Biruşaqlı ailə modeli niyə geniş yayılır? - AÇIQLAMA

Son illər müşahidə olunur ki, biruşaqlı ailə modeli getdikcə daha geniş yayılır. Bəs, bu tendensiyanın arxasında duran əsas sosial, iqtisadi və mədəni səbəblər nədir? İnsanların daha az uşaq sahibi olmağa üstünlük verməsinin arxasında hansı faktorlar dayanır? Bu modelin cəmiyyətin gələcəyi və demoqrafik vəziyyətə nə kimi təsirləri olacaq?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az sosioloq Yusif Nəbiyev danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, təəssüf ki, bu bir reallıqdır ki, ailələrdə get-gedə daha az sayda uşaq dünyaya gəlir və bu qlobal bir tendensiya halını alıb:

"Son bir neçə onillikdə inkişaf etmiş ölkələrdə cütlüklər ev heyvanı saxlamaqda daha maraqlıdırlar, nəinki övlad sahibi olmaqda. Buna görə İET-də nəinki təkuşaqlı, hətta uşaqsız ailələr belə kifayət qədərdir. İnsanların daha azad həyat sürmə meylləri vəziyyəti o həddə gətirib ki, artıq bir çox ölkədə əhali sayı azalan trendə girib və nəticə olaraq, cəmiyyətin orta yaş həddi ildən-ilə qalxmaqdadır.

Adına "3-cü dünya ölkələri" dediyimiz inkişaf etməkdə olan ölkələrdə isə azuşaqlılığın əsas səbəbi, maliyyə problemləridir.

Çoxuşaqlılığı təşviq etmək üçün bir çox Qərb ölkələrində 2-ci və ya 3-cü övladı olan ailələrə xüsusi imtiyazlar verilir. Bu ailələrin ev, ipoteka kimi ehtiyaclarının təmin olunma şərtləri asanlaşdırılır. Bəzi yerlərdə aylıq dövlət ödəmələri və ya bir çox dövlət xidmətlərindən endirimli və ya pulsuz istifadə haqqları təmin olunur. Unudulmamalıdır ki, bu təşviqlər yalnız əhalisi kəskin surətdə azalmaqda olan ölkələrdə tətbiq olunur. Azərbaycan bu ölkələrdən deyil.

Azərbaycanda da azuşaqlılığın get-gedə yayıldığını müşahidə etsək də, vəziyyət hələ həyəcan təbili çalınacaq vəziyyətə gəlməyib. Əksər cütlüklər hələ də, minimum 2 uşaq sahibi olmağı planlayır ki, bu da öz növbəsində əhali sayının dəyişməz qalması üçün kifayətdir. Hələ ki, əhali sayımız artmaqda davam edir, gənc vətəndaşlarımızın say nisbəti kifayət qədərdir. Hazırda bu gənclərin effektiv şəkildə işlə təmin olunması dövlətimizin önündəki əsas prioritet məsələdir.

Əgər Azərbaycanda da əhali azalmağa başlasa, bu bizim ölkəmizdə də yaşlı nəsil nümayəndələrinin say nisbətini artıracaq ki, bu da öz növbəsində bir neçə problemi özü ilə gətirəcək:

Birincisi, əmək bazarında aktiv işçi qüvvəsinin azalması istehsalatı zəiflədəcək, iqtisadi inkişafı ləngidəcək və sosial təminat sistemlərinə ,pensiya fondlarına, səhiyyə büdcələrinə daha çox yük düşəcək. Digər tərəfdən, ailə strukturu kökündən dəyişməyə başlayacaq. Gənclərin ailə qurma yaşı yüksələcək və bunların bir çoxu övlad sahibi olmaqdan imtina edəcək. Bu kor döngü ucbatından doğum səviyyəsi daha da aşağı düşəcək. Yekunda isə fərdlər sosial və iqtisadi risklərə qarşı daha açıq və müdafiəsiz vəziyyətə gələcəklər. Gənclər yaşlılarından qopacaq, yaşlılar isə daha tənha və tərk edilmiş bir şəraitə düçar olacaqlar".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin