Niyə ağaclar göy üzünə qədər uzana bilmir?

Niyə ağaclar göy üzünə qədər uzana bilmir?Kaliforniya sekvoyaları öz inanılmaz hündürlüklərinə yalnız əlverişli mühitə deyil, həm də son dərəcə mürəkkəb bioloji tarazlığa borcludur. Lakin bu sistemin də fizikanın qoyduğu qəti bir həddi var.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Raketa" yazır.

Dünyanın ən hündür ağacları sırasında olan sekvoyalar çox vaxt 100 metrdən yuxarı qalxır və onların tac hissəsi yer səthindən o qədər uzaqda olur ki, orada özünəməxsus ekosistem formalaşır. Min illərdir bu ağaclar təbiətin monumentallığının simvolu kimi qalır.

Ağaclar üçün hündürlük əsasən üstünlük deməkdir. Meşənin sıxlığında günəş işığı uğrunda rəqabət çox güclü olduğuna görə daha hündür bitən ağac daha çox enerji istehsal edə bilir.

Lakin bu böyümənin ciddi bir "qiyməti" var: ağac nə qədər hündür olursa, köklərdən suyun ən yuxarı yarpaqlara çatdırılması bir o qədər çətinləşir.

Sekvoyalarda bu proses xüsusilə kritikdir. Gövdə daxilindəki keçirici sistem suyu böyük məsafəyə daşımalıdır, lakin cazibə qüvvəsi və daxili müqavimət bu prosesi getdikcə çətinləşdirir. Nəticədə ən yuxarı yarpaqlar kifayət qədər rütubət almır və fotosintez zəifləyir.

Böyümə o nöqtədə dayanır ki, sistemin işləməsi üçün tələb olunan enerji ağacın istehsal edə biləcəyindən çox olur. Tədqiqatlara görə, bu təbii limit təxminən 122-130 metr arasında ola bilər. Hazırda məlum olan ən hündür ağac təxminən 116 metrdir, yəni artıq bu nəzəri həddə yaxındır.

Bundan başqa, problem təkcə suyun yuxarı daşınması ilə bitmir. Yarpaqlarda yaranan şəkərlər də köklərə geri ötürülməlidir və bu proses də dəqiq tənzimlənmiş axın tələb edir. Buna görə sekvoyalar yarpaq ölçüsünü də məhdud saxlayır: ən hündür nümunələrdə yarpaqlar adətən 10-20 sm aralığında olur.

Bu nəhəng ağacların əsasən Şimali Kaliforniyada formalaşması da təsadüfi deyil. Mülayim iqlim, bol yağıntı və qida ilə zəngin torpaq ideal şərait yaradır. Ən vacib amillərdən biri isə müntəzəm dumanlardır - bu, tacın birbaşa rütubət almasına kömək edir və köklərdən gələn su yükünü azaldır.

Beləliklə, sekvoyalar sadəcə rekordçu ağaclar deyil, həm də fizika qanunlarının sərhədində işləyən canlı sistemlərdir və təbiətin belə möhtəşəm formalarının belə fundamental məhdudiyyətlərə tabe olduğunu göstərir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 987   Tarix: 19 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr
.

Reuters: "Missuri məhkəməsi Bayer şirkətinin 7,25 milyard dollarlıq razılaşmasını təsdiqləyib"

ABŞ-ın Missuri ştatında məhkəmə Bayer şirkətinin Roundup adlı alaq otlarına qarşı mübarizə vasitəsinin xərçəngə səbəb olması ilə bağlı iddiaların həlli üçün təklif etdiyi 7,25 milyard dollarlıq razılaşmanı təsdiqləyib. Bu qərar Almaniya şirkətinin təxminən on ilə yaxındır üzləşdiyi hüquqi mübahisələri

21 noyabr
.

Paşinyan: Ermənistan sabah TRIPP layihəsinin başlanmasını elan edəcək

Ermənistan hökuməti sabah "Beynəlxalq sülh və firavanlıq naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinin başlanmasını rəsmi şəkildə elan edəcək. "Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan "Digitec" yüksək texnologiyalar forumund

21 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr
.

ABŞ və Venesuela hərbi əməkdaşlığı bərpa edir: Birgə təlimlər və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi nəzərdə tutulur

ABŞ və Venesuela uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra hərbi əlaqələri bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Yeni razılaşma çərçivəsində iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında birgə təlimlərin keçirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərd

19 noyabr
.

Rusiya raketi Polşaya düşdü - Varşava qırıcıları havaya qaldırdı

Ukraynaya endirilən kütləvi hava zərbələri zamanı Polşanın hava məkanı pozulub. Rəsmi Varşava hadisəni Rusiyanın təxribatı kimi qiymətləndirərək ölkənin hərbi-siyasi rəhbərliyini təcili toplantıya çağırıb. "AzPolitika" xəbər verir ki, Polşanın müdafiə naziri Vladislav Kosinyak-Kamış "X"

20 noyabr
.

GTA VI satışa çıxarıldığı ilk gündə nə qədər gəlir əldə edib?

"Grand Theft Auto VI" (GTA VI) satışa çıxarıldığı ilk gündə 3,79 milyard dollar gəlir əldə edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu haqda "Take-Two Interactive" məlumat yayıb. Bildirilir ki, "Grand Theft Auto VI"nın ilk gündəki pərakəndə satışları bütün formatla

21 noyabr
.

Perunun And bölgəsində baş verən 6,8 bal gücündə zəlzələ Lima sakinlərini küçələrə çıxarıb

Alman Geologiya Elmləri Tədqiqat Mərkəzinin məlumatına görə, cümə günü Perunun mərkəzində 6,8 bal gücündə zəlzələ baş verib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, paytaxt Limada bəzi insanlar küçələrə axışıb. Lakin itki və ya ciddi ziyan barədə dərhal məlumat verilməyib. Perunun Geofizika İnstitutunu

21 noyabr
.

Uitkoff və Kuşner Çindən Berlinə gedəcək

ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cerad Kuşner Çinin Şençjen şəhərindən Almaniyaya gedəcəklər. "Al Jazeera" xəbər verir ki, onlar "İstəklilər Koalisiyası"nın iclasında iştirak etmək üçün Berlin şəhərinə yola düşəcəklər. Uitkoffla Kuşnerin Ukrayna Prezidenti Volodimi

19 noyabr