ABŞ-də 11 sentyabr terroru: 25 ildən sonra gözardı edilən hansı məqamlar araşdırılacaq?

ABŞ-də 11 sentyabr 2001-ci il terror aktının üzərindən 25 il keçib, lakin hücumların sağlamlığa təsirləri hələ də tam olaraq araşdırılmayıb. Dünya Ticarət Mərkəzinin yaxınlığında yaşayan və ya məktəbə gedən təxminən 25 000 uşaq hücumlardan sonra yaranan zəhərli toz buluduna məruz qalıb. O dövrdə hərtərəfli tədqiqatlardan kənarda qalan "11 sentyabr uşaqları" illər sonra xərçəngdən ürək-damar xəstəliklərinə qədər uzunmüddətli sağlamlıq problemləri ilə bağlı genişmiqyaslı araşdırmaya daxil ediləcək.

Oxu.Az-ın xəbərinə görə, bu barədə "Reuters" nəşri yazıb.

11 sentyabr 2001-ci ildə qaçırılan təyyarələr Nyu-Yorkdakı Dünya Ticarət Mərkəzinin qüllələrinə çırpıldıqdan sonra Aşağı Manhetteni böyük bir toz və tüstü buludu bürüyüb. O dövrdə ərazidə təxminən 25 000 uşaq yaşayırdı və ya məktəbə gedirdi. Bunların arasında körpə uşaqlar və hücum zamanı hələ ana bətnində olanlar da var idi. Əkiz qüllələrin çökməsindən sonra havaya yayılan tozun tərkibində toz halına salınmış beton, şüşə lif, asbest və müxtəlif çirkləndiricilər var idi.

Hücumdan sonra uşaqlar günlər və həftələr ərzində bu maddələrə məruz qalsalar da, hökumət tərəfindən maliyyələşdirilən uzunmüddətli sağlamlıq tədqiqatları əsasən ilk müdaxilə edənlər qrupları və böyükləri əhatə edirdi.

Buna görə də hücum zamanı uşaq olanların sonrakı yaşlarında üzləşə biləcəkləri sağlamlıq problemləri ilə bağlı əhəmiyyətli elmi məlumat boşluğu ortaya çıxıb.

Hazırda uşaq yaşda hücuma məruz qalanların bəziləri 30-40 yaşlarındadırlar.

Alimlərin fikrincə, xüsusilə xərçəng, ürək-damar xəstəlikləri və reproduktiv sağlamlıq problemləri kimi illər sonra ortaya çıxa biləcək xəstəliklərin 11 sentyabrdakı zəhərli maddələrə məruz qalma ilə əlaqəsinin olub-olmadığı araşdırılmalıdır.

Tədqiqata hücum zamanı 21 yaşında və ya daha kiçik olan, ya da ana bətnində olan və Manhettenin 14-cü küçəsinin cənubunda və ya Bruklində yaşayan şəxslər daxil ediləcəklər. Nəticələrin qarşılaşdırılması məqsədilə hücumun təsirlərinə məruz qalmayan oxşar yaş qruplarından olan şəxslər də araşdırılacaq.

Qeyd edilir ki, 11 sentyabr hadisələrinin sağlamlığa təsiri yalnız hücum zamanı uşaq olanlarla məhdudlaşmır. Ümumdünya Ticarət Mərkəzinin Səhiyyə Proqramı hazırda hücum zonasında olan, xilasetmə və dağıntıların təmizlənməsi işlərində iştirak edən 150 000-dən çox insana səhiyyə xidmətləri göstərir. Proqram çərçivəsində Dünya Ticarət Mərkəzi ilə əlaqəli təxminən 85 000 sağlamlıq problemi sertifikatlaşdırılır ki, bunların təxminən 30 faizinin xərçənglə əlaqəli olduğu bildirilir. Proqram tərəfindən izlənilən 9000-dən çox insan da 11 sentyabr hadisələrindən bəri vəfat edib və səlahiyyətlilər, hücumun bütün bu ölümlərdə nə dərəcədə rol oynadığını müəyyən etməyin mümkün olmadığını vurğulayırlar.

Telegramda izləyin