Avropa Siyasi Birliyinin sammiti: dəyişən geosiyasi mənzərə və Azərbaycanın artan siyasi çəkisi

"Dünya siyasətində yeni güc balansının formalaşdığı, beynəlxalq münasibətlərin ciddi transformasiyaya məruz qaldığı və təhlükəsizlik məsələlərinin dövlətlərin xarici siyasətində əsas prioritetə çevrildiyi bir dövrdə Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) sammiti mühüm siyasi hadisə kimi diqqət mərkəzindədir. Noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində başlayan toplantıda Avropanın və digər tərəfdaş dövlətlərin 50-yə yaxın ölkəsinin liderlərinin iştirakı sammitin beynəlxalq əhəmiyyətini göstərir".

Bu fikirləri Sonxeber.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Naqif Həmzəyev bildirib.

Bu görüşü sadəcə diplomatik təmasların növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Çünki hazırda Avropa özünün siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən nəzərdən keçirmək zərurəti ilə üzləşib. Ukrayna müharibəsi, enerji təhlükəsizliyi, hərbi müdafiə imkanlarının artırılması, iqtisadi rəqabət, nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi və informasiya təhdidləri Avropa dövlətlərinin ortaq fəaliyyətini tələb edən əsas məsələlərdir.

Avropa Siyasi Birliyinin yaradılması da məhz dəyişən beynəlxalq şəraitin doğurduğu ehtiyaclarla bağlıdır. 2022-ci ildə təsis edilən bu platforma Avropa İttifaqına üzv olan və olmayan ölkələri vahid siyasi dialoq məkanında birləşdirir. Formatın əsas üstünlüyü müxtəlif siyasi mövqelərə malik dövlətlərin birbaşa təmas qurması, ortaq problemləri müzakirə etməsi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirməsidir.

Dublin sammitinin əsas mesajlarından biri Avropanın təhlükəsizlik məsələlərinə artıq daha geniş yanaşmasının zəruriliyidir. Müasir dövrdə təhlükəsizlik yalnız hərbi qüdrət və müdafiə imkanları ilə məhdudlaşmır. Enerji resurslarına çıxış, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin etibarlılığı, rəqəmsal infrastrukturun qorunması və iqtisadi dayanıqlılıq da dövlətlərin strateji təhlükəsizliyinin əsas komponentləridir. Bu baxımdan Avropanın Cənubi Qafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığı xüsusi aktuallıq qazanır.

Məhz bu məqamda Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyəti ön plana çıxır. Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və enerji bağlantılarının keçdiyi strateji məkanda yerləşir. Ölkəmizin enerji ehtiyatları, tranzit imkanları, inkişaf etmiş infrastrukturu və müstəqil xarici siyasəti onu beynəlxalq əməkdaşlıq sisteminin mühüm iştirakçısına çevirib.

Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyətini müəyyən edən əsas amillərdən biri enerji təhlükəsizliyidir. Avropa ölkələrinin enerji mənbələrini şaxələndirmək siyasəti fonunda ölkəmizin etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyi daha da möhkəmlənir. Cənub Qaz Dəhlizi, təbii qaz ixracı və bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycan-Avropa münasibətlərinin strateji istiqamətlərini müəyyən edir. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, enerji əməkdaşlığı artıq təkcə iqtisadi münasibət deyil, həm də siyasi etimadın və uzunmüddətli tərəfdaşlığın mühüm göstəricisidir.

Digər mühüm istiqamət nəqliyyat və logistika sahəsidir. Qlobal iqtisadi əlaqələrin yenidən qurulduğu indiki şəraitdə Orta Dəhlizin əhəmiyyəti sürətlə artır. Azərbaycan Şərq ilə Qərb arasında etibarlı bağlantıların təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, dəmir yolu infrastrukturu və digər nəqliyyat layihələri ölkəmizin tranzit potensialını gücləndirir. Bu imkanlar Avropa dövlətlərinin Asiya bazarlarına çıxışının şaxələndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Sammitin geosiyasi təhlili zamanı Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallıqları da nəzərə almaq vacibdir. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməklə regionda yeni siyasi mərhələnin əsasını qoyub. İndi əsas məsələ əldə edilmiş reallıqların davamlı sülhə, iqtisadi əməkdaşlığa və regional sabitliyə çevrilməsidir. Bu prosesdə beynəlxalq tərəfdaşların konstruktiv mövqeyi və dövlətlərin suverenliyinə hörmət prinsipi mühüm rol oynayır.

Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri milli maraqlara söykənən müstəqil qərarvermə prinsipidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən çoxşaxəli diplomatiya ölkəmizə müxtəlif geosiyasi mərkəzlərlə münasibətləri balanslaşdırılmış şəkildə inkişaf etdirmək imkanı yaradıb. Bakı əməkdaşlıqda siyasi təzyiqləri deyil, qarşılıqlı faydanı, bərabərhüquqluluğu və suverenliyə hörməti əsas götürür.

Xüsusilə vurğulanmalı məqam Azərbaycanın 2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin sammitinə ev sahibliyi perspektividir. Bu, ölkəmizin beynəlxalq siyasi dialoq məkanında artan rolunun mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Bakının belə mötəbər tədbirə ev sahibliyi etməsi Avropa ilə Azərbaycan arasında siyasi dialoqun genişləndirilməsi, iqtisadi və enerji əməkdaşlığının dərinləşdirilməsi, həmçinin regional məsələlərin müzakirəsi üçün əlavə imkanlar yaradacaq.

Bu perspektiv eyni zamanda Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yalnız regional çərçivə ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Ölkəmiz müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməklə, fərqli siyasi mövqelərə malik dövlətlər arasında dialoq üçün platforma yaratmaqla qlobal proseslərdə fəal iştirak etdiyini nümayiş etdirir.

Dublin sammitinin Azərbaycan üçün əhəmiyyəti də məhz bu reallıqlarla bağlıdır. Avropa dövlətlərinin təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq gündəliyində Azərbaycanın malik olduğu imkanlar ölkəmizin strateji əhəmiyyətini artırır. Bununla yanaşı, Bakı üçün əsas prioritet beynəlxalq tərəfdaşlıqları genişləndirərkən milli maraqların və müstəqil siyasi kursun qorunmasıdır.

Beləliklə, Avropa Siyasi Birliyinin sammiti dəyişən dünya nizamında yeni əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşmasına təsir göstərə biləcək mühüm siyasi platformadır. Azərbaycanın bu prosesdə fəal iştirakı, Avropanın enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyində artan rolu, eləcə də 2028-ci ildə Bakının sammitə ev sahibliyi perspektivi ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndiyini göstərir. Əsas nəticə isə budur: Azərbaycan müasir geosiyasi proseslərdə öz milli maraqlarını qoruyan, müstəqil qərarlar qəbul edən və beynəlxalq əməkdaşlığa real töhfə verən dövlət kimi çıxış edir".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin