Azərbaycanda tələbələrin "yükünü" azaltmaq üçün hansı tədbirlər həyata keçirilməlidir? - Təqaüdlərlə bağlı AÇIQLAMA

Azərbaycanda tələbə stipendiyalarının məbləği illər üzrə artım dinamikası göstərsə də, bu vəsaitin real yaşayış xərclərini qarşılaması ilə bağlı ciddi narazılıqlar qalmaqdadır. Statistikaya əsasən, hazırda bakalavr pilləsində dövlət sifarişi əsasında təhsil alan tələbələrin böyük əksəriyyəti aylıq 100-130 manat arası stipendiya alır, xüsusi fərqlənmə hallarında bu rəqəm 210 manata qədər artır. Lakin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, Bakı şəhərində bir tələbənin orta aylıq yaşayış xərcləri 400-600 manat arasında dəyişir. Regionlarda bu göstərici bir qədər aşağı olsa da, yenə də stipendiya tələbələrin əsas ehtiyaclarını – qida, nəqliyyat, yataqxana, dərs vəsaitləri və digər gündəlik xərcləri tam ödəməkdən uzaqdır.

Bəs görəsən bu məsələ ilə bağlı hansı addımlar atila bilər ki, tələbələrin "yükü" biraz daha yüngülləşsin?

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Kamran Əsədov Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Azərbaycanda "Təhsil haqqında" Qanunun 20-ci maddəsində qeyd olunur ki, dövlət təhsil müəssisələrində təhsil alan tələbələr üçün sosial müdafiə tədbirləri, o cümlədən maddi təminat formaları (stipendiyalar, güzəştli yataqxanalar və s.) dövlət tərəfindən təmin edilməlidir. Lakin bu tədbirlər tələbələrin faktiki ehtiyaclarını tam əhatə etmir və nəticədə bir çox tələbə ya ailəsinin maddi dəstəyinə, ya da əlavə işlərə ehtiyac duyur. Hətta sorğular göstərir ki, şəhərdə kirayə yaşayan və ailədən kənarda təhsil alan tələbələrin təxminən 60%-i əlavə gəlir əldə etmək üçün yarı-ştat və ya tam-ştat işlərə cəlb olunur. Bu isə, öz növbəsində, onların təhsil prosesinə tam fokuslanmasına mənfi təsir göstərir.

Dünya təcrübəsinə baxdıqda, Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusən də Almaniya, Polşa, Çexiya kimi ölkələrdə tələbələrin yaşayış xərclərini qarşılayan təqaüd proqramları, dövlət və bələdiyyə yataqxanalarında güzəştli yerlər, həmçinin ictimai nəqliyyatdan pulsuz və ya güzəştli istifadə imkanları mövcuddur. Almaniyada tələbələr üçün orta aylıq dövlət təqaüdü (BAföG) 400-900 avro arasında dəyişir və əlavə olaraq yataqxana və nəqliyyat üçün dəstək proqramları tətbiq olunur. Bu isə tələbələrin gündəlik həyat keyfiyyətini və təhsilə fokuslanmasını artırır.

Azərbaycanda da tələbələrin "yükünü" azaltmaq üçün bir sıra tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir. Əvvəla, stipendiyaların məbləği real inflyasiya və bazar qiymətləri nəzərə alınaraq dövri olaraq yenilənməlidir. Həmçinin, sosial həssas qruplardan olan, valideyn himayəsindən məhrum, regionlardan gələn tələbələr üçün differensial yanaşma tətbiq edilməli, onlara əlavə sosial paketlər təqdim olunmalıdır. Yataqxana yerlərinin sayı və keyfiyyəti artırılmalı, yataqxana xərcləri minimuma endirilməli, ictimai nəqliyyat üçün tələbə kartları vasitəsilə güzəştlər tətbiq edilməlidir. Müxtəlif yerli və beynəlxalq şirkətlər, fondlar və qeyri-hökumət təşkilatları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində əlavə təqaüd və qrant proqramlarının təşkili də vacibdir.

Əgər bu sahədə kompleks addımlar atılarsa, tələbələrin maddi yükü əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq, onlar təhsil prosesinə və şəxsi inkişaflarına daha çox fokuslana biləcəklər. Beləliklə, Azərbaycanda tələbələrin rifahı və təhsilin keyfiyyəti yüksələcək, ölkə üzrə insan kapitalının inkişafına və rəqabət qabiliyyətinin artmasına zəmin yaranacaq".

Çiçək Sadatova

Telegramda izləyin