"Enerji sektoru iki ölkə arasındakı strateji münasibətlərin ən həlledici sütunudur" - AÇIQLAMA

"Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana reallaşdırdığı bu tarixi dövlət səfəri və Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli strateji görüşlər iki qardaş ölkə arasındakı münasibətləri keyfiyyətcə tamamilə yeni bir pilləyə qaldırır. Xəzərin iki sahilini birləşdirən Bakı və Aşqabad ittifaqı artıq sadəcə ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxaraq Avrasiya məkanının geosiyasi və geoiqtisadi xəritəsini yenidən formalaşdıran strateji oxa çevrilir. Bu səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar hər iki ölkənin milli maraqlarına tam cavab verməklə yanaşı, konkret sahələr üzrə çox mühüm regional töhfələr vəd edir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a politoloq Tural İsmayılov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, siyasi müstəvidə Azərbaycan və Türkmənistanın dövlət başçıları səviyyəsində qəbul etdikləri Birgə Bəyanat tərəfdaşlığın sarsılmaz hüquqi fundamentini təşkil edir:

"Bu yaxınlaşma, xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) daxilində inteqrasiya proseslərinin sürətləndiyi bir vaxtda, türk dünyasının bütövləşməsi və vahid güc mərkəzinə çevrilməsi prosesini gücləndirir. Xəzərin statusunun müəyyənləşməsindən sonra iki ölkənin formalaşdırdığı qarşılıqlı etimad mühiti regionda kənar siyasi manipulyasiyaların qarşısını almaq üçün ən güclü sipərdir. Füzuli şəhərində Türkmənistan tərəfindən tikiləcək məscidin təməlinin qoyulması və iki ölkə şəhərlərinin qardaşlaşması isə siyasi iradənin mənəvi və mədəni köklərlə nə qədər dərindən bağlı olduğunu nümayiş etdirir.

İqtisadi və nəqliyyat-logistika sahəsində əldə olunan razılaşmalar qlobal ticarət yollarının şaxələndirilməsi baxımından inqilabi addımdır. Çindən və Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin Avropaya daşınmasında əsas marşrut olan Orta Dəhlizin və Xəzər tranzit xəttinin tam gücü ilə işləməsi birbaşa Bakı və Aşqabadın sinxron fəaliyyətindən asılıdır. İmzalanan nəqliyyat, logistika və dəmir yolu əməkdaşlığına dair sənədlər iki ölkənin liman və nəqliyyat infrastrukturunun vahid mexanizm kimi fəaliyyət göstərməsinə imkan verəcək. Görüş çərçivəsində "Dostluq" tankerinin onlayn formatda hədiyyə olunması rəmzi xarakter daşısa da, Xəzərdə birgə dəniz nəqliyyatı və yükdaşıma imkanlarının artırılmasının əməli göstəricisidir. Bu, həm də Zəngəzur dəhlizinin açılması perspektivində Türkmənistanın Avropa bazarlarına birbaşa çıxışını təmin edəcək logistik qarantiyadır.

Enerji sektoru iki ölkə arasındakı strateji münasibətlərin ən həlledici sütunudur. Uzun illər rəqabət obyekti kimi görünən Xəzər karbohidrogen ehtiyatları indi Azərbaycanın moderatorluğu və tranzit imkanları sayəsində müştərək qazanc mənbəyinə çevrilib. "Dostluq" yatağının birgə kəşfiyyatı və işlənilməsi barədə əvvəlki tarixi razılaşmanın ardınca, bu səfər zamanı qəbul edilən qərarlar Türkmənistan təbii qazının Azərbaycan üzərindən Trans-Anadolu (TANAP) və Trans-Adriatik (TAP) kəmərləri vasitəsilə Avropaya nəqlini - Trans-Xəzər boru kəməri layihəsini - xəyal olmaqdan çıxarıb real perspektivə çevirir. Avropanın enerji təhlükəsizliyinin yenidən qurulduğu bu dövrdə Azərbaycan regional enerji qovşağı (hab) statusunu möhkəmləndirir, Türkmənistan isə özünün nəhəng qaz resurslarını alternativ və etibarlı marşrutla dünya bazarına çıxarmaq imkanı qazanır.

Gələcək perspektivlər baxımından bu əməkdaşlıq modeli Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarını vahid geoiqtisadi məkanda birləşdirir. Azərbaycan və Türkmənistanın formalaşdırdığı bu yeni reallıq hər iki dövləti regionun gələcək inkişaf ssenarilərində sadəcə iştirakçı deyil, həm də qaydaları diktə edən əsas güclər sırasına çıxarır. Birgə atılan addımlar iki xalqın rifahını yüksəltməklə yanaşı, Şərq-Qərb vektoru boyunca uzanan bütün iqtisadi və siyasi arxitekturanın dayanıqlılığını təmin edəcəkdir".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin