Qarabağda yeni reallıq: Azərbaycan diplomatik korpusa cavabı sözlə yox, faktlarla verir

Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur siyasətində daha bir mühüm diplomatik mərhələ başlayıb. Sentyabrın 11-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura ikigünlük səfəri başlayıb.

Səfərdə 58 ölkə və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nümayəndənin iştirakı tədbirin beynəlxalq miqyasını açıq şəkildə göstərir. Eyni zamanda, bu, 2020-ci ildən sonra diplomatik korpus nümayəndələrinin işğaldan azad edilmiş ərazilərə artıq 22-ci səfəridir. Bu rəqəm sadəcə statistik göstərici deyil. Bu, Azərbaycanın Qarabağla bağlı diplomatik və informasiya siyasətinin ardıcıl və sistemli xarakter daşıdığını göstərən mühüm faktordur.

Azərbaycan artıq Qarabağ həqiqətlərini dünyaya yalnız bəyanatlar və diplomatik açıqlamalar vasitəsilə çatdırmaqla kifayətlənmir. Xarici diplomatları bölgəyə aparır, onlara burada baş verən prosesləri yerində görmək imkanı yaradır. Başqa sözlə, Azərbaycanın mövqeyi getdikcə daha çox "söz yox, fakt" prinsipinə əsaslanır.

Uzun illər ərzində Qarabağ mövzusunda beynəlxalq informasiya məkanında müxtəlif manipulyasiyalar, birtərəfli yanaşmalar və reallığı təhrif edən iddialar dövriyyəyə buraxılıb. Bu gün isə vəziyyət tamamilə fərqlidir. Azərbaycan xarici diplomatlara sadəcə hesabat təqdim etmir, onları birbaşa əraziyə gətirir və real vəziyyətlə tanış edir.
Səfərin əsas istiqamətlərinin Xankəndi, Şuşa, Ağdərə və Kəlbəcər kimi əraziləri əhatə etməsi də təsadüfi deyil. Bu ərazilər Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa və quruculuq siyasətinin ən mühüm ünvanları sırasında yer alır.

Bir vaxtlar müharibə, dağıntı və qarşıdurma ilə assosiasiya olunan bu ərazilərdə bu gün tamam başqa mənzərə formalaşır. Yeni yollar çəkilir, yaşayış məhəllələri salınır, sosial obyektlər yaradılır, enerji və nəqliyyat infrastrukturu qurulur, tarixi-mədəni irsin bərpası istiqamətində layihələr həyata keçirilir.Azərbaycan bununla beynəlxalq ictimaiyyətə açıq mesaj verir: Qarabağ artıq keçmiş münaqişənin simvolu deyil, Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir.

Səfərin Şuşa istiqaməti isə xüsusi siyasi və mənəvi məna daşıyır. Şuşa Azərbaycan tarixinin, mədəniyyətinin və milli yaddaşının mühüm simvollarından biridir. Xarici diplomatların burada tarixi-mədəni irslə tanış olması, Yuxarı Gövhər ağa məscidini, Qarabağ küçəsini, "Sadıqcanın evi"ni və Birinci yaşayış məhəlləsini ziyarət etməsi Azərbaycanın şəhərdə apardığı bərpa prosesinin beynəlxalq nümayəndələrə birbaşa nümayişidir.

Şuşada görülən işlərin mahiyyəti yalnız tikinti və yenidənqurma ilə məhdudlaşmır. Burada tarixi şəhərin simasının qorunması, mədəni irsin gələcək nəsillərə çatdırılması və şəhərin müasir həyat üçün yenidən qurulması məqsədi güdülür. Bu baxımdan Şuşa Azərbaycanın Qarabağ siyasətinin həm tarixi, həm də gələcəyə hesablanmış tərəflərini özündə birləşdirən xüsusi məkandır.

Xankəndinin səfər proqramında yer alması isə siyasi baxımdan daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etdikdən sonra Xankəndidə yeni idarəçilik, sosial həyat və şəhər infrastrukturu formalaşdırılır. Diplomatik korpus nümayəndələrinin burada aparılan işlərlə tanış olması Azərbaycanın Qarabağda yaratdığı yeni reallığın beynəlxalq diplomatik mühitə birbaşa təqdim olunması deməkdir.

Burada məsələ yalnız şəhərin fiziki görünüşünün dəyişdirilməsi deyil. Əsas məsələ ərazidə təhlükəsizliyin, sosial həyatın, iqtisadi fəaliyyətin və normal yaşayış mühitinin təmin edilməsidir. Bu proses Azərbaycanın postmünaqişə siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir.

Ağdərə və Kəlbəcərin səfərin marşrutuna daxil edilməsi də bölgənin gələcək iqtisadi potensialının nümayiş etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yalnız yaşayış məntəqələrini bərpa etmir. Paralel olaraq bütöv bir iqtisadi, sosial və nəqliyyat məkanı formalaşdırılır.

Kəlbəcərin təbii sərvətləri, enerji imkanları və turizm potensialı gələcəkdə onun Azərbaycanın mühüm iqtisadi və turizm mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə imkan verə bilər. Ağdərə istiqamətində aparılan quruculuq işləri də Qarabağın müxtəlif ərazilərinin vahid sosial-iqtisadi sistem çərçivəsində inkişaf etdirilməsi strategiyasının tərkib hissəsidir.
Bu mənada diplomatların səfəri yalnız "Qarabağda nə baş verib?" sualına cavab vermir. Daha mühüm sualın - "Qarabağda gələcək necə qurulur?" - cavabını da ortaya qoyur.

Səfərin Prezidentin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə keçirilməsi Azərbaycanın diplomatik kommunikasiya strategiyası baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qarabağ mövzusu uzun illər beynəlxalq diplomatiyanın gündəmində olub. Bu gün Azərbaycan həmin gündəmin formalaşdırılmasında daha fəal mövqe tutur və öz mövqeyini birbaşa beynəlxalq nümayəndələrə çatdırır.
Əslində, burada Azərbaycanın diplomatik yanaşmasında ciddi dəyişiklik görünür. Əvvəllər Qarabağla bağlı beynəlxalq platformalarda əsas müzakirə predmeti münaqişənin özü idisə, hazırda əsas gündəmlərdən biri müharibədən sonrakı bərpa, yenidənqurma, təhlükəsizlik, məskunlaşma və regional inkişaf məsələləridir.

Diplomatik korpusun Qarabağa 22-ci səfəri də bu baxımdan ciddi siyasi mesajdır. Davamlı səfərlər beynəlxalq nümayəndələrin bölgədəki dəyişiklikləri zamanla izləməsinə imkan verir. İlk səfərlərdə diqqət daha çox dağıntılara, minalanmış ərazilərə və müharibənin nəticələrinə yönəlirdisə, bu gün diplomatlar artıq qurulan şəhərləri, çəkilən yolları, yaradılan infrastrukturu və həyata keçirilən sosial layihələri də görürlər.Bu, Azərbaycanın Qarabağla bağlı informasiya siyasətində mühüm üstünlükdür. Çünki reallığı uzaqdan şərh etmək başqa, onu yerində görmək tamam başqa məsələdir.Müxtəlif dairələr tərəfindən Qarabağla bağlı fərqli siyasi iddialar irəli sürülə bilər. Müxtəlif media platformalarında müxtəlif yanaşmalar ortaya çıxa bilər. Lakin bölgəyə gələn diplomatların öz gözləri ilə gördükləri mənzərə bütün bu müzakirələrdən daha təsirli informasiya mənbəyinə çevrilir.

Azərbaycanın diplomatik mesajı getdikcə daha aydın görünür: Qarabağla bağlı siyasi mübahisələr nə qədər davam etsə də, bölgədə gedən real quruculuq prosesini görməmək mümkün deyil.
Bu gün Qarabağda yeni yolların çəkilməsi, yaşayış məntəqələrinin salınması, məktəblərin və digər sosial obyektlərin tikilməsi, tarixi abidələrin bərpası və iqtisadi potensialın hərəkətə gətirilməsi Azərbaycanın yaratdığı yeni reallığın konkret göstəriciləridir.

Məhz buna görə diplomatik korpusun bölgəyə növbəti səfəri sıradan protokol tədbiri kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu səfər Azərbaycanın Qarabağ siyasətinin beynəlxalq auditoriyaya yerində təqdimatı, ölkənin yaratdığı yeni reallıqların nümayişi və gələcəyə hesablanmış inkişaf modelinin göstərilməsi baxımından mühüm siyasi hadisədir.
Azərbaycan artıq Qarabağ həqiqətlərini yalnız danışmır. Onları göstərir.Siyasi bəyanatlar dəyişə, informasiya kampaniyaları gəlib-keçə bilər. Lakin Qarabağda qurulan yeni şəhərlər, çəkilən yollar, bərpa olunan tarixi abidələr və yaradılan infrastruktur konkret fakt olaraq qalır.

Bu baxımdan sentyabrın 11-də başlayan ikigünlük səfərin əsas siyasi mesajı kifayət qədər sərtdir: Azərbaycanın Qarabağda yaratdığı yeni reallıq artıq yalnız Bakının diplomatik bəyanatlarında deyil, bölgənin özündə görünür.
Və bu reallığı görmək üçün artıq uzaqdan danışmağa ehtiyac yoxdur. Dünyanın müxtəlif ölkələrini və beynəlxalq təşkilatlarını təmsil edən diplomatlar Qarabağa gəlir, vəziyyəti yerində görür və Azərbaycanın quruculuq prosesinin miqyasına birbaşa şahidlik edirlər.Qarabağ artıq keçmişin münaqişə mövzusu deyil. O, Azərbaycanın bu gününün və gələcəyinin mühüm hissəsidir.

Mahir Süleymanlı
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin