Uşaqların sağlam və savadlı böyüməsi - gələcəyimizə qoyulan ən böyük sərmayə

Uşaqlar hər bir cəmiyyətin gələcəyi, ölkənin ən qiymətli sərvətidir. Onların sağlam, savadlı, dünyagörüşlü və vətənpərvər böyüməsi yalnız ailənin deyil, bütün cəmiyyətin qarşısında dayanan mühüm vəzifələrdən biridir. Bu gün uşaqlara göstərilən diqqət və qayğı sabah ölkənin inkişafında özünü göstərən ən mühüm amillərdən olacaq.

Uşağın sağlam böyüməsi ilk növbədə düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, keyfiyyətli yuxu və sağlam həyat tərzindən asılıdır. Valideynlər uşaqların gündəlik qida rasionunda faydalı və müxtəlif məhsulların olmasına diqqət yetirməli, həddindən artıq şirin və yüksək emal olunmuş qidaların qəbulunu məhdudlaşdırmalıdırlar. Eyni zamanda uşaqların hərəkətli həyat tərzinə alışdırılması, açıq havada vaxt keçirməsi və yaşına uyğun idmanla məşğul olması onların fiziki inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Sağlamlıq anlayışı yalnız fiziki vəziyyətlə məhdudlaşmır. Uşağın psixoloji rahatlığı da xüsusi diqqət tələb edir. Ailədə mehriban və təhlükəsiz mühitin yaradılması, uşağın fikirlərinə hörmətlə yanaşılması, onu dinləmək və problemlərini kiçik hesab etməmək vacibdir. Uşaqlar daim təzyiq və müqayisə altında deyil, anlayış və dəstək mühitində böyüməlidirlər.

Uşağın gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdən biri də təhsildir. Savadlı uşaq yalnız dərslikdəki məlumatları öyrənən deyil, həm də düşünməyi, araşdırmağı, sual verməyi və düzgün nəticə çıxarmağı bacaran fərddir. Buna görə də məktəb təhsili ilə yanaşı, uşaqlarda mütaliə vərdişinin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Kitab oxuyan uşaq daha geniş dünyagörüşünə malik olur, söz ehtiyatını artırır və fikirlərini daha düzgün ifadə etməyi öyrənir. Valideynlərin uşaqlara kitab oxumağı tövsiyə etməsi ilə yanaşı, özlərinin də mütaliə etməsi mühüm nümunədir. Çünki uşaqlar çox vaxt deyilənlərdən daha çox gördüklərini təqlid edirlər.

Müasir dövrdə uşaqların həyatında internet və sosial şəbəkələr də mühüm yer tutur. Rəqəmsal texnologiyalar təhsil və informasiya baxımından böyük imkanlar yaratsa da, onların istifadəsi nəzarətsiz qalmamalıdır. Valideynlər uşaqların internetdə hansı məzmunla qarşılaşdığını bilməli, onlara şəxsi məlumatların qorunması, yad insanlarla ünsiyyət zamanı ehtiyatlı davranmaq və zərərli informasiyadan uzaq durmaq barədə yaşlarına uyğun şəkildə məlumat verməlidirlər.

Uşağın tərbiyəsində ailə və məktəb arasında əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Müəllim yalnız bilik verən şəxs deyil, eyni zamanda uşağın şəxsiyyət kimi formalaşmasına təsir göstərən insanlardan biridir. Valideyn və müəllim bir-biri ilə əməkdaşlıq etdikdə uşağın həm təhsil, həm də davranış baxımından inkişafı daha səmərəli olur.
Uşaqlara məsuliyyət hissinin aşılanması da onların gələcək həyatına böyük təsir göstərir. Kiçik yaşlardan öz əşyalarını qorumaq, verilən tapşırıqları yerinə yetirmək, başqalarına hörmət etmək, böyüklərə və yaşıdlarına qarşı nəzakətli davranmaq kimi vərdişlər formalaşdırılmalıdır. Eyni zamanda uşaqlara dürüstlük, mərhəmət, ədalət, əməksevərlik və vətənpərvərlik kimi dəyərlər aşılanmalıdır.

Ən əsası isə uşaqların uşaqlığını yaşamasına imkan verməkdir. Onlardan həddindən artıq nəticə, yüksək qiymət və mükəmməllik tələb etmək əvəzinə, onların bacarıqlarını kəşf etməsinə şərait yaratmaq lazımdır. Hər uşağın fərqli qabiliyyəti və marağı var. Bir uşağın uğurunu digərinin göstəricisi ilə müqayisə etmək əvəzinə, onun öz inkişafını izləmək daha doğrudur.

Unutmamalıyıq ki, sağlam və savadlı nəsil güclü dövlətin əsas dayaqlarından biridir. Uşaqlara yatırılan sərmayə yalnız onların şəxsi gələcəyinə deyil, bütövlükdə cəmiyyətin gələcəyinə xidmət edir. Bu səbəbdən hər bir valideyn, müəllim və cəmiyyət üzvü uşaqların sağlam, təhlükəsiz, savadlı və xoşbəxt böyüməsi üçün üzərinə düşən məsuliyyəti dərk etməlidir.

Bu gün uşaqlarımıza verdiyimiz düzgün tərbiyə, keyfiyyətli təhsil, sağlam həyat və mənəvi dəyərlər sabah onların şəxsiyyətində öz bəhrəsini göstərəcək. Sağlam düşünən, bilikli və məsuliyyətli gənclər isə ölkənin ən böyük gücüdür.

Təranə Paşayeva
Psixoloji Xidmət və Tədqiqatlar Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Telegramda izləyin