İlk Homo sapiensin üzü necə görünürdü?

İlk Homo sapiensin üzü necə görünürdü?Bir vaxtlar Afrika neandertalı hesab edilən Cəbəl İrhud fosilləri bu gün ən qədim Homo sapiens nümunələri arasında göstərilir. Müxtəlif fərdlərə aid hissələrin rəqəmsal şəkildə birləşdirilməsi ilə hazırlanmış yeni model ilk əcdadlarımızın üzünün necə göründüyünə dair diqqətçəkən təsəvvür yaradır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, insanlığın ən qədim nümayəndələri müasir insanla eyni növə aid olsalar da, görünüşləri bugünkü insanlarla tamamilə eyni deyildi. Xüsusilə kəllə quruluşu Homo sapiensin ilk dövrlərində təkamülün hələ davam etdiyini açıq şəkildə göstərir. Mərakeşdəki Cəbəl İrhud ərazisindən çıxarılan fosillər əsasında aparılan yeni araşdırmalar da bu keçid prosesini daha aydın göstərib.

Cəbəl İrhud ərazisində tapılan İrhud 1 fosili ilk dəfə aşkar ediləndə fərqli şəkildə şərh olunmuşdu. Mədənçilər tərəfindən 1961-ci ildə üzə çıxarılan qalıqlar uzun müddət təxminən 40 min il yaşı olan Afrika neandertalına aid edilirdi.

Lakin sonrakı illərdə həmin ərazidə yeni fosillərin və daş alətlərin aşkar edilməsi bu yanaşmanı tamamilə dəyişdi. 2017-ci ildə dərc olunan ətraflı təhlillər Cəbəl İrhud qalıqlarının təxminən 315 min il əvvəl yaşamış ən qədim Homo sapiens nümunələri arasında olduğunu göstərdi.

Bu fərdlərin üz quruluşu və diş sıraları müasir insanlarla böyük ölçüdə oxşarlıq təşkil edirdi. Bununla belə, beyin boşluğunun forması daha qədim insanabənzər növlərin xüsusiyyətlərini qoruyurdu. Ortaya çıxan mənzərə insan təkamülündə müasir üz quruluşunun bugünkü beyin formasından daha əvvəl meydana gəldiyini göstərir.

Tədqiqatçılar ilk Homo sapiens fərdlərinin görünüşünü daha yaxşı anlamaq məqsədilə müxtəlif fosil hissələrini rəqəmsal mühitdə birləşdiriblər. Bunun nəticəsində 3D kompozit kəllə modeli hazırlanıb.

Modelin böyük hissəsi İrhud 1 fosilinə əsaslanır. Üzün əsas cizgiləri və kəllə qapağının mühüm hissəsi bu fərddən götürülüb. Alt çənə İrhud 11-dən, dişlər isə İrhud 10, 21 və 22 nömrəli fosillərdən əldə edilib.

Bu hissələrin birləşdirilməsi nəticəsində yaradılan kəllənin beyin həcmi 1230 kubsantimetr hesablanıb. Bu göstərici müasir yetkin kişilərdə müşahidə olunan orta göstəriciyə uyğundur.

Daha sonra bu kompozit quruluş müasir insanın rəqəmsal üz xəritəsi ilə uyğunlaşdırılıb. Beləliklə, yumşaq toxumaların kəllə üzərindəki ehtimal olunan paylanması müəyyənləşdirilərək üzün mümkün görünüşü bərpa edilib.

İki fərqli rekonstruksiya hazırlanıb

Araşdırmanın sonunda iki fərqli üz rekonstruksiyası hazırlanıb. Onlardan biri neytral boz tonlarda təqdim edilib. Digər versiyada isə dəri rəngi və saqqal kimi ehtimal edilən detallara yer verilib.

Tədqiqatçılar ortaya çıxan görüntülərin bu günə qədər ən qədim Homo sapiens əcdadlarının görünüşünə dair hazırlanmış ən yaxın təxminlərdən biri olduğunu bildirirlər.

Bununla belə, modeli dəqiq və fərdi portret kimi qəbul etmək olmaz. Çünki istifadə edilən yumşaq toxuma qalınlığı ölçüləri müasir insanlara aid məlumatlara əsaslanır. Bundan əlavə, kəllə tək bir fərdin deyil, bir neçə fosilin hissələrinin birləşdirilməsi ilə yaradılıb.

Bu səbəbdən araşdırma ilk Homo sapiensin görünüşü ilə bağlı elmi əsaslara söykənən yanaşma təqdim etsə də, onun fiziki görünüşünün tam və dəqiq surətini ortaya qoyduğunu iddia etmir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 395   Tarix: 22 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Reuters: "Tayvan Çini seçkilərə müdaxilə etmək üçün minlərlə sosial media hesabından istifadə etməkdə ittiham edir"

Tayvan hakimiyyəti Çinin sosial şəbəkələr vasitəsilə ölkədə keçiriləcək seçkilərə təsir göstərməyə çalışdığını iddia edib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, Tayvan minlərlə şübhəli hesabla bağlı Meta şirkətinə müraciət edib. Rəsmi açıqlamada 2 500-dən çox hesabın Çinlə əlaqəli təsir kampaniyasını

20 noyabr
.

İranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir

ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu

20 noyabr
.

ABŞ Tacikistana dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq

ABŞ Tacikistanla ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında beşillik saziş çərçivəsində bu ölkənin səhiyyə sisteminə dəstək üçün 78 milyon dollar ayıracaq. "Report" Tacikistanın Səhiyyə və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, bu, noyabrın 19-da Düşənbədə Tacikistan və ABŞ arasınd

20 noyabr
.

Polşanın Baş naziri təcili müşavirə çağırıb

Polşanın Baş naziri Donald Tusk ölkənin hava məkanının naməlum uçuş obyekti tərəfindən pozulması ilə əlaqədar təcili müşavirə çağırıb. Hadisə Rusiyanın Ukraynaya kütləvi hava hücumu fonunda baş verib. Tusk "X" sosial şəbəkə hesabında bildirib ki, müşavirədə hökumət üzvləri, Polşa Silahlı Qüvvələrini

20 noyabr
.

13 yaşdan kiçiklərə sosial medianı qadağan edirlər

İtaliyada 13 yaşdan kiçik uşaqların sosial media platformalarında qeydiyyatdan keçməsinin tamamilə qadağan edilməsini nəzərdə tutan yeni qanunvericilik təşəbbüsü hazırlanıb. Tənzimləmənin ayın sonuna qədər parlamentdə səsverməyə çıxarılaraq qəbul ediləcəyi gözlənilir. "Qafqazinfo" xəbər veri

19 noyabr
.

Kaliforniyada 5,1 maqnitudalı zəlzələ olub

ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Monterey dairəsindəki Soledad şəhəri yaxınlığında 5,1 maqnitudalı zəlzələ baş verib. "Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Geoloji Xidməti (USGS) məlumat yayıb. Qurumun məlumatına görə, zəlzələnin ocağı 6,7 km dərinlikdə yerləşib

20 noyabr
.

Rusiya raketi Polşaya düşdü - Varşava qırıcıları havaya qaldırdı

Ukraynaya endirilən kütləvi hava zərbələri zamanı Polşanın hava məkanı pozulub. Rəsmi Varşava hadisəni Rusiyanın təxribatı kimi qiymətləndirərək ölkənin hərbi-siyasi rəhbərliyini təcili toplantıya çağırıb. "AzPolitika" xəbər verir ki, Polşanın müdafiə naziri Vladislav Kosinyak-Kamış "X"

20 noyabr
.

Putin Çində Cənubi Koreya və Yaponiya liderləri ilə görüşüb

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Şençjendə keçirilən APEC sammiti çərçivəsində Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myonq və Yaponiya baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşüb. APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Korey baş naziri ilə görüş barədə "Yonhap" məlumat yayıb. Bildirilib ki, görüş təxminə

19 noyabr
.

Cinpin, Tramp və Putin arasında üçtərəfli görüş başladı - Video

Çin sədri Si Cinpin, Rusiya Prezidenti Vladimir və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında üçtərəfli görüş start götürüb. xəbər verir ki, bu barədə TASS məlumat yayıb. Qeyd edək ki, görüş Şençjen şəhərində keçirilir. Rusiya, Çin və ABŞ liderləri tarixdə ilk dəfədir bu formatda danışıqlar aparırlar

19 noyabr