Alimlər 11 sentyabr terroru ilə sürətlənmiş qocalma arasında əlaqə aşkarlayıblar

Alimlər 11 sentyabr terroru ilə sürətlənmiş qocalma arasında əlaqə aşkarlayıblar ABŞ-də 2001-ci il 11 sentyabr terror aktlarından sonra xilasedicilərdə yaranan travmadan sonrakı stres pozuntusunun (TSSP) orqanizmin bioloji qocalmasını sürətləndirdiyi və travmadan onilliklər sonra belə xroniki xəstəliklər riskini artırdığı müəyyən edilib. Bu nəticəyə "Stony Brook University" alimlərinin apardıqları tədqiqat əsasında gəlinib.

Oxu.Az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Nature Communications" elmi jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar "World Trade Center" dağıntılarının nəticələrinin aradan qaldırılmasında iştirak etmiş 393 xilasedicinin qan nümunələrini təhlil ediblər. İştirakçılardan 232 nəfərinə travmadan sonrakı stres pozuntusu diaqnozu qoyulub, qalanlarında isə bu psixi pozuntu qeydə alınmayıb.

Müqayisəli təhlil zamanı 114 zülal və yeddi metabolitin səviyyəsində əhəmiyyətli fərqlər aşkar edilib. Müəyyən olunan dəyişikliklərin beynin fəaliyyətinə, immun sisteminə, enerji mübadiləsinə, həmçinin hüceyrələrin müdafiə və toxumaların bərpası mexanizmlərinə birbaşa təsir göstərdiyi bildirilib.

"Tədqiqat zamanı travmadan sonrakı stres pozuntusundan əziyyət çəkən xilasedicilərdə eyni vaxtda bir neçə orqanın, o cümlədən ürəyin, ağciyərlərin, qaraciyərin və böyrəklərin sürətlənmiş bioloji qocalma əlamətləri aşkar edilib. Bu dəyişikliklər xroniki travmadan sonrakı stres pozuntusu olan insanların nə üçün ürək-damar xəstəlikləri, ağciyər funksiyasının pozulması, idrak qabiliyyətinin zəifləməsi və yaşlanma ilə əlaqəli digər xəstəliklərlə daha çox üzləşdiyini izah edə bilər", - deyə tədqiqat qrupunun rəhbəri Benjamin Luft bildirib.

Müəlliflər vurğulayıblar ki, əldə olunan nəticələr travmadan sonrakı stres pozuntusunun təkcə psixi sağlamlıq problemi olmadığını, eyni zamanda bütün orqanizmə təsir göstərən sistemli bir xəstəlik olduğunu göstərir.

Bununla yanaşı, alimlər nəticələrin ehtiyatla qiymətləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Onların sözlərinə görə, tədqiqat 11 sentyabr terror aktlarından sonra həm ağır psixoloji travma almış, həm də təhlükəli ekoloji amillərin təsirinə məruz qalmış unikal xilasedici qrupu üzərində aparılıb.

Gələcəkdə tədqiqatçılar oxşar bioloji dəyişikliklərin digər ağır travmalar yaşamış insanlarda da müşahidə olunub-olunmadığını araşdırmağı planlaşdırırlar.

Sonxeber.az

Telegramda izləyin

Maraqlı Baxılıb: 397 Tarix: 01 iyul 2026

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

Pişiklərin sayı ilə insanların xoşbəxtliyi arasında əlaqə tapılıb - Yeni araşdırma

ABŞ-nin Çikaqo Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu ölkədə ev pişiklərinin sayının əhalinin xoşbəxtlik səviyyəsi ilə əlaqəli olduğunu müəyyən edib. xəbər verir ki, bu barədə "PLOS One" jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilib. Alimlər 93 ölkənin ekoloji, sosial-iqtisad

4 oktyabr

Pulsuz "Wi-Fi" sizə baha başa gələ bilər - Səbəb

Bakıda restoran, hotel və digər ictimai məkanlarda parolsuz "Wi-Fi" şəbəkələrindən istifadə geniş yayılıb. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, belə şəbəkələrə ehtiyatsız qoşulmaq şəxsi və maliyyə məlumatlarının ələ keçirilməsi ilə nəticələnə bilər. xəbər verir ki, Baku TV-nin sorğusund

3 oktyabr

Yaponlar buna görə göbəyə gül suyu damladırmışlar

Yapon mədəniyyətindən qaynaqlandığı iddia edilən və göbək nahiyəsinə gül suyu damlatmağa əsaslanan sadə üsul sosial şəbəkələrdə yenidən populyarlaşıb. xəbər verir ki, kiçik bir pambıq parça gül suyu ilə ısladılaraq göbək dəliyinin üzərinə qoyulur və dərinin onu əmməsi üçün 10-15 dəqiqə gözlənilir. Əsasə

11 oktyabr

Yataq dəstlərini yumşaldan sadə üsul

Yataq dəstlərinin yuyulduqdan sonra daha yumşaq və təravətli olması üçün mütəxəssis paltaryuyan maşının barabanına mətbəxdə olan sadə vasitələrdən birini əlavə etməyi məsləhət görür. bu üsulu təqdim edir:. Zaman keçdikcə yataq dəstləri sərtləşə, əvvəlki təravətini itirə və xoşagəlməz qoxuları özünə çək

4 oktyabr

Belə pomidorları almayın

Pomidor alarkən yalnız rənginə və zahiri görünüşünə diqqət etmək kifayət deyil. Hətta yetişmiş və iştahaçan görünən pomidorların arasında keyfiyyətsiz və ya xarab olmağa başlayan məhsullar ola bilər. Mütəxəssislər bazarda və mağazada pomidor seçərkən bir neçə vacib əlamətə diqqət etməyi tövsiyə edirlər

11 oktyabr

A frame ev tikintisi üçün torpaq sahəsi necə seçilməlidir?

A frame ev tikmək üçün torpaq axtararkən sahənin relyefi, torpağın quruluşu və tikilinin yerləşəcəyi hissə nəzərə alınmalıdır. Düz və ya az maili ərazi tikinti işlərini asanlaşdırır, çox maili və nəm torpaq isə əlavə qazıntı, drenaj və fundament işləri tələb edə bilər. Sahəyə girişin olması, su və elektri

5 oktyabr

Limon alarkən ehtiyatlı olun

Limon seçərkən qabığında yumşalmış və sulu ləkələrə bənzəyən hissələrin olub-olmadığını yoxlamaq lazımdır. Belə sahələr kiflənmənin ilkin əlaməti ola bilər. Kaliforniya Universitetinin Lindkov Tədqiqat və Məsləhət Mərkəzinin sitrus bitkiləri üzrə mütəxəssisi Sandipa Qautam limon seçərkən nələrə diqqə

10 oktyabr

Zaman artıq nüvə ilə ölçüləcək - Yeni saat növü yaradıldı

Alimlər işıqla atom nüvəsi arasındakı qarşılıqlı təsirləri izləyərək vaxtı ölçən ilk işlək nüvə saatlarını hazırlayıblar. Yeni texnologiyanın gələcəkdə atom saatlarının dəqiqliyini üstələyə biləcəyi bildirilir. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, 70 ildən çoxdur istifadə olunan atom saatları elektronları

8 oktyabr

Toyuqlar payızda az yumurtlayır: məhsuldarlığı artırmaq üçün nə yedirtmək lazımdır?

Payızda təsərrüfat sahibləri tez-tez toyuqların əvvəlkindən xeyli az yumurtladığını müşahidə edirlər. Yayda yuvaları hər gün yoxlamaq lazım gəlirdisə, havalar soyuduqca yumurtaların sayı azalır. Bu dəyişiklik həmişə quşların sağlamlığında problem olduğunu göstərmir. xarici mediaya istinadən xəbər veri

4 oktyabr