ŞİDDƏTLİ YAĞIŞLAR GƏLİR... - Təhlükəli xəbərdarlıq

ŞİDDƏTLİ YAĞIŞLAR GƏLİR... - Təhlükəli xəbərdarlıqQlobal temperaturun yüksəlməsi Yer atmosferindəki su buxarının miqdarını da artırır. Alimlərin fikrincə, atmosferdə rütubətin çoxalması yalnız daha isti hava ilə nəticələnmir, eyni zamanda leysan yağışları, güclü fırtınalar, tropik siklonlar və istilik dalğaları ilə bağlı riskləri də yüksəldə bilər.

"AzPolitika" xəbər verir ki, Avropa İqlim Dəyişikliyi Xidmətinin (Copernicus Climate Change Service - C3S) məlumatlarına əsasən, atmosferdə su buxarının miqdarı rekord səviyyələrə yüksəlib. Copernicus-un məlumatları Yer sistemində temperaturla yanaşı, atmosferin rütubət və digər hidrometeoroloji göstəricilərində də nəzərəçarpacaq dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir.

Atmosferdəki su buxarının artmasının əsas fiziki səbəbi temperaturun yüksəlməsidir. Daha isti hava daha çox su buxarı saxlaya bilir. İqlimşünaslıqda geniş istifadə olunan təxminə görə, temperatur hər 1 dərəcə Selsi yüksəldikdə atmosferin saxlaya bildiyi su buxarının miqdarı təxminən 7 faiz artır.

Bu isə iqlim sistemində bir növ zəncirvari proses yaradır: temperatur yüksəldikcə atmosfer daha çox nəm toplayır, həmin nəmlik kondensasiya zamanı istilik buraxır və bu əlavə enerji güclü hava hadisələrinin inkişafını sürətləndirə bilir.

Güclü yağış və fırtına riski artır

Atmosferdə su buxarının çoxalmasının ən mühüm nəticələrindən biri güclü yağıntıların intensivliyinin artmasıdır. Çünki atmosferdə daha çox nəm olduqda, uyğun meteoroloji şərait yarandığı zaman daha böyük həcmdə su qısa müddət ərzində yağıntı şəklində yer səthinə düşə bilər.

Copernicus da atmosferdə su buxarının səviyyəsinin yüksəlməsinin güclü yağış hadisələrinin daha intensiv olmasına şərait yaratdığını bildirir.

Bu proses xüsusilə tropik siklonlar baxımından əhəmiyyətlidir. Okean səthinin isti olması daha çox buxarlanma yaradır, atmosferə daxil olan əlavə su buxarı isə siklonların enerji mənbələrindən birinə çevrilir. Nəticədə bəzi fırtınaların daha güclü olması və daha çox yağıntı gətirməsi üçün əlverişli şərait yarana bilər.

İsti gecələr də təhlükəni artırır

Atmosferdə rütubətin artması yalnız yağış və fırtına riskini yüksəltmir. Yüksək rütubət istilik dalğalarının insanlara təsirini də ağırlaşdıra bilər.

Hava rütubətli olduqda insan orqanizminin tərləmə yolu ilə özünü soyutması çətinləşir. Bundan başqa, isti və rütubətli gecələrdə havanın temperaturunun kifayət qədər aşağı düşməməsi bədənin gün ərzində topladığı istilik yükündən qurtulmasını çətinləşdirir.

Bu baxımdan, temperaturun yüksəlməsi ilə yanaşı, rütubət göstəricilərinin də iqlim risklərinin qiymətləndirilməsində nəzərə alınması getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

2026-cı il də rekordlarla yadda qalır

Atmosferdə su buxarının artması qlobal istiləşmənin digər göstəricilərindən ayrı proses deyil. Copernicus-un son məlumatlarına görə, 2026-cı ilin avqustu qlobal miqyasda ən isti avqust olub və bütün təqvim ayları arasında da ən isti ay kimi qeydə alınan rekord göstəricilərdən birinə çatıb. Avqustda qlobal orta səth temperaturu 16,96 dərəcə Selsi təşkil edib və sənayeqabağı dövrlə müqayisədə temperatur 1,65 dərəcə yüksək olub.

Həmin ayda 60° cənub və 60° şimal enlikləri arasındakı okeanlarda orta səth temperaturu da avqust ayı üçün rekord həddə - 21,07 dərəcəyə çatıb. Sakit okeanın tropik hissəsində isə El-Nino şəraiti güclənməkdə davam edib.

Bu göstəricilər atmosfer, okean və quru səthlərində baş verən dəyişikliklərin bir-birindən ayrı olmadığını göstərir. Okeanların isinməsi daha çox buxarlanma yarada, atmosferin isinməsi isə daha çox su buxarının saxlanmasına imkan verə bilər.

İstixana qazlarının rolu

Mütəxəssislər atmosferdə su buxarının rekord səviyyəyə çatmasını birbaşa yalnız su buxarı ilə izah etmirlər. Burada əsas amillərdən biri insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferdə istixana qazlarının - xüsusilə karbon qazı və metanın - konsentrasiyasının artmasıdır.

İstixana qazlarının çoxalması Yer səthinin və atmosferin uzunmüddətli istiləşməsinə səbəb olur. Daha isti atmosfer isə daha çox su buxarı saxlaya bilir. Su buxarının özü də güclü istixana qazı olduğundan, burada müsbət geribildirim mexanizmi yaranır: temperatur yüksəlir, atmosfer daha çox su buxarı saxlayır, bu isə istiləşməni əlavə olaraq gücləndirir.

Bununla yanaşı, ayrı-ayrı illərdə təbii iqlim hadisələri də prosesi gücləndirə bilər. Məsələn, El-Nino okean və atmosfer sistemində qlobal temperatur və yağıntı rejiminə təsir edən mühüm təbii amillərdən biridir. Copernicus 2026-cı ilin avqustunda Sakit okeanın tropik hissəsində güclənən El-Nino şəraitini də rekord okean temperaturu ilə əlaqələndirir.

Beləliklə, atmosferdə su buxarının rekord səviyyələrə yüksəlməsi təkcə meteoroloji göstərici deyil. Bu, qlobal iqlim sistemində temperatur, okeanların istiləşməsi, rütubət və ekstremal hava hadisələri arasında əlaqələrin getdikcə daha aydın göründüyünü göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Hadisə   Baxılıb: 864   Tarix: 19 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Üç nəfərin öldüyü dəhşətli qəzada xəsarət alanların son vəziyyətləri açıqlandı

Füzuli rayonu ərazisində baş verən yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində xəsarət alan şəxslərin son vəziyyətləri açıqlanıb. -ın sorğusuna cavab olaraq Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB) bildirilib ki, dörd nəfər (üç kişi, bir qadın) noyabrın 13-də saat 23:20-də Füzuli Rayon Mərkəzi Xəstəxanasın

14 noyabr
.

Jurnalist Elnur Şükürov həbs edildi

Jurnalist Elnur Şükürov həbs edilib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Sabunçu Rayon Məhkəməsi qərar qəbul edib. Qərara əsasən, Elnur Şükürov barəsində 3 ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçilib. Ona Cinayət Məcəlləsinin 221.2-ci (xuliqanlıq - ağırlaşdırıcı hallarda) və 188.1-ci (qanunla müəyyə

7 noyabr
.

Qəbir ziyarətinə gedənlər qəzaya düşdülər: Xəsarət alanların adları məlum oldu - Video

Ordubad rayonunda sərnişin mikroavtobusunun aşması nəticəsində xəsarət alan 11 nəfərin kimliyi məlum olub. xəbər verir ki, hadisə zamanı 1966-cı il təvəllüdlü Səkinə Həsənova, 1962-ci il təvəllüdlü Səadət Bağırova, 1964-cü il təvəllüdlü Zəhra İmanova, 1962-ci il təvəllüdlü Kəmalə Həsənova, 1988-ci i

15 noyabr
.

Ağstafada sursatın partlaması nəticəsində həlak olan şəxsin fotosu

Ağstafada sursatın partlaması nəticəsində 1986-cı il təvəllüdlü Rəsul Şahin oğlu İbrahimov həlak olub. sözügedən şəxsin fotosunu əldə edib:

15 noyabr
.

17 yaşlı qızı qaçıran iki qardaşa hökm oxundu: Analarına 10 illik cəza

Gədəbəydə 17 yaşlı qızı evlənmək niyyəti ilə qaçıran nişanlısı, onun qardaşı və anası cinayət məsuliyyətinə cəlb ediliblər. "Qafqazinfo"ya istinadla xəbər verir ki, Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsində bu iş üzrə hökm elan edilib. 32 yaşlı Emin qaçırdığı qızla bir müddət əvvəl nişanlanıb. Həmi

14 noyabr
.

Bakı-Astara magistralında qəza: Avtomobil piyadanı vurdu

Bakı-Astara magistral yolunda avtomobil piyadanı vurub. -ın məlumatına görə, hadisə magistral yolun Biləsuvar rayonu ərazisindən keçən hissəsində qeydə alınıb. Belə ki, minik maşını 1990-cı il təvəllüdlü Aynur Zəbiyevanı vurub. Zərərçəkən ağır xəsarətlər alıb və xəstəxanaya yerləşdirilib. Faktla bağl

10 noyabr
.

Kişi icazəsiz evdən çıxan arvadını telefonla döydü

Kürdəmirdə kişi arvadını döyüb. Hadisə şəhər ərazisində qeydə alınıb. 54 yaşlı Cəfər İmanov (şərti adla) yaşadıqları evdə ondan icazəsiz tikinti materialları satışı mərkəzinə gedən arvadı ilə mübahisə edib. Mübahisə zamanı Cəfər əlindəki mobil telefonla arvadının sifət və sinə nahiyəsinə bir neçə dəf

8 noyabr
.

"Son 70 ilin ən sərt qışı gəlir"… - Bakı üçün iki kritik TARİX

Hər il qış mövsümü yaxınlaşdıqca Azərbaycanda havaların necə keçəcəyi ilə bağlı müxtəlif proqnozlar səsləndirilir. Qarşıdan gələn qışın son 70 ilin ən sərti olacağı iddia edilir. Lakin bu cür proqnozların tez-tez təkrarlanması ictimaiyyətdə birmənalı qarşılanmır. Vətəndaşlar hər il eyni xəbərdarlıqları

7 noyabr
.

XƏBƏRDARLIQ! Bu tarixdə yağış yağacaq, QARA KEÇƏCƏK...

Noyabrın 2-də gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən xəbər verilib. Bakıda və Abşeron yarımadasında şimal-qərb küləyi əsəcək. Sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir

1 noyabr