Xaricdən Azərbaycana qarşı aparılan qarayaxma kampaniyaları: "sapı özümüzdən olan baltalar"ın informasiya savaşı

Müasir dünyada dövlətlərə qarşı mübarizə yalnız siyasi, iqtisadi və hərbi vasitələrlə aparılmır. İnformasiya məkanı da artıq milli təhlükəsizliyin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Sosial şəbəkələr, internet resursları və müxtəlif media platformaları vasitəsilə ictimai rəyə təsir göstərmək, cəmiyyətdə çaşqınlıq yaratmaq, dövlət institutlarına inamı sarsıtmaq və ölkənin beynəlxalq imicinə zərbə vurmaq cəhdləri getdikcə daha geniş yayılır.

Azərbaycan da bu proseslərdən kənarda deyil. Son dövrlərdə ölkəmiz əleyhinə müxtəlif platformalarda yayılan qərəzli, manipulyativ və faktlarla təsdiqlənməyən məlumatlar bir daha göstərir ki, informasiya mübarizəsi də dövlətin qarşısında dayanan ciddi çağırışlardan biridir. Milli Məclisin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı komissiyasının 2026-cı ilin fevralında yaydığı açıqlamada da Azərbaycan əleyhinə dezinformasiya kampaniyalarının ictimai rəyi çaşdırmağa, cəmiyyətdə qütbləşmə yaratmağa və dövlət institutlarına inamı zəiflətməyə hesablandığı bildirilib.

Bu mənzərədə xüsusilə diqqət çəkən məqamlardan biri xaricdə yaşayan bəzi azərbaycanlıların öz ölkələri haqqında bilərəkdən mənfi təsəvvür formalaşdırmağa çalışmasıdır. Məhz belə hallarda xalq arasında işlədilən "sapı özümüzdən olan baltalar" ifadəsi yada düşür. Çünki insanın ölkədən kənarda yaşaması, təbii ki, onun Azərbaycan haqqında fikir bildirmək hüququnu aradan qaldırmır. Tənqid də demokratik cəmiyyətin ayrılmaz hissəsidir. Lakin tənqidlə qarayaxma, faktla böhtan, fikir azadlığı ilə məqsədli manipulyasiya arasında ciddi fərq var.

Tənqid başqa, qarayaxma başqadır

Azərbaycanın istənilən vətəndaşı dövlət qurumlarının fəaliyyətini tənqid edə, problemlər barədə danışa və mövcud çatışmazlıqların aradan qaldırılmasını tələb edə bilər. Sağlam tənqid cəmiyyətin inkişafına xidmət edir. Lakin hər hansı məsələnin qərəzli şəkildə təqdim edilməsi, məlumatların kontekstdən çıxarılması, təsdiqlənməmiş iddiaların həqiqət kimi yayılması artıq başqa məqsədlərə xidmət edə bilər.Xüsusilə sosial media dövründə bir yalan məlumatın minlərlə insana çatdırılması üçün cəmi bir neçə dəqiqə kifayətdir. Daha təhlükəlisi isə həmin məlumatın müxtəlif hesablar tərəfindən təkrar paylaşılaraq "həqiqət görüntüsü" qazanmasıdır.

Xaricdə oturub ölkəyə qarşı kampaniya aparmaq nə verir?

Burada əsas sual budur: Azərbaycanın problemlərini həll etmək istəyən insan niyə yalnız ittiham və qarayaxma
üzərindən danışmalıdır?Əgər məqsəd doğrudan da ölkənin inkişafına töhfə verməkdirsə, konstruktiv təkliflər irəli sürmək, faktları təqdim etmək və problemlərin həlli yollarını göstərmək mümkündür. Əksinə, bütün prosesləri qara rəngdə təqdim etmək, ölkənin əldə etdiyi uğurları bilərəkdən görməzdən gəlmək və hər hadisədən Azərbaycana qarşı mənfi kampaniya yaratmaq üçün istifadə etmək cəmiyyətə fayda vermir.
Dövlətlərarası münasibətlərin mürəkkəbləşdiyi, informasiya savaşlarının gücləndiyi bir dövrdə bu cür fəaliyyətlərin nəticələri daha ciddi ola bilər. Çünki xaricdə yayılan bir məlumat yalnız Azərbaycan daxilində deyil, beynəlxalq auditoriya tərəfindən də qəbul edilə bilər.

İnformasiya savaşının yeni mərhələsi

Bu gün dezinformasiya ənənəvi təbliğatdan daha çevik və daha mürəkkəb formada həyata keçirilir. Saxta hesablar, manipulyativ başlıqlar, montaj edilmiş görüntülər,süni intellektlə hazırlanmış materiallar və emosional paylaşımlar insanların diqqətini faktlardan uzaqlaşdıra bilir.

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin 10 avqust 2026-cı il tarixli məlumatında Azərbaycanın hüdudlarından kənarda fəaliyyət göstərən mütəşəkkil kibercinayətkar qrupların saxta sosial şəbəkə və mesajlaşma hesablarından istifadə etdiyi bildirilib. Bu fakt informasiya məkanında təhlükələrin artıq yalnız klassik media ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Digər tərəfdən, Azərbaycan XİN-in avqust ayında Rusiyanın media və informasiya məkanında Azərbaycan, Azərbaycan xalqı və ölkə rəhbərliyi əleyhinə təxribat və təhqir xarakterli materiallarla bağlı etirazını bildirməsi də informasiya mühitində gərginliyin mövcudluğunu göstərir.

Milli maraqların müdafiəsi hamının məsuliyyətidir

Bu gün Azərbaycan haqqında kiminsə xaricdə nə deməsindən daha vacib məsələ cəmiyyətin belə məlumatlara necə yanaşmasıdır. Hər yayılan xəbərə kor-koranə inanmaq olmaz. Eyni zamanda, hər tənqidi də "ölkə əleyhinə kampaniya" adlandırmaq düzgün deyil.

Əsas meyar fakt, sübut və obyektivlik olmalıdır.

Jurnalist də, sosial media istifadəçisi də, xaricdə yaşayan Azərbaycan vətəndaşı da informasiya məsuliyyətini anlamalıdır. Bir ölkənin vətəndaşı olmaq yalnız pasport daşımaq deyil; həmin ölkə haqqında yayılan məlumatların nəticələrini də nəzərə almaqdır.

Azərbaycanın informasiya məkanına qarşı yönələn kampaniyalara ən effektiv cavab emosional qarşıdurma deyil, həqiqətin faktlarla ortaya qoyulmasıdır. Saxta məlumatı ifşa etmək, düzgün informasiyanı operativ yaymaq, media savadlılığını artırmaq və cəmiyyətin manipulyasiyalara qarşı immunitetini gücləndirmək əsas vəzifələrdən biridir.

Xaricdə yaşamaq heç kimə öz ölkəsi haqqında yalan danışmaq və cəmiyyətə qarşı manipulyasiya aparmaq imtiyazı vermir. Eyni zamanda, ölkəni tənqid etmək hüququ da heç kimdən alınmamalıdır. Fərq ondadır ki, sağlam tənqid həqiqəti axtarır, qarayaxma isə əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş məqsədə xidmət edir.
Bu səbəbdən Azərbaycan cəmiyyəti informasiya savaşının mahiyyətini düzgün anlamalı, emosional manipulyasiyalara uymamalı və hər bir iddianı faktlarla yoxlamalıdır.

Çünki bugünkü dünyada dövlətin təhlükəsizliyi yalnız sərhədlərin qorunmasından ibarət deyil. Milli informasiya məkanının qorunması da milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin