Pula görə orqanlarını satmaq istəyirlər: Yalnız bu halda MÜMKÜNDÜR

Orqan donorluğu həyati əhəmiyyət daşıyan tibbi prosedur olsa da, donor üçün də müəyyən sağlamlıq riskləri yarada bilər. Əməliyyatın özü, bərpa dövrü və orqan funksiyasındakı dəyişikliklər donorun sağlamlıq vəziyyətindən və hansı orqanın bağışlanmasından asılı olaraq müxtəlif fəsadlara səbəb ola bilər.

Bəs, orqan donorluğu qanuni və tibbi nəzarət altında həyata keçirilsə belə, donorun sağlamlığı üçün hansı risklər yarada bilər və əməliyyatdan sonra hansı fəsadlar və uzunmüddətli sağlamlıq problemləri meydana çıxa bilər?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən tibb eksperti Adil Qeybulla bildirib ki, orqan transplantasiyası məsələsi ilk növbədə orqan bankının yaradılmasından keçir.

"Orqan bankı olmadan bu prosesin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi mümkün deyil. Bu gün Azərbaycanda orqan transplantasiyası ilə məşğul olan bir neçə klinika və tanınmış mütəxəssis var. Lakin mütəmadi və sistemli şəkildə orqanların təmin olunması üçün orqan və donor bankının olması lazımdır. Bu gün Azərbaycanda orqan əsasən şəxsin yaxın qan qohumlarından, yəni bacı, qardaş, ata və anadan götürülə bilər. Digər şəxslərin donor olması məsələsində isə onların səmimiyyəti və motivləri ilə bağlı şübhələr yarana bildiyindən komissiya tərəfindən araşdırma aparılır və müvafiq qərar qəbul edilir."

Ekspert bildirib ki, xarici ölkələrdə isə bu məsələ əsasən beyin ölümü keçirmiş şəxslərdən orqanların götürülməsi ilə həll olunur:

"Donorun qan qrupu və müəyyən markerləri yoxlanılır, daha sonra uyğun orqan transplantasiya növbəsində olan şəxsə köçürülür. Beləliklə, dünyasını dəyişən və ya beyin ölümü keçirmiş bir insan başqa bir insana həyatını davam etdirmək imkanı verir. Azərbaycanda isə beyin ölümü keçirmiş şəxslərdən orqan götürülməsi məsələsində cəmiyyətin münasibəti hələ tam formalaşmayıb. İnsanlar vəfat etmiş yaxınlarından orqan götürülməsinə razı olmaya bilirlər. Buna görə də bu məsələnin sistemli şəkildə həlli hələ qarşıda duran məsələlərdən biridir".

Onun sözlərinə görə, donor məsələsinə gəldikdə isə, canlı donor ilk növbədə əməliyyata məruz qalır:

"Məsələn, qaraciyər transplantasiyası zamanı canlı donordan qaraciyərin bir hissəsi götürülür. Böyrək transplantasiyasında isə böyrəklərdən biri götürülür. Bu proseslərdən sonra müəyyən fəsad və risklərin yaranması mümkündür. Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı, eləcə də əməliyyatla bağlı digər ağırlaşmalar bu risklər sırasında ola bilər. Bu baxımdan beyin ölümü keçirmiş şəxslərdən donor orqanlarının götürülməsi dünyada tətbiq olunan universal üsullardan biridir. Valideynlərin, bacı-qardaşların bir-birinə orqan vermək məcburiyyətində qalması da müəyyən risklərlə müşayiət olunur. Hesab edirəm ki, bu, donorların hüquqları baxımından da nəzərə alınmalı məsələdir və dünyada qəbul olunmuş prinsiplərin Azərbaycanda da daha sistemli şəkildə tətbiqinə ehtiyac var".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin