"ABŞ-ın nüvə təsisatlarına zərbəsi bir neçə strateji məqsəd daşıyır" - AÇIQLAMA

İranın nüvə silahı əldə etməsinə iki ay qalmışdı və ABŞ hərəkətə keçib nüvə təsisatlarını darmadağın etdi".

Bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp Davosda "Sülh Şurasının Nizamnaməsi" sənədinin imzalanma mərasimində bildirib.

"İran danışmaq istəyir. Biz danışacağıq", - Tramp qeyd edib.

ABŞ Prezidenti Livandakı Hizbullah təşkilatı ilə bağlı məsələyə də toxunub.

"Bununla bağlı bir şey etməliyik", - Tramp vurğulayıb.

"Donald Trampın Davos İqtisadi Forumunda İranın nüvə təsisatlarına zərbə haqqında etdiyi bəyanat sadəcə hərbi əməliyyatın elanı deyil, regionda yeni geosiyasi reallığın formalaşmasının başlanğıcıdır", - bunu Sonxeber.az -a açıqlama verən politoloq Tural İsmayılov deyib:

"İki ay qalmışdı" ifadəsi vəziyyətin nə qədər kritik olduğunu və ABŞ-ın preventiv hərəkətə keçməyə məcbur edildiyini göstərir.
İranın nüvə proqramı onilliklərdir beynəlxalq gərginliyin əsas mənbəyi olaraq qalır. 2015-ci il JCPOA razılaşması müvəqqəti yumşalma yaratsa da, 2018-ci ildə Trampın birinci prezidentliyi dövründə ABŞ-ın birtərəfli çıxışı prosesi yenidən gərginləşdirdi. İran tədricən öhdəliklərindən imtina edərək uraniumu 60 faizə qədər zənginləşdirməyə başladı. Bu göstərici silah istehsalı səviyyəsinə çox yaxındır. MAQATE hesabatları İranın nüvə bombasını hazırlamaq üçün lazım olan müddətin bir neçə həftəyə qədər qısaldığını təsdiqləyirdi.
ABŞ-ın nüvə təsisatlarına zərbəsi bir neçə strateji məqsəd daşıyır. Birincisi, İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaqdır. Nüvə silahına malik İran bütün regional balansı dəyişərdi. Bu vəziyyət Səudiyyə Ərəbistanını və Türkiyəni də nüvə yarışına sürükləyə bilərdi. İkincisi, İsrailin təhlükəsizliyinin təmin edilməsidir. İsrail üçün İranın nüvə silahı ekzistensial təhdid sayılır. Tel-Əviv dəfələrlə birtərəfli zərbə endirmə ehtimalını müzakirə edib. ABŞ-ın əməliyyatı İsrailin fərdi hərəkətinin və bölgədə daha geniş müharibənin qarşısını alır. Üçüncüsü, İranın regional ekspansiyasının məhdudlaşdırılmasıdır. Nüvə qabiliyyəti İrana toxunulmazlıq statusu verər və Yəmən, İraq, Suriya, Livanda vəkil qüvvələri vasitəsilə nüfuzunu daha da artırardı.
Hərbi-texniki baxımdan, əməliyyat çox ehtimal ki hava zərbələri və ya kiberhücumlar formasında həyata keçirilib. Natanz və Fordow kimi yeraltı təsisatlar bunker-penetrating bombalarla hədəflənə bilər. Stuxnet virusunun davamı olan kiberhücumlar santrifuqaları sıradan çıxara bilər. ABŞ-ın İsrail, Böyük Britaniya və bölgə müttəfiqləri ilə koordinasiya etdiyi güman edilir. İranın hava müdafiə sistemləri əvvəlcədən zərərsizləşdirilib və kritik nüvə obyektləri ciddi zədələr alıb.
Trampın "İran danışmaq istəyir, biz danışacağıq" bəyanatı diqqət çəkicidir. Bu ifadə zərbədən sonra diplomatik yolun açılmasını göstərir. Tramp "maksimal təzyiq" strategiyasını tətbiq edir. Güc nümayişindən sonra şərtli danışıqlar başlayır. Tramp İranı masaya gətirmək üçün əvvəlcə hərbi qabiliyyətini məhdudlaşdırır. Sonra isə yeni və daha sərt şərtlərlə razılaşma təklif edir. Bu yanaşma birinci prezidentliyi dövründə Şimali Koreya ilə tətbiq etdiyi strategiyaya bənzəyir.
İranın cavabı qeyri-müəyyəndir. Tehran hərbi olaraq zəif vəziyyətdədir və birbaşa qarşıdurmaya getmək intihar olardı. Lakin asimmetrik cavab ehtimalı yüksəkdir. Vəkil qüvvələr vasitəsilə hücumlar, körfəzdə neft tankerlərinə təhlükə, Hormuzu sıxacında gərginlik yarada bilər. İran həmçinin nüvə proqramını daha gizli və ya dispersləşdirilmiş şəkildə davam etdirməyə cəhd edə bilər.
Beynəlxalq reaksiyalar qarışıq olacaq. İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ əməliyyatı alqışlayacaq. Avropa isə narahat olacaq. Qitə hərbi eskalasiyadan, qaçqın axınından və enerji qiymətlərinin qalxmasından qorxur. Rusiya və Çin əməliyyatı pisləyəcək, amma real əks-tədbirlər görməyəcək. BMT Təhlükəsizlik Şurası ənənəvi olaraq bölünəcək və konsensus əldə olunmayacaq.
Regional təsirlər dərin olacaq. İranın zəifləməsi Səudiyyə-İran rəqabətində balansı dəyişir. Yəməndə Husi, İraqda şiə milisləri, Suriyadakı İran qüvvləri təzyiq altında qalacaq. Livandakı Hizbullah məhz Trampın xüsusi qeyd etdiyi məsələdir. Bu qurum İranın əsas vəkil gücüdür. ABŞ bu strukturun zəiflədilməsini və ya hətta ləğvini hədəfləyir. İsrailin Qəzza əməliyyatından sonra Livana da diqqət yönəltməsi ehtimalı artır"

Telegramda izləyin