların obyektivliyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərini inkişaf etdirir, regional və qlobal məsələlərdə fəal mövqe nümayiş etdirir. Belə bir ölkə haqqında informasiya hazırlayan media qurumlarının məsuliyyəti də buna uyğun olaraq artır.

Bu baxımdan BBC və CNN kimi qlobal media brendlərindən gözlənti sadədir: Azərbaycanla bağlı materiallarda ikili standartlara yol verilməsin, iddialar yoxlanılsın, anonim mənbələrə əsaslanan məlumatlar təsdiqlənmədən həqiqət kimi təqdim edilməsin və rəsmi Bakının mövqeyi obyektiv şəkildə işıqlandırılsın.

Azərbaycanın informasiya məkanında öz mövqeyini müdafiə etməsi, həqiqətə uyğun olmadığını düşündüyü materiallara etiraz etməsi və hüquqi mexanizmlərdən istifadə etməsi tamamilə legitim yanaşmadır. CNN işi də göstərir ki, mübahisəli media materialları yalnız informasiya savaşı çərçivəsində deyil, hüquqi və institusional müstəvidə də müzakirə oluna bilər.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanın haqqındakı xəbərlərin hansı siyasi mövqedən hazırlanmasından asılı olmayaraq, əsas meyar fakt və obyektivlik olmalıdır. Azərbaycan cəmiyyəti də beynəlxalq medianın tənqidindən deyil, faktların təhrif olunmasından və birtərəfli təqdim edilməsindən narahatdır. Peşəkar jurnalistika üçün ən mühüm prinsip dəyişməz qalır: fakt varsa, onu sübut etmək; iddia varsa, onu yoxlamaq; qarşı tərəf varsa, onun mövqeyinə də yer vermək.

Nəsib Məhəməliyev
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin