Ölkədaxili miqrasiyanın qarşısını necə almaq olar? - AÇIQLAMA

Azərbaycanın sosial-iqtisadi həyatında uzun illərdir müşahidə olunan əsas problemlərdən biri regionlardan Bakıya kütləvi köç prosesidir. Bu prosesin kökündə iki əsas amil dayanır: işsizlik və gəlir bərabərsizliyi.

SSRİ dövründə ölkə üzrə həyat səviyyəsi nisbətən balanslaşdırılmışdı. Demək olar ki, hər bölgədə zavod, fabrik və təsərrüfat müəssisələri fəaliyyət göstərirdi. İnsanlar yaşadıqları yerdə həm işləyir, həm də sosial təminat baxımından müəyyən sabitliyə sahib idilər. Ancaq 1990-cı illərdə Sovet İttifaqının dağılması ilə iqtisadi böhran başladı. Böyük müəssisələrin çoxu fəaliyyətini dayandırdı, kənd təsərrüfatı zəiflədildi, regionlarda iş yerləri kəskin şəkildə azaldı. Bu vəziyyət yüz minlərlə insanı çətin seçim qarşısında qoydu: ya işsiz qalmaq, ya da paytaxta üz tutmaq.

Üstəlik, həmin dövrdə Qarabağ müharibəsi nəticəsində yüz minlərlə məcburi köçkün də Bakı və Abşeron ərazisinə sığındı. Nəticədə paytaxtın əhalisi bir neçə dəfə artdı. Bu isə həm sosial, həm də iqtisadi baxımdan balanssızlıq yaratdı. Hazırda Bakı ölkə iqtisadiyyatının 70 faizdən çoxunu təmin edir, regionların isə payı olduqca zəifdir. Bu, əslində ölkə üçün təhlükəli bir göstəricidir, çünki paytaxt həddindən artıq yüklənir, regionlar isə geridə qalır.

Qarşısını almaq üçün nə edilməlidir?

Sonxeber.az ekspert rəyini təqdim edir:

Bu problemin həlli üçün dövlətin əsas vəzifəsi regionların sosial-iqtisadi inkişafını stimullaşdırmaq olmalıdır. Bunun üçün:
1. İş yerlərinin yaradılması – Regionlarda zavod, fabrik və sənaye müəssisələri açılmalıdır. Yerli resurslardan səmərəli istifadə edilməli, kənd təsərrüfatı və aqrar sənaye dəstəklənməlidir.
2. Təhsil və elm mərkəzlərinin paylanması – Ali məktəblərin və peşə təhsil ocaqlarının yalnız Bakıda cəmlənməsi düzgün deyil. Universitetlərin filialları bölgələrdə açılmalı, gənclərin təhsil üçün paytaxta axını azaldılmalıdır.
3. İnfrastrukturun inkişafı – Yollar, nəqliyyat, səhiyyə, sosial xidmətlər və internet imkanları regionlarda paytaxt səviyyəsinə yaxınlaşdırılmalıdır. İnsan öz rayonunda yaşarkən Bakıdakından geri qalmadığını hiss etməlidir.
4. İnvestisiya və güzəştlər – Sahibkarlıq üçün bölgələrdə vergi güzəştləri tətbiq edilməli, xarici və yerli investorlar üçün xüsusi proqramlar hazırlanmalıdır.
5. Mədəni və sosial həyatın dirçəldilməsi – İnsanların yalnız iş yox, həm də sosial fəaliyyətlər üçün imkanları olmalıdır. Teatr, kino, idman, mədəniyyət ocaqları regionlarda daha əlçatan edilməlidir.

Əgər bu addımlar ardıcıl şəkildə həyata keçirilsə, əhalinin Bakıya kütləvi köçü təbii şəkildə dayanacaq, hətta bir çoxları yenidən öz bölgəsinə qayıdacaq. Çünki hər kəs doğulduğu torpaqda yaşamaq, ailəsini orada böyütmək, orada xoşbəxt olmaq istəyir – sadəcə bunun üçün şərait yaradılmalıdır.

Unutmayaq ki, ölkənin bir hissəsi inkişaf edərkən digər hissəsi geridə qalırsa, bu, bütövlükdə dövlətin zəifləməsi deməkdir. Balanslı inkişaf isə həm sosial ədaləti təmin edir, həm də ölkənin gücünü artırır.

Telegramda izləyin