YAP-ın VIII Qurultayı: Azərbaycanın yeni siyasi və geosiyasi mərhələsində qarşıya qoyulan hədəflər

Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında mühüm hadisə kimi diqqət çəkir. Qurultay Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin çıxışında ölkənin keçdiyi tarixi yolun, əldə edilmiş siyasi, hərbi və iqtisadi nəticələrin, eləcə də qarşıdakı dövr üçün müəyyənləşdirilən prioritetlərin geniş şəkildə ifadə olunması ilə yadda qaldı. Çıxışın əsas məğzi ondan ibarət idi ki, Azərbaycan artıq yeni ictimai-siyasi və geosiyasi reallıqlar şəraitində fəaliyyət göstərir. Bu reallıqların ən mühüm xüsusiyyəti isə ölkənin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etməsidir.

Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, bu qurultay YAP tarixində ilk dəfə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra keçirilir. Bu baxımdan VIII Qurultay yalnız partiyanın fəaliyyətinin müzakirə edildiyi siyasi tədbir deyil, eyni zamanda Azərbaycanın yeni mərhələdə qarşısında duran vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platformadır. VII Qurultaydan ötən müddətdə Azərbaycan həm hərbi, həm diplomatik, həm də siyasi müstəvidə ciddi dəyişikliklərə nail olub və ölkənin qarşısında tamamilə fərqli imkanlar yaranıb.

Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi yolun mühüm mərhələlərindən biri ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpasıdır. 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər və 2023-cü il sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün tam təmin olunması Azərbaycanın müasir tarixində yeni səhifə açdı. Prezident çıxışında 8 Noyabrı və 20 Sentyabrı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlər kimi xarakterizə etdi. Bu tarixlər həm şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, həm də Azərbaycanın dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından mühüm simvolik məna daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də Azərbaycanın bu nəticələrə asanlıqla nail olmamasıdır. İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl və müharibə dövründə Azərbaycanın ciddi beynəlxalq təzyiqlərlə qarşılaşdığı bildirildi. Müxtəlif siyasi dairələrin və dövlətlərin Azərbaycana qarşı mövqeyi, beynəlxalq müstəvidə aparılan kampaniyalar və təzyiqlər fonunda ölkənin öz siyasi kursundan geri çəkilmədiyi vurğulandı. Bu yanaşmaya görə, Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr yalnız hərbi imkanlarla deyil, həm də siyasi iradə, diplomatik fəaliyyət və cəmiyyətin vahid mövqeyi ilə bağlıdır.

44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan dövlətinin və xalqının siyasi iradəsinin mühüm göstəricisi kimi təqdim edilir. Müharibənin nəticələri bölgədə yeni reallıqlar yaratdı. Sonrakı mərhələdə isə Azərbaycan hərbi qələbənin siyasi və diplomatik nəticələrinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş fəaliyyət həyata keçirdi. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işləri ilə yanaşı, beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın mövqelərinin gücləndirilməsi də dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri oldu.

Prezidentin çıxışında Azərbaycanın Ermənistanla münasibətlərində yaranmış yeni vəziyyət də diqqət mərkəzində saxlanıldı. Sülh prosesinin, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınması ilə bağlı proseslərin yeni siyasi reallıq formalaşdırdığı bildirildi. Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, uzun illər davam edən münaqişədən sonra regionda münasibətlərin yeni prinsiplər əsasında qurulması üçün imkan yaranıb.
Azərbaycanın Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində keçdiyi yol həm də beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinin nəticəliliyi məsələsini gündəmə gətirdi. Prezident çıxışında 1992-ci ildə yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinə dair tənqidi mövqeyini ifadə edərək, həmin formatın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasına deyil, münaqişənin uzun müddət dondurulmasına xidmət etdiyini bildirdi. Azərbaycanın 2020-ci il Zəfərindən və 2023-cü il antiterror tədbirlərindən sonra isə regiondakı əvvəlki status-kvo tamamilə dəyişdi.

Çıxışın mühüm hissələrindən biri Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması ilə Azərbaycanın sonrakı siyasi tarixinin əlaqələndirilməsi idi. Prezident İlham Əliyev YAP-ın 1992-ci ilin noyabrında Naxçıvanda keçirilmiş təsis qurultayını ölkənin siyasi tarixində dönüş nöqtələrindən biri kimi qiymətləndirdi. Onun sözlərinə görə, həmin dövrdə ölkədə siyasi və iqtisadi böhran hökm sürürdü, ərazilərin işğalı davam edirdi və dövlət idarəçiliyində ciddi problemlər mövcud idi. Belə bir şəraitdə Heydər Əliyevin ətrafında siyasi qüvvələrin birləşməsi cəmiyyətin müəyyən hissəsinin dövlətin gələcəyi ilə bağlı gözləntilərinin siyasi ifadəsi kimi təqdim olunur.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı da çıxışda Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin mühüm mərhələsi kimi qiymətləndirildi. Həmin dövrdə ölkənin qarşılaşdığı iqtisadi böhran, hərbi-siyasi qarşıdurma, ərazi itkiləri, qaçqın və məcburi köçkün problemi, enerji və maliyyə çatışmazlığı kimi çoxsaylı problemlər xatırladıldı. Prezidentin çıxışına əsasən, həmin dövrdə əsas vəzifə dövlətçiliyin qorunması, ölkənin parçalanmasının qarşısının alınması və iqtisadi-siyasi sabitliyin təmin edilməsi idi.

Heydər Əliyevin siyasi irsinin əsas istiqamətləri kimi müstəqillik, dövlətçilik, iqtisadi müstəqillik, güclü hərbi potensial və milli imkanlardan maksimum istifadə prinsipləri önə çəkildi. Bu istiqamətlərin sonrakı illərdə də dövlət siyasətinin əsas xəttini təşkil etdiyi vurğulandı. Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi, xarici investisiyaların cəlb olunması və enerji strategiyasının formalaşdırılması ölkənin gələcək inkişafı üçün yaradılmış mühüm bazalardan biri kimi təqdim edildi.

1994-cü ildə imzalanmış "Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın enerji strategiyasının mühüm başlanğıc nöqtələrindən biri hesab olunur. Xarici investisiyaların ölkəyə cəlb edilməsi iqtisadiyyatın inkişafı ilə yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə də təsir göstərdi. Sonrakı illərdə enerji layihələrinin genişlənməsi, nəqliyyat və logistika imkanlarının artırılması, regional və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini artıran amillər sırasında yer aldı.

Çıxışda Azərbaycanın bu gün beynəlxalq münasibətlər sistemində daha fəal və müstəqil siyasət yürüdən dövlət kimi mövqeyi də vurğulandı. Ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin təmin olunması, enerji və nəqliyyat layihələrində rolunun genişlənməsi, müxtəlif beynəlxalq platformalarda fəal iştirakı və öz milli maraqlarına əsaslanan xarici siyasət yürütməsi Azərbaycanın son illərdə qazandığı mövqenin əsas elementləri kimi təqdim edildi.
Bununla yanaşı, Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın qarşısında yeni vəzifələrin dayandığını bildirdi. Bu vəzifələr sırasında ilk növbədə hərbi gücün artırılması xüsusi yer tutur. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsinə baxmayaraq, müasir dünyada təhlükəsizlik məsələlərinin daim diqqətdə saxlanılmasının vacibliyi vurğulandı. Dünyanın müxtəlif regionlarında davam edən münaqişələr, təhlükəsizlik mühitinin dəyişməsi və beynəlxalq münasibətlər sistemində qeyri-müəyyənliyin artması dövlətlərin müdafiə imkanlarını gücləndirməsini gündəmdə saxlayır.

Prezidentin çıxışında Azərbaycanın müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində qarşıya qoyduğu məqsədlər ölkənin ümumi dövlət siyasətinin tərkib hissəsi kimi təqdim edildi. Eyni zamanda, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi və digər sosial-iqtisadi layihələrin də paralel şəkildə həyata keçirildiyi qeyd olundu. Bu baxımdan dövlət siyasətində təhlükəsizliklə sosial-iqtisadi inkişafın bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi nəzərdən keçirildiyi görünür.

Çıxışın digər mühüm istiqaməti ideoloji təhlükəsizlik məsələsi idi. Müasir dövrdə təhlükələrin yalnız fiziki sərhədlərlə məhdudlaşmadığı, informasiya texnologiyalarının, internetin, kiberhücumların və süni intellektin inkişafı ilə ideoloji təsirlərin də yeni formalar aldığı vurğulandı. Bu şəraitdə cəmiyyətin informasiya savadlılığının artırılması, təhsilin inkişaf etdirilməsi və gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər əsasında formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Təhsil və vətənpərvərlik çıxışda ideoloji təhlükələrə qarşı mühüm vasitələrdən biri kimi göstərildi. Məlumatlı, savadlı və tənqidi düşünmə qabiliyyətinə malik cəmiyyətin dezinformasiyalara daha davamlı olması mümkündür. Bu baxımdan təhsil yalnız iqtisadi inkişafın deyil, həm də milli təhlükəsizliyin mühüm elementlərindən biri kimi çıxış edir.

Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas prinsiplərindən biri kimi müstəqil qərarvermə və milli maraqların qorunması da çıxışın əsas xəttini təşkil etdi. Azərbaycanın heç bir dövlətin siyasi təsiri altında olmadan öz milli maraqlarına uyğun xarici siyasət yürütməsinin vacibliyi vurğulandı. Bu yanaşma Azərbaycanın son illərdə müxtəlif dövlətlərlə və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərində çoxvektorlu əməkdaşlıq siyasəti aparması ilə də əlaqələndirilə bilər.
YAP-ın VIII Qurultayında səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın siyasi gündəliyi artıq yalnız ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsi ilə məhdudlaşmır. Qarşıdakı mərhələdə əsas istiqamətlər arasında dövlət suverenliyinin daha da möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın davam etdirilməsi, müdafiə imkanlarının artırılması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa prosesinin sürətləndirilməsi, insan kapitalının inkişafı və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi dayanır.

Beləliklə, Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı həm partiyanın siyasi fəaliyyətinin növbəti mərhələsinin, həm də Azərbaycanın yeni tarixi reallıqlar şəraitində qarşısında duran prioritetlərin təqdim edildiyi mühüm siyasi platforma kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin çıxışında keçmişdən gələcəyə uzanan siyasi xəttin əsas elementləri - dövlətçilik, müstəqillik, təhlükəsizlik, iqtisadi dayanıqlılıq, hərbi güc və milli maraqların qorunması - bir daha ön plana çəkildi.Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi ölkənin siyasi tarixində mühüm mərhələni başa çatdırıb. Yeni mərhələdə əsas məsələ əldə olunmuş nəticələrin qorunması və ölkənin qarşısında duran yeni inkişaf məqsədlərinin həyata keçirilməsidir. VIII Qurultayda səsləndirilən fikirlər də məhz bu baxımdan Azərbaycanın postmünaqişə dövründə formalaşan yeni siyasi və geosiyasi gündəliyinin əsas konturlarını ortaya qoyur.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin