Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən strateji tərəfdaşlıq

Azərbaycan və Özbəkistan arasında formalaşan münasibətlər ənənəvi ikitərəfli tərəfdaşlıq çərçivəsini aşaraq, Avrasiya məkanında regional təhlükəsizlik və iqtisadi inteqrasiyanın konseptual sütununa çevrilib. Bu transformasiya təkcə tarixi, etnik və mənəvi bağlara deyil, həm də Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiyanı vahid geosiyasi və geoiqtisadi subyekt kimi birləşdirən strateji maraqlara söykənir.
Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geostrateji kəsişməsində yerləşən Bakı və Daşkənd yeni nəqliyyat-kommunikasiya xəritəsinin əsas hərəkətverici qüvvələridir. Şərq-Qərb nəqliyyat corrafiyası üzrə Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəhlizinin Xəzər dənizi və Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı vasitəsilə Avropaya inteqrasiyası multimodal yükdaşımaların həcmini kəskin artırır. Tərəflərin birgə infrastruktura yatırdığı sərmayələr iki ölkənin tranzit asılılığını minimuma endirərək, onları qlobal təchizat zəncirinin vazkeçilməz qovşağına çevirir.
İkitərəfli iqtisadi münasibətlər sırf ticarət mübadiləsindən müştərək istehsal və dəyər zəncirinin yaradılması mərhələsinə keçib. Nizamnamə kapitalı 500 milyon dollar olan Birgə İnvestisiya Şirkəti maşınqayırma, toxuculuq, kənd təsərrüfatı və energetika sahələrində iri investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi mexanizmini təmin edir. Azərbaycanda Özbəkistan brendləri üzrə avtomobil və avtobus yığımı müəssisələrinin fəaliyyəti isə sənaye kooperasiyasının ən uğurlu praktiki nümunələrindəndir.
Bakı-Daşkənd tandemi Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində institusional inteqrasiyanı sürətləndirən əsas mərkəz rolunu oynayır. İki ölkə bütün beynəlxalq platformalarda suverenlik və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı dəstək prinsipi ilə konsolidasiya olunmuş mövqedən çıxış edir. Özbəkistanın Qarabağın post-münaqişə dövründə bərpa prosesinə - xüsusilə Füzulidə inşa etdirdiyi Mirzə Uluqbəy adına məktəb kimi böyük sosial-humanitar layihələrə bilavasitə qoşulması dövlətlərarası müttəfiqliyin əməli müstəvidə təzahürüdür.
Ənənəvi neft-qaz layihələrində SOCAR və "Uzbekneftegaz" arasındakı əməkdaşlıqla yanaşı, hər iki dövlət Mərkəzi Asiyadan Xəzər dənizinin dibi ilə Avropaya yaşıl enerjinin nəqli layihəsində aparıcı rol üstələnərək qlobal energetika gündəliyini müəyyən edir. Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu siyasi kursun məntiqi davamı kimi, hazırda Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri Müttəfiqlik Münasibətləri haqqında Müqavilə ilə ən yüksək hüquqi-siyasi səviyyəyə çatdırılmış, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geostrateji bütövlüyünü təmin edən aparıcı faktora çevrilib.

İlqar Əliyev - Dövlət İdarəçilik Akademiyası

Telegramda izləyin