Ölkəmizin sülh və həmrəylik çağırışı

‎Azərbaycan tarixinin bütün dövrlərində dialoq, qarşılıqlı hörmət və multikultural dəyərlərin ünvanı olub və əsrlər boyu sülhü əsas prinsip seçib. Ölkəmizin tarixində etnik və dini zəmində qarşıdurmaların, məzhəb ayrı seçkiliyinin ictimai münasibətlərin müəyyənedici amilinə çevrilməməsi xalqımızın fərqli mədəniyyətlərə və inanclara münasibətinin göstəricisidir. Bu gün həmin tarixi ənənə dövlət siyasətində də öz davamını tapır. Ötən gün Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Seyid Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul edərkən səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın bu mövqeyini bir daha nümayiş etdirdi. Bakıda eyni günlərdə keçirilən iki mühüm tədbirin mahiyyəti də təsadüfi xarakter daşımır. Bir tərəfdə Türk dünyasının müsəlman dini rəhbərləri bir araya gəlir, digər tərəfdə Azərbaycan tarixinin böyük mütəfəkkirlərindən biri olan Seyid Yəhya Bakuvi irsi müzakirə olunur. Bu mənzərə Azərbaycanın tarix, mədəniyyət, din və sivilizasiyalar arasında dialoqa verdiyi əhəmiyyətin ifadəsidir.
‎Prezident İlham Əliyevin çıxışında Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Seyid Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi böyük şəxsiyyətlərin adlarının çəkilməsi də Azərbaycanın mənəvi xəritəsinin nə qədər zəngin olduğunu göstərir. Bu şəxsiyyətlərin irsi Azərbaycan hüdudlarını aşaraq Türk dünyasının və İslam sivilizasiyasının ümumi mədəni sərvətinə çevrilən böyük bir məktəbdir.
‎Bakının belə bir beynəlxalq dialoq məkanına çevrilməsinin başqa bir mühüm tərəfi Azərbaycanın Türk dünyası ilə Qafqaz arasında əlaqələndirici mövqeyidir. Prezidentin qeyd etdiyi kimi Azərbaycan həm Türk dünyasının, həm də Qafqazın ayrılmaz hissəsidir. Bu coğrafi və tarixi mövqe ölkəmizə müxtəlif dini və mədəni icmaları bir araya gətirmək üçün geniş imkanlar yaradır. Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini rəhbərlərinin toplantısında türk dövlətləri ilə yanaşı Gürcüstan, Suriya və Şimali Qafqazdan dini rəhbərlərin iştirak etməsi həmin imkanların real nümunəsidir.
‎Prezident İlham Əliyevin çıxışında 2017-ci ildə Bakıda keçirilmiş IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının xatırladılması da təsadüfi deyildi. Həmin tədbir idman yarışından daha geniş məna daşıyan, müsəlman ölkələri arasında dostluq və həmrəyliyin nümayişinə xidmət edən böyük platforma kimi təqdim olunmuşdu. Gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi də Azərbaycanın bu istiqamətdəki rolunun davamı kimi qiymətləndirilir.
‎Bu gün Azərbaycan dünyaya öz mövqeyini aydın şəkildə göstərir və bəyan edir ki, müxtəliflik insanlar və cəmiyyətlər arasında ayrılıq yaratmamalı, dialoqun və qarşılıqlı anlaşmanın əsasına çevrilməlidir. Din xadimlərinin sülhə, əməkdaşlığa və əmin-amanlığa çağırışı bu baxımdan böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında dini liderlərin bir araya gəlməsinə verilən önəm də məhz bu düşüncədən qaynaqlanır. Çünki belə görüşlər müxtəlif dini və mədəni ənənələrin təmsilçilərini bir masa arxasında birləşdirərək qarşılıqlı hörmət və etimad üçün möhkəm zəmin yaradır. Bakıda keçirilən bu tədbirlər Azərbaycanın dialoq məkanına çevrilən rolunu bir daha göstərir.
‎Azərbaycanın öz tarixində yaşadığı ağır sınaqlara baxmayaraq sülh gündəliyinə üstünlük verməsi də bu yanaşmanın başqa bir tərəfidir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra sülh gündəliyini seçdiyini bildirərək regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasını söylədi. Bu yanaşma Azərbaycanın gücünü siyasi iradə, milli birlik və sülhə yönəlmiş dövlət siyasəti ilə tamamladığını göstərir.
‎Azərbaycanın multikultural modeli məhz belə bir tarixi və siyasi düşüncənin üzərində formalaşıb. Müxtəlif dinlərin, məzhəblərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrinin bir arada yaşaması xalqımızın həyat tərzində özünəməxsus ənənə yaradıb. Bu ənənə bu gün Bakıda keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə daha geniş coğrafiyanın iştirakına imkan verir. Azərbaycan dialoqun tərəfdarı kimi çıxış etməklə yanaşı fərqli dünyaların bir masa ətrafında görüşməsi üçün platforma yaradır.
‎Prezident İlham Əliyevin nümayəndə heyəti ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlərdən görünən əsas xətt budur. Türk dünyasının, Qafqazın və İslam aləminin qarşılıqlı hörmət və həmrəylik əsasında daha sıx əlaqələnməsi regional və beynəlxalq sabitliyə xidmət edə bilər. Azərbaycanın Bakını belə dialoqların məkanına çevirməsi isə ölkəmizin tarixdən gələn tolerantlıq ənənəsi ilə bugünkü dövlət siyasətinin bir nöqtədə birləşdiyini göstərir.

Ramil Qədimquliyev - hüquqşünas, BDU-nin doktorantı

Telegramda izləyin