Qarabağ həqiqətlərinə ən sərt cavab: Diplomatlar bölgədə yeni reallığı öz gözləri ilə gördülər

Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda apardığı genişmiqyaslı bərpa-quruculuq prosesi növbəti dəfə beynəlxalq diplomatik korpusun diqqət mərkəzinə gəlib. Sentyabrın 11-də Prezidentin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura ikigünlük səfəri başlayıb. 58 ölkə və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nəfərin iştirak etdiyi bu səfər miqyasına görə də xüsusi diqqət çəkir.

Bu, sadəcə diplomatik nümayəndələrin bölgəyə növbəti səfəri deyil. Bu səfər Azərbaycanın Qarabağla bağlı yaratdığı yeni siyasi reallığın beynəlxalq nümayəndələrə birbaşa nümayişidir. Ən mühüm məqam isə odur ki, diplomatlar bölgədə baş verənləri artıq hesabatlardan, müxtəlif media yazılarından və kənardan verilən siyasi şərhlərdən deyil, öz gözləri ilə görürlər.

Qarabağ məsələsi uzun illər ərzində beynəlxalq siyasi manipulyasiyaların, ziddiyyətli mövqelərin və informasiya müharibəsinin əsas mövzularından biri olub. Müxtəlif dairələr bölgə haqqında fərqli təsəvvür yaratmağa çalışıb, hadisələrə birtərəfli yanaşmalar təqdim edilib. Lakin bu gün Azərbaycanın ortaya qoyduğu ən ciddi arqument siyasi bəyanat deyil, real nəticədir. Çünki real şəhəri, real yolu, real infrastrukturu və real quruculuq prosesini uzaqdan verilən siyasi açıqlamalarla inkar etmək mümkün deyil.

Azərbaycanın diplomatik strategiyasının gücü də məhz bundan ibarətdir. Ölkə artıq Qarabağ həqiqətlərini yalnız danışmır, onları nümayiş etdirir. Xarici diplomatları bölgəyə apararaq onların qarşısına konkret faktlar qoyur. Sual yaranırsa, cavabı göstərir. Şübhə varsa, reallığı yerində təqdim edir. Kiminsə Qarabağla bağlı birtərəfli təsəvvürü varsa, həmin təsəvvürün bölgədəki real mənzərə ilə müqayisə olunmasına imkan yaradır.

Səfərin Xankəndi, Şuşa, Ağdərə və Kəlbəcər kimi mühüm əraziləri əhatə etməsi də təsadüfi deyil. Bu şəhər və rayonlar Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi böyük quruculuq siyasətinin əsas ünvanları sırasındadır. Bir vaxtlar müharibənin ağır nəticələri ilə gündəmə gələn bu ərazilərdə bu gün yeni yollar, yaşayış məhəllələri, sosial obyektlər və infrastruktur yaradılır. Başqa sözlə, Qarabağda yalnız dağıntıların izi silinmir, paralel olaraq yeni həyat qurulur.

Şuşa bu prosesin ən mühüm simvollarından biridir. Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı kimi xüsusi status daşıyan şəhərdə tarixi-mədəni irsin bərpası ilə yanaşı, müasir şəhər infrastrukturu da formalaşdırılır. Diplomatların Şuşada tarixi məkanlarla tanış olması Azərbaycanın öz mədəni irsinə münasibətini beynəlxalq nümayəndələrə göstərmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yuxarı Gövhər ağa məscidi, Qarabağ küçəsi, "Sadıqcanın evi" və digər tarixi məkanlar artıq yalnız keçmişin yadigarı kimi deyil, yenidən canlandırılan şəhər həyatının bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Xankəndinin səfər proqramında yer alması isə xüsusi siyasi məna daşıyır. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa edildikdən sonra şəhərdə yeni idarəçilik və sosial-iqtisadi həyatın qurulması prosesi gedir. Xankəndidə aparılan işlərin diplomatik korpus nümayəndələrinə göstərilməsi Azərbaycanın Qarabağda yaratdığı yeni reallığın beynəlxalq mühitdə birbaşa təqdimatı kimi qiymətləndirilə bilər.

Ağdərə və Kəlbəcər istiqamətləri də Qarabağın gələcək inkişaf perspektivləri baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bu ərazilərdə yalnız yaşayış məntəqələrinin bərpasını qarşıya məqsəd qoymayıb. Burada nəqliyyat, enerji, turizm və iqtisadi imkanların hərəkətə gətirilməsi üçün geniş layihələr həyata keçirilir. Kəlbəcərin təbii sərvətləri, enerji imkanları və turizm potensialı onun gələcəkdə regionun mühüm iqtisadi mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün ciddi imkanlar yaradır.

Bütün bunlar onu göstərir ki, Qarabağda gedən proses yalnız "yenidənqurma" anlayışı ilə məhdudlaşmır. Söhbət bütöv bir regionun yenidən formalaşdırılmasından gedir. Burada yeni iqtisadi əlaqələr, müasir infrastruktur, yaşayış məkanları və sosial həyat üçün yeni imkanlar yaradılır.

Diplomatik korpusun bölgəyə artıq 22-ci səfərinin təşkil olunması da bu baxımdan mühüm siyasi göstəricidir. Əgər əvvəlki səfərlərdə əsas diqqət müharibənin nəticələrinə, dağıntılara və minalanmış ərazilərə yönəlirdisə, bu gün mənzərə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Xarici diplomatlar artıq bərpa olunan şəhərləri, qurulan infrastrukturu və yeni həyatın formalaşmasını da müşahidə edirlər.

Bu, Azərbaycanın beynəlxalq informasiya mübarizəsində kifayət qədər ciddi üstünlükdür. Çünki bir ölkənin mövqeyini şərh etmək başqa, onun həyata keçirdiyi siyasətin nəticələrini yerində görmək tamam başqa məsələdir.
Hikmət Hacıyevin səfərdə iştirakı da Azərbaycanın bu prosesi nə qədər ciddi diplomatik məsələ kimi qiymətləndirdiyini göstərir. Qarabağ məsələsi uzun müddət Azərbaycanın xarici siyasət gündəliyinin əsas istiqamətlərindən biri olub. Bu gün isə yeni mərhələ başlayıb. Artıq əsas məsələ münaqişənin özü deyil, münaqişədən sonra yaranmış yeni reallığın beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunmasıdır.

Azərbaycan bununla həm də beynəlxalq ictimaiyyətə mühüm mesaj verir: Qarabağın gələcəyi haqqında danışarkən artıq keçmişin stereotiplərinə deyil, bu gün bölgədə yaranan reallıqlara baxmaq lazımdır.Müxtəlif siyasi dairələr Qarabağla bağlı fərqli fikirlər səsləndirə bilər. Müxtəlif media qurumları müxtəlif mövqelər ortaya qoya bilər. Lakin bölgəyə səfər edən diplomatların gördüyü real mənzərə bütün bu müzakirələrin fövqündə dayanır. Çünki reallığın ən güclü arqumenti onun özüdür.Bu baxımdan sentyabrın 11-də başlayan səfərin siyasi mahiyyəti kifayət qədər aydındır. Azərbaycan beynəlxalq diplomatik korpusa Qarabağda nə etdiyini deyil, Qarabağda nə yaratdığını göstərir.

Bu, həm də Azərbaycanın illər ərzində Qarabağla bağlı apardığı diplomatik mübarizənin yeni mərhələsidir. Əvvəllər əsas mübarizə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və tarixi həqiqətlərin beynəlxalq aləmdə tanınması uğrunda aparılırdısa, indi həmin siyasi nəticənin üzərində yeni həyatın qurulması prosesi nümayiş etdirilir.
Qarabağ artıq yalnız keçmiş münaqişə ilə bağlı siyasi müzakirələrin obyekti deyil. Qarabağ Azərbaycanın gələcək iqtisadi, sosial və mədəni inkişaf strategiyasının mühüm hissəsinə çevrilir.

Diplomatların növbəti səfəri də məhz bu reallığın beynəlxalq auditoriyaya çatdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Dünyanın müxtəlif ölkələrini və beynəlxalq təşkilatlarını təmsil edən nümayəndələr bölgəyə gəlir, şəhərləri və rayonları görür, həyata keçirilən layihələrlə tanış olurlar.Beləliklə, Azərbaycanın Qarabağla bağlı ən sərt siyasi cavabı bir daha ortaya çıxır: sözlərə sözlə deyil, faktlarla cavab vermək.

Qarabağda qurulan hər yeni bina, çəkilən hər yeni yol, bərpa olunan hər tarixi abidə və yaradılan hər yeni sosial obyekt Azərbaycanın formalaşdırdığı yeni reallığın bir hissəsidir. Bu reallığı artıq müxtəlif ölkələrin diplomatları da öz gözləri ilə müşahidə edirlər. Ən mühüm nəticə Qarabağ haqqında kənardan nə qədər fərqli fikirlər səsləndirilsə də, bölgənin bugünkü mənzərəsi öz sözünü deyir. Azərbaycan isə həmin mənzərəni beynəlxalq ictimaiyyətin qarşısına çıxararaq diplomatik mübarizəni yeni mərhələyə keçirir.

Əli Məsimli
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin