Bankların kredit zamanı qohum və tanışların nömrəsini istəməsi qanun pozuntusudurmu? – Vəkil açıqladı

"Kredit müraciəti zamanı banklar və ya digər maliyyə qurumları vətəndaşdan təkcə şəxsi məlumatları deyil, həm də yaxın qohumlarının və ya tanışlarının əlaqə nömrələrini tələb edirlər. Bu praktika bəzən vətəndaşlarda suallar yaradır: "Niyə bank mənim qohumumun və ya dostumun nömrəsini istəyir?" Bəziləri bunu borcun ödənilməməsi halında əlaqə saxlamaq üçün etdiklərini düşünür, digərləri isə bu addımın şəxsi məlumatların qorunması baxımından qanuniliyini sual altına alır. Bu kontekstdə belə sual yaranır: Banklar kredit rəsmiləşdirərkən vətəndaşdan yaxın qohumlarının və ya tanışlarının əlaqə nömrələrini tələb etmək hüququna malikdirmi? Bu tələb "Banklar haqqında" və ya "Fərdi məlumatların qorunması haqqında" qanunlara əsasən doğrudurmu?"

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a vəkil Turan Abdullazadə danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, bu tələb şəxsi məlumatların qorunması qaydaları çərçivəsində və qanuni əsaslarla olmalıdır:

"Banklar və kredit verən maliyyə qurumları bu cür məlumatları tələb edə bilərlər, lakin bu zaman onların məqsədi, qəbul edilmiş əməliyyatlar və məlumatların emalı qaydaları qanunla tənzimlənməlidir. Məlumatın yalnız "istehlakçıya kredit vermək üçün" məqsədi ilə toplanması və emalı prinsipinə uyğun olması tələb olunur. Məlumatın üçüncü şəxslərə verilməsi, yəni tanışlarının və ya qohumlarının məlumatlarının bank tərəfindən üçüncü tərəflərlə paylaşılması, əsasən subyektin razılığı olmadan mümkün deyil (qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla). Bank-maliyyə praktikası və riskin idarə edilməsinin əsas məqsədlərindən biri odur ki, borc götürənin maliyyə vəziyyətini, ödəmə qabiliyyətini, kimlərin zəmanətçi ola biləcəyini, borcun geri qaytarılmaması riskini qiymətləndirməkdir. Bu kontekstdə banklar "alternativ kontaktlar" (məs., qohum, tanış) tələb edə bilərlər — bu əlavə bir zəmanət və ya əlaqə nöqtəsi kimi — borclu ilə əlaqə saxlamaq üçün, ödənişdə gecikmə halında xəbərdar etmək üçün və s. Bu praktika riskin azaldılması baxımından başa düşüləndir. Bu tələb qanunsuz deyil — yəni bankın bunu soruşması özü ilə dərhal qanun pozuntusu demək deyil. Çünki bank verilən şəxsi məlumatları toplaya bilər, lakin bu toplanma şəxsi məlumatların qorunması qaydalarına uyğun olmalıdır. Lakin bank bunu edərkən aşağıdakılara riayət etməlidir: Kredit götürənin qohum/tanışından (əgər həmin şəxsin məlumatı yoxdursa) bu məlumatın toplanmasında razılıq alınmalı, məqsəd həm kredit götürənə, həm də onun tanışına aydın şəkildə izah edilməlidir. (Yəni sizə "bizə əlaqə nömrəsini verin, gecikmə olarsa əlaqə saxlayacağıq" kimi izahat verilməlidir. Bank həmin məlumatı yalnız məqsədə uyğun miqdarda (yəni əlaqə saxlamaq üçün yetərli olan məlumat) toplaya bilər, artıq miqdarda tələb etmək hüquqi baxımdan şübhəli ola bilər. Bank həmin məlumatı üçüncü şəxslərə vermək istədikdə həmin şəxslərin və kredit götürənin razılığı olmalıdır — şəxsin razılığı olmadan həmin məlumat başqa quruma ötürülməsi qanuna zidd ola bilər. Bundan əlavə bank kredit götürənin tanışlarına, qohumlarına lüzumsuz narahatçılıq yaratmamalıdır. Məsələn, kredit götürənin yaxını, qohumu, tanışı onu borca görə bir daha narahat etməməklərini bank əməkdaşına açıq şəkildə bildirirsə, bankın bundan sonra onları mütəmadi zəng edib narahatçılıq yaratması qəbuledilən deyildir və hüquq pozuntusuna gətirib çıxara bilər".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin