Qadınlarda "supergörmə" geni ola bilər, amma adətən "yatmış vəziyyətdə" qalır

Qadınların 12 faizə qədəri potensial olaraq əlavə rəng reseptoru verən genlərin daşıyıcısı ola bilər. Bu isə onlara digər insanların görə bilmədiyi rəngləri ayırd etmək imkanı verə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Popular Mechanics" məlumat yayıb.

İnsanların adi görmə qabiliyyəti trixromatikdir - biz dünyanı torlu qişada yerləşən və qırmızı, yaşıl və mavi dalğaları qəbul edən üç növ kolbacıq sayəsində görürük. Tetraxromaziya adlanan xüsusiyyətə malik insanlarda isə sarı-yaşıl spektrə həssas olan dördüncü reseptor da mövcuddur.

Buna nümunə kimi San-Dieqoda yaşayan amerikalı rəssam Konçetta Antikonu göstərmək olar. O, özünü "rəng kraliçası" adlandırır və 100 milyonadək çalar ayırd edə bildiyini iddia edir. Bu, digər insanlarla müqayisədə təxminən 100 dəfə çoxdur. Nəşrin yazdığına görə, rəssam üçün bu, genetik lotereyada əsl cekpotdur.

"Rəng kraliçasının" gözü ilə dünya

Belə insanların görə bildiklərinin heç olmasa kiçik bir hissəsini digərləri yalnız onun əsərlərində görə bilər. Antiko təbiətdə rəng və işığın qarşılıqlı oyununu araşdırır.

"Şeytanla dərin mavi dəniz arasında" adlı yağlı boya əsərində sıx bulud pərdəsinin arasından dumanlı səmada ay görünür və ön plandakı okeanı və qayalığı işıqlandırır. Lakin rəssam ayın ətrafındakı parıltını gözlənildiyi kimi yalnız sarı və ağ rənglərlə təsvir etmir. Burada yumşaq yaşıl dairə, hətta bənövşəyi və çəhrayı çalarlar da var.

Antikonun sözlərinə görə, bu, bədii təxəyyülün nəticəsi deyil. O, 2022-ci ildə "The Guardian" qəzetinə müsahibəsində belə deyib:

"Mən əslində gördüyümü çəkirəm. Əgər bu, çəhrayı çiçəkdirsə və sonra birdən onun üzərində bir qədər yasəmən və ya mavi rəng görürsünüzsə, deməli, mən həqiqətən də bunu görmüşəm".

Bununla belə, tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əlavə reseptorun olması insanı avtomatik olaraq "supergörmə" qabiliyyətinə malik etmir. Antikonun bu xüsusiyyətini 10 ildən artıqdır araşdıran alimlər belə onun digər insanların fərqinə varmadığı milyonlarla rəngi həqiqətən gördüyünü dəqiq deyə bilmirlər.

Məsələ ondadır ki, biz yalnız gözlərimizlə deyil, beynimizlə də görürük. İşıq əşyadan əks olunaraq kolbacıqların yerləşdiyi torlu qişaya düşür. Torlu qişa işığı elektrik siqnallarına çevirir və bu siqnalları artıq beyin emal edir.

Buna görə alimlərin izahına əsasən, yalnız dördüncü tip kolbacığın mövcudluğu kifayət deyil. Beyin əlavə məlumatları rəng haqqında ayrıca informasiya mənbəyi kimi qəbul edə biləcək neyron yollar formalaşdırmalıdır.

2019-cu ildə tetra­xromaziya ilə bağlı tədqiqatların icmalında bu məsələ belə izah edilib:

"Hətta dörd növ kolbacığın mövcud olduğu halda belə, rəng seçimi üzrə eksperiment üçün yalnız üç dəyişən tələb olunursa, görmə trixromatik olaraq qala bilər. Biz bunu "zəif tetraxromaziya" adlandırdıq. Daha maraqlı hal isə qadının rəngləri seçməsi üçün dörd müstəqil stimulun tələb olunduğu "güclü tetraxromaziyadır".

Daha sadə desək, "zəif" tetraxromaziya zamanı dördüncü kolbacıq mövcud olsa da, görmə sistemi yenə də adi, "üçrəngli" sistem kimi fəaliyyət göstərə bilər.

Antiko ilə işləyən tədqiqatçılar onun funksional tetraxromatlara aid olduğunu düşünürlər. Onların ehtimalına görə, rəssam bu qabiliyyətini davamlı məşqlər sayəsində üzə çıxara bilib. O, yeddi yaşından etibarən fasiləsiz rəsm çəkir və bu, beyninə lazımi neyron əlaqələrini formalaşdırmağa kömək edib.

Lakin bu, hələlik yalnız fərziyyədir.

Tədqiqatçı Kimberli Ceymsonun sözlərinə görə, genin daşıyıcısı olan qadınların əksəriyyətində bu proses baş vermir. Xüsusi stimullaşdırma olmadan beyin dördüncü reseptordan gələn siqnallara sadəcə məhəl qoymur.

Telegramda izləyin