"Az bal toplayan abituryentlər ilk növbədə emosional deyil, rasional seçim etməlidirlər" - AÇIQLAMA

Abituriyentlər üçün ixtisas seçimi mərhələsi yalnız balın uyğunlaşdırılması deyil, həm də gələcək həyat yolunun başlanğıcıdır. Xüsusilə nisbətən az bal toplayan abituriyentlər üçün bu seçim daha həssas və strateji yanaşma tələb edir. Çünki bal aşağı olduqda seçim aralığı daralır, səhv qərar isə həm ixtisas üzrə təhsil alma imkanını əngəlləyir, həm də gəncin motivasiyasına mənfi təsir edir. Təhlillər göstərir ki, Azərbaycanda ali məktəbə qəbul zamanı orta və az bal toplayan abituriyentlərin təxminən 30%-i düzgün seçim etmədikləri üçün ixtisassız qalır və ya qəbul olunsa da təhsili sonradan yarımçıq qoyurlar.Bəs görəsən abituryentlər ixtisas seçimi zamanl nələrə diqqət etməlidirlər?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Az bal toplayan abituriyentlər ilk növbədə emosional deyil, rasional seçim etməli, öz ballarına uyğun real proqnoz verməlidirlər. Statistikalar göstərir ki, hər il bir çox abituriyent yüksək ixtisaslara şansları olmadığı halda bu yerləri yuxarıdan yazaraq aşağı ballı yerləri əhatə etmədən ixtisas seçimi verir. Bu zaman müsabiqədən kənarda qalmaq riski yüksəlir. Təhsil Nazirliyinin və Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) son 5 ilin qəbul statistikaları da bunu təsdiqləyir: müsabiqəyə düşməyən abituriyentlərin 40%-dən çoxu ballarına uyğun olmayan ixtisaslara müraciət etdikləri üçün qəbul ola bilməyiblər.

Abituriyentlər üçün əsas tövsiyə – müsabiqə şansı daha yüksək olan yerlərə prioritet verməkdir. Bunun üçün əvvəlki illərin keçid ballarını, plan yerlərinin sayını, tələb olunan fənləri və müsabiqə vəziyyətini düzgün təhlil etmək vacibdir. Əlavə olaraq, region universitetlərində və ödənişli əsaslarla təklif edilən ixtisaslarda qəbul şansı daha yüksək ola bilər. Bir çox abituriyent ödənişli yerləri ümumiyyətlə yazmır, halbuki bəzi ixtisaslarda ödənişli əsaslarla qəbul olmaq şansı daha genişdir və bu, abituriyentin ixtisassız qalmasının qarşısını alır.

Digər mühüm məqam – ixtisasların real tələbatla uzlaşmasıdır. Az bal toplayan abituriyentlər sadəcə qəbul olmaq xatirinə istənilməyən, zəif təhsil imkanları olan və ya gələcək iş perspektivi zəif ixtisaslara müraciət etməməlidirlər. Bunun əvəzinə orta bal tələb edən, lakin texniki və ya praktik bacarıq əsasında sürətlə iş imkanı yaradan sahələrə – məsələn, informasiya texnologiyaları, logistika, aqrar ixtisaslar, turizm menecmenti kimi sahələrə baxıla bilər.

Xüsusilə nəzərə alınmalıdır ki, DİM-in minimum müsabiqə şərtləri dəyişməzsə, abituriyentlər blok imtahanından 100 baldan az, lakin 50-dən çox bal toplamışlarsa, o ixtisas qrupu üzrə məhdud ixtisaslara müraciət edə bilərlər. Bu zaman diqqət o ixtisaslara yönəldilməlidir ki, onlar həmin keçid ballarına uyğundur.

Bundan əlavə, ixtisas seçimi zamanı təhsil forması və dili də nəzərə alınmalıdır. Bəzi ixtisaslarda əyani-ödənişli və ya qiyabi variantda keçid balları daha aşağı olur. Eyni zamanda, rus bölməsində və ya ingilis dilində tədris olunan proqramlarda daha az rəqabət müşahidə olunur.

Az bal toplayan abituriyentlər üçün kolleclər də alternativ yol ola bilər. Son illərdə kolleclərdə bəzi ixtisaslar üzrə praktiki bacarıq əsaslı təlim genişlənib və məzunlar sürətlə əmək bazarına daxil ola bilirlər. Bu, gələcəkdə universitet təhsili üçün də körpü ola bilər.

Sonda, az bal yığmış abituriyentlər üçün əsas dəyişməli olan yanaşma – "təki universitet olsun" düşüncəsindən çıxıb, "təhsilim həyat planıma uyğunmu?" sualını verməkdir. Doğru seçilmiş ixtisas, əgər sistemli çalışılsa, istənilən baldan daha güclü nəticə verə bilər. Əksinə, yanlış seçilmiş ixtisas yüksək balla belə seçilsə, gələcəkdə peşmanlıq yarada bilər.

DİM-in və Təhsil Nazirliyinin vəzifəsi bu məqamda yalnız statistik məlumatı təqdim etmək yox, bələdçi sistemlər, elektron məsləhət panelləri və regionlara yönəlmiş fərdi təlimatlar vasitəsilə abituriyentləri real məlumatlarla dəstəkləmək olmalıdır. Belə olarsa, təkcə qəbul olunmaq yox, həm də düzgün istiqamət seçmək mümkün olar".

Telegramda izləyin