Zorakılığa meyilli davranışlar sonradan formalaşır, yoxsa uşaqlıqdan təməli qoyulur? - AÇIQLAMA

Zorakılığa meyilli davranışlar sonradan formalaşır, yoxsa uşaqlıqdan təməli qoyulur? - AÇIQLAMAZorakılıq yalnız hüquqi və sosial problem deyil, eyni zamanda dərin psixoloji kökləri olan davranış formasıdır. Cəmiyyətdə tez-tez müzakirə olunan əsas suallardan biri də budur: insan zorakılığa meyilli olaraq doğulur, yoxsa bu davranış sonradan formalaşır?

Bu sualın cavabı zorakılığın qarşısının alınması, erkən müdaxilə və sağlam cəmiyyətin qurulması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bəs görəsən zorakılığa meyilli davranışlar sonradan formalaşır, yoxsa uşaqlıqdan təməli qoyulur?

Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Zorakılığa meyilli davranışlar adətən tək bir mərhələdə və ya tək bir səbəbdən formalaşmır. Elmi yanaşmaya görə, bu meylin təməli çox vaxt uşaqlıq dövründə qoyulur, lakin onun açıq şəkildə davranışa çevrilməsi sonrakı həyat mərhələlərində baş verir.

Uşaqlıqda yaşanan emosional laqeydlik, fiziki və ya psixoloji zorakılıq, valideynlər arasında aqressiv münasibətlər, eləcə də təhlükəsiz bağlanmanın formalaşmaması uşağın psixikasında dərin izlər buraxır. Bu cür mühitdə böyüyən uşaq üçün zorakılıq zamanla normal ünsiyyət forması kimi qəbul edilə bilər. Uşaq görərək öyrənir və gördüyünü davranış modelinə çevirir.

Bununla yanaşı, hər zorakılığa meyilli insan mütləq travmatik uşaqlıq keçirmiş şəxs deyil. Yeniyetməlik və yetkinlik dövrlərində uzunmüddətli stress, sosial ədalətsizlik hissi, özünü dəyərsiz və nəzarətsiz hiss etmə, alkoqol və psixoaktiv maddələrin təsiri də zorakı davranışları ortaya çıxara bilər. Bu halda uşaqlıqda qoyulan zəif psixoloji baza sonradan daha asan sarsılır.

Əsas məqam ondan ibarətdir ki, uşaqlıqda formalaşan psixoloji strukturlar gələcək davranışların istiqamətini müəyyən edir, lakin insan taleyi tam olaraq həmin dövrdə yazılmır. Vaxtında psixoloji dəstək, sağlam sosial mühit və düzgün müdaxilə ilə zorakılığa meylli davranışların qarşısını almaq mümkündür.

Bu səbəbdən zorakılıqla mübarizə yalnız cəza mexanizmləri ilə məhdudlaşmamalı, uşaqlıq dövründən başlayaraq ailə, məktəb və cəmiyyət səviyyəsində psixoloji maarifləndirmə gücləndirilməlidir. Problemin kökü nə qədər erkən aşkar olunarsa, onun nəticələri ilə mübarizə bir o qədər effektiv olar".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 836   Tarix: 23 yanvar 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Əməkhaqqı ödənişləri elektronlaşdırılacaq

Əməkhaqqı ödənişləri elektronlaşdırılacaq. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında müzakirə edilən Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən əmək münasibətləri iştirakçıları tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə riayə

18 noyabr
.

"Şamaxinka"dakı qəzada ölən kuryerin dəfninə dostları belə gəldi - Video

Dünən paytaxtın Yasamal rayonu ərazisində - "Şamaxinka" adlanan yerdən keçən tunelin girişində baş vermiş qəzada ölən motosikletçi dəfn edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, faciəvi şəkildə həyatını itirən Asif Ağaverdiyevin dəfnində çoxsaylı motosikletçi iştirak edib. Onlar katafalk

18 noyabr
.

Dünyada ərzaq ucuzlaşır, Azərbaycanda isə bahalaşır - Səbəb nədir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Dünya bazarında ərzaq məhsullarının qiymətində azalma müşahidə olunsa da, bu tendensiya Azərbaycanın daxili bazarında özünü eyni şəkildə göstərmir. FAO-nun oktyabr ayı üzrə göstəricilərinə əsasən, qlobal Ərzaq Qiymətləri İndeksi 1,2 faiz azalıb. Azərbaycanda isə əksinə, həmin ay ət və ət məhsulları

17 noyabr
.

Hər şeydə qüsur axtaran insanlar: Daim neqativ düşünməyin səbəbi nədir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Cəmiyyətdə elə insanlar var ki, baş verən hadisələrə, edilən yaxşılıqlara və hətta xeyirxah təşəbbüslərə belə daim neqativ yanaşırlar. Kiminsə lotereyada iştirak etməsini fırıldaq hesab edir, xəstə uşaqların müalicəsi üçün başladılan yardım kampaniyalarının arxasında mütləq başqa məqsəd axtarır, küç

18 noyabr
.

Azərbaycanda terminallarla ödəniş qaydası dəyişdi

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. xəbər verir ki, qaydaya əsasən, 500 AZN-dən artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərin

16 noyabr
.

Komediya proqramlarında söyüş və jarqon normal hala çevrilir? - AÇIQLAMA

Son dövrlər televiziya və sosial şəbəkələrdə yayımlanan bəzi komediya proqramlarında əxlaq normalarına zidd hesab edilən ifadə və davranışlar ictimai müzakirələrə səbəb olur. Xüsusilə, geniş auditoriyaya təqdim olunan bu cür məzmunların yeniyetmə və gənclərin dünyagörüşünə, davranışlarına və ailə dəyərlərin

18 noyabr
.

Gürcüstanda 31 yaşlı azərbaycanlını cərəyan vurub öldürdü

Gürcüstanın Laqodexi bələdiyyəsində azərbaycanlı şəxs bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Yzybtala kəndində baş verib. Usta işləyən 31 yaşlı Əmrah Kazımov talvarın üzərini metal təbəqə ilə örtdüyü zaman ehtiyatsızlıqdan yüksəkgərginlikli elektrik naqillərin

18 noyabr
.

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Bu gün - noyabrın 17-si Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür. Bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabrında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkü

17 noyabr
.

Şəmkirdə meyiti tapılanlarla bağlı - Yeni detallar

Ötən gün Şəmkirdə evdə iki nəfərin meyitinin tapılması ilə bağlı bəzi təfərrüatlar üzə çıxıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, ilkin araşdırmalar zamanı rayonun Varlı Həyat kəndində 1968-ci il təvəllüdlü Rəfi Mustafayevin özünə məxsus evdə qeyri-rəsmi münasibətdə yaşadığı qadını qətlə yetirməsin

17 noyabr