Daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər yenidən ARTIR: Səbəb nədir? - AÇIQLAMA

Son dövrlər Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin dinamikası yenidən diqqət mərkəzindədir. Mənzil qiymətlərinin formalaşmasına tikinti xərcləri, torpaq sahələrinin qiyməti, ipoteka və kredit imkanları, əhalinin alıcılıq qabiliyyəti, tələb-təklif nisbəti və yeni tikililərin bazara çıxarılması kimi amillər təsir göstərə bilər. Xüsusilə Bakıda mənzilə olan tələbatın dəyişməsi və tikinti xərclərinin artması qarşıdakı dövrdə qiymətlərin istiqamətinə təsir edən əsas faktorlar sırasında ola bilər.

Bəs, Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin yenidən artmasına hansı amillər səbəb ola bilər və yaxın dövrdə mənzil qiymətlərinin yüksəlməsini şərtləndirən əsas faktorlar nələrdir?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən əmlak məsələləri üzrə ekspert Fərid Cəfərli bildirib ki, qiymət artımı artıq statistik olaraq da müşahidə olunur.

"2026-cı ilin birinci rübündə Azərbaycanda mənzil bazarında qiymətlər əvvəlki rüblə müqayisədə 2,2 faiz, ötən ilin eyni rübü ilə müqayisədə isə 8,1 faiz yüksəlib. Burada xüsusilə ilkin mənzil bazarındakı 13,1 faizlik illik artım diqqət çəkir. Bu göstərici yeni tikililərdə həm maya dəyərinin, həm də bazar tələbinin qiymətlərə təsirinin daha güclü olduğunu göstərir. Yaxın dövrdə qiymət artımını şərtləndirə biləcək əsas amillərdən biri tikinti xərcləridir. Torpaq sahələrinin qiyməti, tikinti materialları, əməkhaqqı, logistika, mühəndis-kommunikasiya xərcləri və maliyyələşmə xərcləri artdıqca, tikinti şirkətlərinin yeni layihələr üzrə satış qiymətlərini aşağı səviyyədə saxlamaq imkanları məhdudlaşır. Ona görə də ilkin bazarda qiymətlərin formalaşmasında maya dəyəri xüsusilə əhəmiyyətlidir".

Ekspert bildirib ki, ikinci mühüm məsələ əhalinin mənzilə olan real tələbatıdır:

"Əhali artımı, yeni ailələrin formalaşması, urbanizasiya, Bakıya və iri şəhərlərə miqrasiya mənzilə olan uzunmüddətli tələbi qoruyur. Bu tələb yalnız investisiya məqsədli alışlardan ibarət deyil. Mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, daha yeni binaya köçmək, iş və nəqliyyat baxımından daha əlverişli əraziyə keçmək kimi amillər də bazarda real tələbi formalaşdırır. Üçüncü faktor gəlirlərin və əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin dinamikasıdır. Əgər nominal gəlirlər, əməkhaqları və iqtisadi aktivlik artmaqda davam edirsə, bu, müəyyən qrupların mənzil alma imkanlarını genişləndirə bilər. Lakin burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, mənzil qiymətlərinin artımını yalnız gəlirlərin artımı ilə əsaslandırmaq olmaz. Əsas göstərici mənzil qiymətləri ilə əhalinin gəlirləri arasındakı nisbətin necə dəyişməsidir".

Onun sözlərinə görə, digər vacib amil ipoteka və kredit imkanlarıdır:

"Mənzil bazarında kreditləşmənin genişlənməsi, daha əlçatan maliyyələşmə və ipoteka mexanizmlərinin aktivliyi tələbi artıra bilər. Əksinə, kredit resurslarının bahalaşması və maliyyələşmənin sərtləşməsi qiymət artımını müəyyən qədər məhdudlaşdıra bilər. Bu səbəbdən daşınmaz əmlak bazarını qiymətləndirərkən faiz dərəcələrini və kredit bazarındakı şərtləri ayrıca izləmək lazımdır. Hazırda Mərkəzi Bankın məlumatına görə, illik inflyasiya 2026-cı ilin avqustunda 5,7 faiz təşkil edib, uçot dərəcəsi isə 6,5 faiz səviyyəsindədir. Bu göstəricilər onu göstərir ki, maliyyə və inflyasiya mühiti mənzil bazarının qiymət formalaşmasına təsir edən mühüm makroiqtisadi faktorlardan biri olaraq qalır.Mən hesab edirəm ki, yaxın dövrdə bazarda əsas məsələ qiymətlərin sadəcə artıb-artmayacağı deyil, artımın hansı seqmentlərdə və hansı sürətlə baş verəcəyidir. Yeni tikililərdə maya dəyəri və layihələrin lokasiyası daha böyük rol oynayır. Təkrar bazarda isə mənzilin yerləşdiyi ərazi, bina və tikilinin keyfiyyəti, təmir vəziyyəti, nəqliyyat əlçatanlığı və sənədləşmə kimi faktorlar daha çox ön plana çıxır".

Ekspert qeyd edib ki, eyni zamanda, bütün ölkə üzrə vahid qiymət dinamikasından danışmaq da düzgün deyil:

"Bakı, Abşeron və digər iri şəhərlərlə regionların bazarları arasında ciddi fərqlər var. Tələb strukturu, gəlir səviyyəsi, tikinti aktivliyi və investisiya marağı regiondan regiona dəyişir. Nəticə etibarilə, yaxın dövrdə mənzil qiymətlərinin artımını şərtləndirə biləcək əsas faktorları beş əsas qrupda toplamaq olar: birincisi, tələb-təklif balansı; ikincisi, tikinti və torpaq xərcləri; üçüncüsü, əhalinin gəlirləri və alıcılıq qabiliyyəti; dördüncüsü, ipoteka və kredit şərtləri; beşincisi isə inflyasiya və ümumi makroiqtisadi gözləntilər".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin