Vahid məktəbli formasının tətbiqinə yalnız geyim məsələsi kimi yanaşmaq düzgün deyil - AÇIQLAMA

Vahid məktəbli formasının tətbiqi şagirdlər arasında sosial fərqlərin daha az nəzərə çarpmasına və məktəb mühitində ümumi qaydaların formalaşmasına təsir göstərə bilər. Eyni geyimdən istifadə şagirdlərin ailələrinin maddi imkanlarından asılı olaraq geyim üzərindən yaranan fərqlərin azalmasına, məktəbə aidlik və kollektivlik hissinin güclənməsinə şərait yarada bilər. Bununla yanaşı, məktəbli formasının şagirdlərin davranışına, məktəb kimliyinə və təhsil prosesinə münasibətinə təsiri də müzakirə olunan məsələlərdəndir.

Bəs, vahid məktəbli formasının tətbiqi şagirdlər arasında sosial fərqlərin və ayrı-seçkilik risklərinin azalmasına, məktəb mühitində bərabərliyin təmin olunmasına necə təsir edir və məktəbli formasının şagirdlərin məktəb kimliyinə və təhsil prosesinə münasibətinə təsiri nə qədərdir?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Rizvan Fikrətoğlu bildirib ki, vahid məktəbli formasının tətbiqinə yalnız geyim məsələsi kimi yanaşmaq düzgün deyil. Məktəbli forması eyni zamanda məktəb mühitində sosial bərabərlik, kollektiv kimlik və şagirdlərin məktəbə münasibəti baxımından müəyyən rol oynaya bilər.

"İlk növbədə vahid forma şagirdlər arasında ailələrin maddi imkanlarından irəli gələn vizual fərqləri müəyyən qədər aradan qaldırır. Bahalı brend geyim, ayaqqabı və aksesuarlarla daha məhdud imkanlı ailələrin uşaqları arasındakı fərqin məktəb mühitində qabardılmasının qarşısını almaq mümkündür. Bu baxımdan forma sosial statusun nümayiş etdirilməsini zəiflədərək şagirdlərin özlərini daha bərabər mühitdə hiss etməsinə kömək edə bilər. Xüsusilə yeniyetməlik dövründə xarici görünüşə və həmyaşıdlarının münasibətinə həssaslığın artdığını nəzərə alsaq, bu məsələ əhəmiyyətlidir. Lakin məktəbli formasının avtomatik olaraq ayrı-seçkiliyi aradan qaldırdığını düşünmək də doğru olmaz. Sosial fərqlər yalnız geyim üzərindən formalaşmır. Telefon, məktəb ləvazimatları, texnologiyaya çıxış, dərsdənkənar imkanlar və ailənin sosial-iqtisadi vəziyyəti də uşaqlar arasında fərqlərin yaranmasına təsir göstərə bilər. Buna görə də forma bərabərliyin təmin edilməsinin yalnız bir elementidir".

Ekspert bildirib ki, digər tərəfdən, məktəbli formasının şagirdlərdə məktəb kimliyinin formalaşmasında müəyyən psixoloji və sosial təsiri ola bilər:

"Eyni formanı geyinmək uşağa "mən bu məktəb icmasının üzvüyəm" hissini gücləndirə, kollektiv mənsubiyyət və məsuliyyət duyğusunun formalaşmasına xidmət edə bilər. Xüsusilə məktəbin ümumi dəyərləri, davranış qaydaları və məktəb mədəniyyəti ilə forma arasında uyğunluq olduqda bu təsir daha nəzərəçarpan ola bilər. Ancaq şagirdin təhsil prosesinə münasibətini yalnız forma müəyyən etmir. Burada şagirdin dərsə marağı, müəllim-şagird münasibətləri, tədrisin keyfiyyəti, məktəbdə psixoloji atmosfer, valideyn münasibəti və uşağın özünü təhlükəsiz və dəyərli hiss etməsi daha fundamental amillərdir. Forma səliqə, nizam-intizam və məktəbə aidiyyət hissini dəstəkləyə bilər, amma yaxşı təhsil mühitini özü ilə əvəz edə bilməz".

Onun sözlərinə görə, bundan başqa, mühüm məsələlərdən biri də formanın uşaqlar üçün əlçatan və rahat olmasıdır:

"Əgər vahid forma ailələr üçün əlavə və ağır maliyyə yükünə çevrilirsə və ya uşağın fiziki rahatlığını məhdudlaşdırırsa, bu, sosial bərabərlik yaratmaq məqsədinin əksinə nəticə verə bilər. Buna görə də forma siyasətində qiymətin münasib olması, keyfiyyət, mövsümə uyğunluq, rahatlıq və müxtəlif bədən quruluşlarına uyğun ölçülərin mövcudluğu nəzərə alınmalıdır. Nəticə etibarilə, vahid məktəbli forması sosial fərqlərin görünən tərəflərini azaltmaq, məktəb kimliyini və kollektiv mənsubiyyət hissini gücləndirmək baxımından faydalı vasitə ola bilər. Amma məktəbdə real bərabərlik yalnız eyni geyimlə təmin edilmir. Əsas məqsəd bütün şagirdlərin maddi imkanından, sosial statusundan və fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq özlərini təhlükəsiz, hörmətli və bərabərhüquqlu hiss etdiyi məktəb mühiti yaratmaq olmalıdır".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin