Niyə dövlət bağçalarının hamısında xarici dil öyrədilmir? - AÇIQLAMA

"İlk növbədə qeyd edim ki, erkən yaş dövrü insan həyatında dil bacarıqlarının formalaşması üçün ən uyğun mərhələ hesab olunsa da, hazırda dövlət bağçalarının əksəriyyətində xarici dil tədris olunmur. Bu məhdudiyyət bir tərəfdən təhsil siyasətində prioritetlərin müəyyən olunması ilə, digər tərəfdən isə sistemin struktur və resurs çatışmazlıqları ilə bağlıdır. 2023-cü ilin məlumatına görə, Azərbaycanda 1 690 dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir və onlarda 120 mindən çox uşaq tərbiyə alır. Bu müəssisələrin yalnız cüzi bir hissəsində əlavə proqramlar, o cümlədən xarici dil dərsləri tətbiq edilir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, dövlət bağçalarında xarici dilin tədris olunmamasının əsas səbəblərindən biri kadr çatışmazlığıdır:

"Xarici dil müəllimlərinin məktəbəqədər mərhələdə işləməsi üçün xüsusi pedaqoji və metodiki hazırlıq tələb olunur. Hazırda Azərbaycanda bu istiqamətdə mütəxəssis hazırlığı çox məhduddur və mövcud müəllim bazası əsasən ümumi təhsil pilləsində işləməyə yönəlib. Bu səbəbdən dövlət bağçalarında bu sahədə müvafiq kadrlarla təminat problemi qalmaqdadır.

Maliyyə imkanları da əsas maneələrdəndir. Özəl bağçalar valideyn ödənişləri hesabına əlavə müəllimlər, proqramlar və resurslar cəlb edə bilirlər. Dövlət bağçalarının isə mərkəzləşdirilmiş büdcə sistemində bu cür təşəbbüslər üçün əlavə resurs ayırmaq imkanları çox məhduddur. Təhsil Nazirliyi və digər aidiyyəti qurumlar tərəfindən dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin maliyyə müstəqilliyinin artırılması istiqamətində konkret mexanizmlər formalaşdırılmadığı müddətdə bu istiqamətdə irəliləyiş qeyri-mümkündür.

Bu məhdudiyyətlərə baxmayaraq, erkən yaşda xarici dil öyrənməsinin faydaları danılmazdır. Beynəlxalq təcrübədə bu sahədə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, 2-6 yaş arası dövr beyində dil öyrənməyə məsul neyron əlaqələrin formalaşması baxımından optimal zamandır. Bu dövrdə uşaq dilləri daha asan qavrayır və danışıq bacarıqları təbii şəkildə inkişaf edir. Bundan başqa, erkən yaşda öyrənilən xarici dil sonrakı təhsil pillələrində daha yüksək nəticələrlə müşayiət olunur. Kanada və İsveçrə kimi çoxdilli təhsil sistemi olan ölkələrdə məktəbəqədər mərhələdən başlayaraq paralel dillərin tədrisi uğurlu nəticələr verib".

Ekspert onu da vurğulayıb ki, nəzərə alınmalı əsas məsələ odur ki, məktəbəqədər təhsil artıq təkcə uşağı məktəbə hazırlamaq deyil, onun şəxsiyyətini formalaşdırmaq və gələcək biliklərə hazırlamaq mərhələsi kimi qəbul olunur:

"Bu mərhələdə xarici dillə tanışlıq, oyunlar vasitəsilə lüğət bazasının qurulması, sadə ünsiyyət formalarının öyrədilməsi həm dil bacarıqlarını, həm də beynəlxalq rəqabətliliyi artırır. Bu səbəbdən məktəbəqədər təhsildə kurikulumun yenidən baxılması, xarici dilin mərhələli şəkildə rəsmi komponentə çevrilməsi, ilk mərhələdə isə pilot layihələr vasitəsilə tətbiqinə başlanması məqsədəuyğundur.

Nə dəyişəcək sualının cavabı ondan ibarət olacaq ki, məktəbəqədər mərhələdən başlayan xarici dil tədrisi uşaqlarda dil qavrayışını, qlobal düşünmə tərzini və ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirəcək. Bu, gələcəkdə orta və ali təhsildə uğurlar üçün möhkəm təməl olacaq. Eyni zamanda, təhsildə bərabər imkanların təmininə dəstək verəcək, yalnız varlı ailələrin övladları deyil, hər bir uşaq bu imkandan faydalana biləcək.

Nə dəyişməlidir sualına cavab isə sistemli yanaşmanı tələb edir. Məktəbəqədər təhsil kurikulumu yenilənməli, kadr hazırlığı təkmilləşdirilməli, maliyyələşmə mexanizmləri dəyişdirilməli, ictimaiyyətin və valideynlərin gözləntiləri nəzərə alınmalıdır. Dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində birgə bağçalar yaradılmalı, innovativ pedaqoji yanaşmalar tətbiq edilməli və uzunmüddətli strateji baxış formalaşdırılmalıdır. Yalnız bu halda məktəbəqədər təhsil ölkənin gələcəyini formalaşdıracaq güclü baza funksiyasını tam yerinə yetirə bilər".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin