Telefonlarımız bizi dinləyir? - AÇIQLAMA

Son zamanlar danışdığımız mövzularla bağlı (baxmayaraq ki, telefon üzərindən heç bir axtarış etməmimişik) sosial şəbəkələrdə reklam videoları qarşımıza çıxır. İnsanlar isə telefonların bizi gizlicə dinlədiyini düşünürlər. Bəs, bu doğrudanmı belədir, yoxsa başqa səbəbi var? Əgər belədirsə, bunun qarşısını necə almalıyıq?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a İKT üzrə ekspert Elvin Abbasov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, bu, həqiqətən də ictimaiyyəti narahat edən və tez-tez müzakirə olunan bir mövzudur:

"Sosial şəbəkələrdə dostlarla danışılan mövzularla bağlı reklamların peyda olması qəribə təsadüf kimi görünsə də, telefonların istifadəçiləri gizlicə dinləməsi fikri texniki cəhətdən çox az ehtimal olunan və indiyə qədər sübuta yetirilməmiş bir ssenaridir. Əksər kibertəhlükəsizlik ekspertləri bu fenomeni izah edərkən daha əsaslı səbəbləri önə çəkirlər.

Əsas səbəb, platformaların (Google, Meta və s.) bizim internetdəki hərəkətlərimizə əsaslanan hədsiz dəqiq hədəfləmə (targeting) strategiyaları ilə bağlıdır. Bu platformalar hansı saytlara daxil olduğumuzu, nə axtardığımızı, hansı şəkilləri bəyəndiyimizi və hansı məzmunlarla qarşılıqlı əlaqədə olduğumuzu izləyərək, bizim haqqımızda o qədər dəqiq rəqəmsal profil yaradırlar ki, ehtiyac duyacağımız mövzuları və ya məhsulları proqnozlaşdırmağa qadir olurlar. Digər bir səbəb isə koqnitiv qərəzdir (confirmation bias); yəni, danışdığımız mövzu ilə bağlı reklamı gördükdə, beynimiz onu dərhal fərqləndirir və yadda saxlayır, lakin hədəflənməyən minlərlə digər reklamı isə sadəcə görməzdən gəlir.

Texniki olaraq, telefonların mikrofonunun davamlı aktiv qalaraq səsi qeyd etməsi və serverlərə göndərməsi çox böyük enerji sərfiyyatı tələb edir və bu halda batareya qısa müddətdə tükənərdi. Buna görə də, problem dinləməkdə deyil, məlumatın toplanması və təhlilinin dəqiqliyindədir. Bunun qarşısını almaq üçün isə tətbiqlərin mikrofon, kamera və GPS icazələrini mütəmadi yoxlamaq və sosial media hesablarında reklam izləmə funksiyalarını deaktiv etmək tövsiyə olunur".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin